Am Katechismus wird dauernd gearbeitet. Letzte Korrekturen: 13. August 2021

La traduko de la Kateĥismo estas daŭre en laboro.

Begonnen am 8. September 2020 / komenco je la 8a de septembro 2020.



KATEĤISMO

DE LA

KATOLIKA EKLEZIO

 

Esperant-lingva traduko de la germana eldono

La germana traduko estas farita en 2003 laŭ la Edicio typica Latina de 1997

 

ENHAVO-TABELO

 

APOSTOLA KONSTITUCIO "FIDEI DEPOSITUM. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.1

PROLOGO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.1

     I • La vivo de la homo - ekkoni Dion kaj Lin ami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

     II. La transdono de la kredo - la kateĥizo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

     III • Celo kaj adresatoj de la Kateĥismo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

     IV • La strukturo de la Kateĥizmo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

     V • Praktikaj indikoj por la uzado de la Kateĥismo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

     VI • La necesaj adaptoj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

Unua Parto: La Kredo-Konfeso . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .p.x

     Unua alineo: “MI KREDAS” — “NI KREDAS” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

           Unua ĉapitro: La homo estas “Di-kapabla” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

           Dua ĉapitro: Dio alproksimiĝas al la homo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

                 Artikolo 1 • La revelacio de Dio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

 


 

 

 

APOSTOLA KONSTITUCIO "FIDEI DEPOSITUM

 

okaze de la publikigo de la

“Kateĥismo de la Katolika Eklezio”,

kiu estis verkita konekse kun

la dua Vatikana Koncilio.

 

Johano Paŭlo la 2a, episkopo

servisto de la servistoj de Dio

por daŭra memoro.

 

Al la honorindaj fratoj kardinaloj, patriarĥoj, ĉef-episkopoj kaj episkopoj,

pastroj kaj diakonoj kaj al ĉiuj membroj de la Dia popolo.

 

La sinjoro konfidis al Sia eklezio la taskon gardi la dogmaron, kaj ĝi plenumas tiun taskon ĉiutempe. La 2-a Vatikana Koncilio malfermita antaŭ 30 jaroj de mia antaŭulo Johano la 23a - bone li estu memorigata - havis la intencon kaj la deziron, heligi la apostolan kaj pastoralan senditecon de la eklezio, eklumigi la veron de la evangelio kaj tiel gvidi ĉiujn homojn al serĉado kaj akceptado de la ĉion superanta amo de Kristo (komp. Efe 3,19).

Kiel ĉefa tasko la beata papo Johano la 23a komisiis al la Koncilio pli bone gardi kaj prezenti la valoran bonaĵon de la kristana dogmaro, por ĝin fari alirebla por ĉiuj krist-kredantoj kaj por ĉiuj homoj Di-favoraj. Pro tio la Koncilio unue ne kondamnu la erarojn de sia tempo, sed precipe klopodu en trankvilo prezenti la kredodokrinon en klara forto kaj beleco. La papo diris: “Lumita de la lumo de ĉi tiu Koncilio la eklezio kreskos - kiel ni fidas - per novaj riĉaĵoj, gajnos novajn energiojn kaj sentime rigardos en la futuron.” “Estas nia devo, volonte kaj sentime fari tion, kion postulas nia tempo, por tiel daŭrigi la vojon, kiun la eklezio iras jam ekde preskaŭ 20 jarcentoj. Fußnote

Helpe de Dio la patroj de la Koncilio kapablis perlabori porla eklezio dum 4-jara laboro atendindan riĉecon de instru-eldiroj kaj pastoralaj direktivoj. Paŝtistoj kaj kredantoj en tio trovas direktivojn por “la renovigo de la pensado, de la agado, de la moroj kaj morala forto, por ĝojo kaj espero, kiel ili estis celo de la Koncilio Fußnote .

La Koncilio post sia fino ne ĉesis inspiri la vivon de la eklezio. En la jaro 1985 mi povis konstati: “Por mi, kiu havis la apartan gracon, aktive partopreni en la Dua Vatikana Koncilio, ĝi estis daŭra rilatujo por mia tuta pastorala agado, kaj mi esti konscie aktiva precize kaj konkrete apliki siajn direktivojn por ĉiu parto-eklezio kaj por la tuta eklezio. El tiuj fontoj ni devas seninterrompe ĉerpi Fußnote .

En tiu spirito mi kunvokis je la 25a de januaro 1985 eksterordinaran kunvenon de la Episkopara Sinodo okaze de la 20a jaro de la koncilia fino. Ĉelo de tiu kunveno estis aprezi la gracon kaj la spiritajn fruktojn de la Dua Vatikana Koncilio, kaj profundigi ties doktrinon, por ke ĉiuj kredantoj ankoraŭ pli bone povas konsenti al ĝi, kaj por ke la Koncilio estu vaste konatigata kaj ties aplikado estu disvastigata.

Tiuokaze la sinodaj patroj konstatis: “Tre unuanime estas dezirata Kateĥismo respektive Kompendio de la tutaj katolikaj kredo- kaj moralo-doktrinoj, por tiel diri kiel rilatopunkto por la kateĥismoj respektive kompendioj, kiuj estas verkendaj en la diversaj regionoj. La prezentado devas esti biblia kaj liturgia, prezenti la ĝustan doktrinon kaj samtempe konformi al la hodiaŭa vivo” Fußnote . Post la fino mi proprigis al mi tiun deziron, ĉar ĝi laŭ mia opinio “plene konformis veran bezonon de la tuta eklezio kaj de la parto-eklezioj” Fußnote

Ĉu ni ne danku nun al la Sinjoro el tuta koro en ĉi tiu tago, kiam ni povas prezenti al la tuta eklezio la tekston por la el vivaj fontoj renovigita kateĥizo sub la titolo “Kateĥismo de la Katolika Eklezio”.

Post la renovigo de la liturgio kaj post la nova kodigo de la kanona juro de la katolikaj orient-eklezioj nun ĉi tiu Kaeĥismo donos tre gravan konribuon al la verko de la renovigo de la tuta eklezia vivo, kiel la Dua Vatikana Koncilio tion volis kaj enkondukis.

La “Kateĥismo de la Katolika Eklezio” estas la frukto de tre vasta kunlaboro: Li estas perlaborita en ses jaroj de intensa laboro en la spirito de zorgema malfermiteco kaj de engaĝita fervoro.

En la jaro 1986 al komisiono de dekdu kardinaloj kaj episkopoj prezidita de la sinjoro kardinalo Josef Ratzinger mi transigis la laboron, prepari malnetaĵon por tiu kateĥismo dezirata de la sinodaj patroj. Redakta komitato de sep diocezanaj episkopoj kaj de teologiaj kaj kateĥizaj fakuloj subtenis la komisionon en sia laboro.

La komisiono estis taskita, doni direktivojn kaj observi la fluon de la laboroj. Ĝi singarde akompanis ĉiujn paŝojn de la redaktado de la naŭ sinsekvaj versioj. La redakta komitato siaflanke transprenis la respondecon, skribi la tekston kaj enverki la modifojn postulitajn de la komisiono, ekzameni la klarigojn de multnombraj teologoj, ekzegezistoj kaj kateĥizistoj kaj precipe de episkopoj de la tuta mondo, kaj plibonigi la tekston. En la komitato oni komparis sukcesplene la diversajn rimarkigoj, riĉigis tiel la tekston kaj fortigis la unuecon kaj homogenecon entute.

Poste la malnetaĵo fariĝis objekto de ampleksa interkonsiliĝo de ĉiuj katolikaj episkopoj, de iliaj episkoparaj konferencoj aŭ de iliaj sinodoj, krome de la institutoj por teologio kaj kateĥizo. Entute ĝi trovis vastan akceptadon ĉe la episkoparo, kaj oni povas vere konstati, ke ĉi tiu Kateĥismo estas la frukto de la kunlaboro de la tuta episkoparo de la katolika eklezio, kiu grandanime estis akceptinta mian inviton, transpreni propran parton de respondeco en initiativo, kiu trafas tiel rekte la tutan eklezian vivon. Tiu respondo vekas en mi profundan ĝojon, ĉar la kunvokado de tiom da voĉoj espromas ver tion, kion oni povas nomi “sinfonio” de la kredo. La eldonado de ĉi tiu kateĥismo respegulas do la kolegian naturon de la episkoparo: ĝi atestas la katolikecon de la eklezio.

Kateĥismo devas reprezenti fidele kaj organe la doktrinon de la Sankta Skribo, de la viva Tradicio de la eklezio kaj de la aŭtenta instu-ofico, same la spiritan heredaĵon de la patroj, de la instruistoj, de la sanktaj viroj kaj virinoj de la eklezio, por ekkonebligi pli bone la kristanan misteron, kaj por vivigi nove la kredon de la poplo de Dio. La kateĥismo devas atenti la evoluon de la instruo, kiun la Sankta Spirto en la kuranta tempo ofertas al la eklezio. Ĝi devas ankaŭ helpi, per la lumo de la kredo lumigi la novajn situaciojn kaj kaj problemojn, kiuj en la pasinteco ankoraŭ ne ekzistis.

La kateĥismo pro tio enhavos novaĵojn kaj konataĵojn (komparu Mat 13,52), ĉar la kredo ests ĉim la samo kaj samtempe fonto por ĉiam nova lumo.

Por reagi al tia duobla necesaĵo, la “Kateĥismo de la Katolika Eklezio” unuflanke prezentas la “malnovan” tradiciitan ordon, al kiu jam sekvis la kateĥismo de la sankta Pio la 5a, kaj ordigas la materion en kvar partojn: la credon, la sanktan liturgion unuloke kun la sakramentoj; la kristanan agadon prezentata elirante el la ordonoj; kaj fine la kristanan preĝon. Sed samtempe la enhavo estas prezentata en “nova” maniero por respondi al la demandoj de nia tempo.

Tiuj kvar partoj estas ligitaj inter si: la kristana mistero estas objekto de la kredo (unua parto): ĝi estas celebrata kaj prezentata en la liturgiaj agadoj (dua parto); ĝi estas prezenta por ilumini kaj subteni la infanojn de Dio (tria parto); ĝi estas la fundamento de nia preĝo, kies preferata esprimo estas la “Patronia”, kaj ĝi estas la objekto de nia petado, de nia laŭdo kaj de nia propetado (kvara parto).

La litugio estas mem preĝo; la konfeso de la kredo pro tio havas konvenan lokon en la celebrado de la liturgio. La graco, frukto de la sakramentoj, estas le nepra kondiĉo de la kristana agado, same kiel la partopreno en la liturgio de la eklezio postulas la kredon. Sed se la kredo sin ne montras en la verkoj, li estas morta (komparu Jak 2,14-26) kaj ne povas doni fruktojn por la eterna vivo.

Legante la “Kateĥismon de la Katolika Eklezio” oni kapablas kompreni la mirindan unuecon de la misteroj de Dio, Lian savoplanon same kiel la centran pozicion de Jesuo Kristo, la solenaskita Filo de Dio sendita de la Patro, per la agado de la Sankta Spirito homiĝinta en la sino de la sankta Virgulino, por fariĝi nia Elaĉetinto. Mortinta kaj resurektinta Li ĉiam ĉestas en Sia eklezio, precipe en la sakramentoj. Li estas la fonto de la kredo, la modelo de la kristana agado kaj la majstro de nia preĝado.

La “Kateĥismo de la Katolika Eklezio”, kiun mi aprobis la 25an de junio1992 kaj ties publikigon mi dekretis rajte de mia apostola ofico hodiaŭ, estas prezentado de la kredo de la eklezio kaj de la katolika doktrino, kiel ĝi estas testata aŭ iluminata de la Sankta Skribo, de la apostola Tradicio kaj de la instu-ofico de la katolika eklezio. Mi agnoskas tiun kateĥismon kiel sekura normo por la instruado de la eklezio kaj tiel kiel valida kaj legitima ilo en la servo de la eklezia komuno. Ĝi servu al la renovigo, al kiu la Sankta Spirito senĉese vokas la eklezion de Dio, la korpon de Kristo, la pilrimanton sur la vojo al la nepereonta lumo de la regno.

La aprobo kaj publikigo de la “Kateĥismo de la Katolika Eklezio” apartenas al la servo, kiun la posteulo de Petro volas fari al la sankta katolika eklezio kaj al ĉiuj unuopaj eklezioj, kiuj estas en paco kaj en komuno kun la Apostola Seĝo de Romo: tio esta la sama servo, kiu fortikigas kaj certigas ĉiujn disĉiplojn de la Sinjoro Jesuo kaj firmigas la ligilojn de la unueco en la sama apostola kredo.

Tial mi petas la paŝtistojn de la eklezio kaj ĉiujn kredantojn, akcepti en tiu spirito de komuneco ĉi tiun kateĥismon kaj zore ĝin untiligi en la plenumado de sia senditeco, kiam ili proklamas la evangelion kaj vokas al vivo laŭ la evangelio. Ĉi tiu kateĥismo estas konfidata al ili, por ke ĝi servu kiel sekura kaj aŭtentika rilato-teksto por la prezentado de la katolika doktrino kaj precipe por la verkado de lokaj kateĥismoj. Ĝi samtempe estas oferata al ĉiuj kredantoj, kiuj volas profundigi ka konojn de la neesploreblaj riĉoj de la savo (komparu Efe 3,8). Krome ĝi volas oferi apogilon al la ekumenaj klopodoj, kiuj zorgas pri la sankta deziro rilate al unueco de ĉiuj kristanoj, precize montrante la enhavon kaj la harmonian kunligon de la katolika kredo. Finfine la “Kateĥismo de la Katolika Eklezio” estas oferata al ĉiu homo, kiu demandas nin pri la kaŭzo de nia espero (komparu Pet 3,15) kaj kiu volas ekkoni, kion kredas la katolika eklezio.

La kateĥismo ne estas kreita anstataŭi la lokajn kateĥismojn aprobitaj konforme al la regularo de la ekleziaj aŭtortatoj, de la diocezaj episkopoj kaj episkoparaj konferencoj, precipe kiam ili ricevis la aprobon de la Apostola Seĝo. Ĝi estas kreita kuraĝigi la kreadon de novaj lokaj kateĥismoj kaj subteni tiujn, kiuj konsideras la diversajn situaciojn kaj kulturojn, sed samtempe zorge konservas la unuecon de la kredo kaj la fidelecon al la katolika doktrino.

Je la fino de ĉi tiu dokumento, kio prezentas la “Kateĥismon de la Katolika Eklezio”, mi petas la plejsanktan Virgulinon Maria, la patrinon de la homiĝinta Vorto kaj la patrino de la eklezio, ke ŝi subtenu kun sia potenca propeto la kateĥizan servon de la tuta eklezio su ĉiuj niveloj en ĉi tiu tempo, kiam ĝi vokis al nova klopodo pri evangelizado. La lumo de la vera kredo liberigu la homaron de la nesciadon kaj de la sklaveco per la peko, kaj tiu lumo konduku la homojn al la unika libereco digna pri tiu nomo (komparu Joh 8,32): al la libereco en la vivo de Jesuo Kristo sub la gvidado de la Sankta Spirito ĉitere, kaj en la ĉiela regno en la abundo de la beateco de la vidado de Dio okulon ĉe okulo (komparu 1 Kor 13,12; 2 Kor 5,6-8)!

Datumita je la 11a de oktobro 1992, la dridekan datrevenan tagon de la malfermo de la Dua Ekumena Vatikana Koncilio, en la dekkvara jaro de mia pontifikato

Johannes Paulus pp II.

 

 

PROLOGO

 

PATRO, ... kaj jen estas la etern vivo, ke ili konu Vin, la sole veran Dion, kaj tiun, kiun Vi sendis (Joh 17,3). Dio, nia Savanto “volas, ke ĉiuj homoj estu savitaj kaj venu al la scio de la vero” (1 Tim 2,3.4). “Ne estas sub la ĉielo alia nomo, donita inter homoj, per kiu ni devas esti savitaj (Ago 4,12), ol la nomo JESUO.

 

I • La vivo de la homo - ekkoni Dion kaj Lin ami

 

1       Dio estas en Si senfine perfekta kaj feliĉa. Per decido farita el pura boneco Li kreis la homon en Sia libera volo, por ke tiu partoprenu en Lia beata vivo. Pro tio Li proksimas al la homo ĉiam kaj ĉie. Li vokas lin kaj Li helpas lin serĉi Lin, ekkoni Lin kaj Lin ami per ĉiuj siaj fortoj. Ĉiujn homojn, dividitajn inter si per la peko, Li vokas en la unuecon de Sia familio, la eklezio. Li tion faras per Sia Filo, kiun Li sendis kiel Elaĉetanton kaj Savanton, kiam la tempo pleniĝis. Li vokas la homojn en Li kaj per Li fariĝi Siaj infanoj en la Sankta Spirito kaj tiel heredi felican vivon.

2        Por ke ĉi tiu voko iru en la tuan mondon, Kristo sendis la de Li elvokitajn apostolojn kaj donis al ili la komision proklami la evangelion: “Iru do kaj disĉipligu ĉiujn naciojn, baptante ilin en la nomon de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito; instruante ilin observi ĉion, kion mi ordonis al vi. Kaj jen mi estas kun vi ĉiujn tagojn, ĝis la maturiĝo de la mondaĝo” (Mat 28.19-20). En la forto de tiu senditco ili eliris kaj “ili predikis ĉie, kaj la Sinjoro laboris kun ili kaj fortikigis la vorton per la signoj, kiuj sekvis. Amen” (Mar 16,20).

3        Kiu helpe de Dio atentis la vokon de Kristo kaj libere respondis, tiu estis antaŭenŝovita per la amo al Kristo proklami la ĝojigan anoncon en la tuta mondo. Tiu precioza testamentaĵo ricevita de la apostoloj estis fidele konservita de la posteuloj. Ĉiuj kredantoj je Kristo estas vokitaj, tion transdoni de generacio al generacio anoncante la kredon, vivante ĝin en gefrata amo kaj celebrante ĝin en la liturgio kaj en la preĝado Fußnote .

 

II. La transdono de la kredo - la kateĥizo

 

4        La eklezio klopodas, ke la homaro fariĝu disĉiploj de Kristo; la eklezio volas helpi ilin al la kredo, ke Jesuo estas la Filo de Dio, por ke ili havu per la kredo la vivon en Lia nomo. Per instruado ĝi klopodas trejni la homojn al tiu vivo kaj tiel starigi la korpon de Kristo Fußnote . Ĉiuj tiuj klopodoj jam frue estis nomataj kateĥizo.

5       La kateĥizo estas “kredo-edukado de infanoj, gejunuloj kaj plenkreskuloj, kiu ampleksas precipe prezentadon de la kristana doktrino; ĝenerale oni antaŭeniras organe kaj laŭsisteme por enkonduki la lernantojn en la riĉon de la kristana vivo” (Johano Paŭlo la 2a: Catechesi tradendae 18).

6       La kateĥizo estas malvaste ligita kun kelkaj elementoj de la animzorga tasko de la eklezio, kiuj mem havas kateĥizan karakteron, prepari al la kateĥizo aŭ sekvi el la kateĥizo: La unua prediko de la evangelio estas la misia prediko por la vekado de la kredo; la serĉado al kialoj kredi; la sperto de la kristana vivo; la celebrado de la sakrmentoj; la envicigo en la kristanan komunon, kaj la apostola kaj misia atesto Fußnote .

7       “La kateĥizo estas malvaste ligita kun la tuta vivo de la eklezio. Esence dependas de la kateĥizo ne nur la geografia etendiĝo kaj la nombra kreskado, sed ankaŭ kaj eĉ pli la interna kreskado de la eklezio, kaj ĝia konformeco kun la savoplano de Dio (Johano Paŭlo la 2a: Catechesi tradendae 13).

8       La periodoj de ekleziaj renoviĝoj estas ankaŭ la flortempoj de la kateĥizo. Tiel en la grandaj epokoj la ekleziaj patroj dediĉas sanktaj episkopoj grandan parton de sia animzorga servo al la kateĥizo. Estas tempoj de la sankta Cirilo el Jerusalemo kaj de la sankta Johanno Krizostomo, de la sankta Ambrosio kaj de la sankta Aŭgusteno kaj de multaj aliaj patroj, kies kateĥizaj verkoj restas ekzemplodonaj.

9       La servo de la kateĥizo ĉerpas ĉiam novajn fortojn el la Koncilioj. La Koncilio de Trento tiurilate estas signifoplena ekzemplo: ĝi donis en siaj dekretoj prioritatan signifon al la kateĥizo; el ĝi eliris la Roma Kateĥismo, kiun oni ankaŭ nomas la Trentan kaj kiu prezentas unua-rangan verkon estante mallongversio de la kristana doktrino; la Koncilio donis en la eklezio la impulson al impresa organizado de la kateĥizo, kaj ĝi gvidis al la publikigo de nombraj kateĥismoj danke al sanktaj episkopoj kaj teologoj kiel la sankta Canisius, la sankta Karlo Boromeo, de la sankta Turibio el Mongrovejo kaj de la sankta Roberto Bellarmin.

10     Tiel ne mirigas, ke en la tempo post la Dua Vatikana Koncilio, kiu de papo Paŭlo la 6a esti taksita kiel la granda kateĥismo de la hodiaŭa tempo, la kateĥizo de la eklezio denove tiris la atenton al si. La Ĝenerala Kateĥiza Direktorio de 1971, la Episkoparaj Sinodoj pri la evangelizado (1973) kaj pri la kateĥizado (1977) kaj la analogaj Apostolaj Skribaĵoj “Evangelii nuntiandi” (1975) kaj “Catechesi tradendæ” (1979) tion atestas. La eksterordinara Episkopara Sinodo de 1985 instigis verki “Kateĥismon aŭ Kompendion de la tuta katolika kreda kaj morala doktrinoj” (Fina raporto II B a 4). Papo Johano Paŭlo la 2a akceptis tiun deziron de la Episkopara Konferenco dirante, ke “tiu deziro konformas al vera bezono de la tuta eklezio kaj de la parto-eklezioj” (alparolo de la 7a de decembro 1985). Li cion ajn faris por plenumi tiun deziron de la sinodaj patroj.

 

III • Celo kaj adresatoj de la Kateĥismo

 

11     Ĉi tiu Kateĥismo volas prezenti organan sintezon de la esencaj kaj bazaj enhavoj de la katolika kredo- kaj moralo-doktrino el la lumo de la Dua Vatikana Konzilio kaj laŭ la ampleksa Tradicio de la eklezio. Ĝiaj ĉefaj fontoj estas la Sankta Skribo, la ekleziaj patroj, la liturgio kaj la instru-ofico de la eklezio. Ĝi estas pensita kiel “rilatopunkto por la Kateĥismoj aŭ Kompendioj verkendaj en la diversaj regionoj” (Episkopara Sinodo 1985, fina raporto II B a 4).

12     Ĉi tiu Kateĥismo estas ĉefe destinita por tiuj, kiuj responsas la kateĥizon: unualoke la episkopoj kiel instruistoj de la kredo kaj paŝtistoj de la eklezio. Ĝi estas al ili ofertita kiel laborohelpo en ilia tasko instrui la popolon de Dio. Per la episkopoj ĝi diretiĝas al la verkantoj de Kateĥismoj, al sacerdotoj kaj kateĥisistoj. Sed ĝi volas estas utila legaĵo ankaŭ al ĉiuj aliaj kredantaj kristanoj.

 

IV • La strukturo de la Kateĥismo

 

13     La Kateĥismo estas ordigita laŭ la kvar bazaj pilonoj de la granda kateĥiza tradicio: La konfeso de la bapto-kredo (kredokonfeso aŭ simbolo), la sakramentoj de la kredo, la vivo el la kredo (la ordonoj) kaj la preĝado de la kredantoj (la Patronia).

 

La kredokonfeso (unua parto)

14     Kiu apartenas per la kredo kaj la bapto al Kristo, devas konfesi sian baptokredon antaŭ la homoj Fußnote . Pro tio la kateĥismo unue pritraktas la revelacion, per kiu Dio sin turnas al la homo kaj donas Sin al li, kaj la kredon, per kiu la homo pri io respondas al Dio (unua alineo). La kredokonfeso kunigas la donojn, kiuj Dio kiel kreinto de ĉiu bono, kiel Elaĉetinto kaj Sanktiganto donacas al la homo. Li ordigas ilin laŭ la tri gazaj artikoloj de nia bapto. Tiuj estas: La kredo al la Unu Dio, la ĉiopova Patro, la Kreinto; la redo al Jesuo Kristo, Lian filon, nian Sinjoron kaj Elaĉatinton; kaj la kredon al la Sankta Spirito en la sankt eklezio (dua alineo).

 

La sakramentoj de la kredo (dua parto)

15     La dua parto de la kateĥismo prezentas, kiel la savo por ĉiam realigita per Jesuo Kristo kaj la Sankta Spirito estos prezentata: en la sanktaj agadoj de la liturgio de la eklezio (unua alineo), precipe en la sep sakramentoj (dua alineo).

 

La vivo el la kredo (tria parto)

16     La tria parto de la Kateĥismo montras la lastan celon de la laŭ la bildo de Dio kreita homo: la beateco; ĝi ankaŭ prezentas la vojon, kiu kondukas tien: la libera ĝusta agado kun la helpo de la direktivo kaj de la graco de Dio (unua alineo). Tiu agado realigas la duoblan ordonon de la amo, kiel ĝi estas evoluinta en la dek Diaj ordonoj (dua alineo).

 

La preĝo en la kredovivo (kvara parto)

17     La lasta parto de la kateĥismo agadas pri la senco kaj signifo de la preĝo en la vivo de la kredanto (unua alieneo). Ĝi finiĝas kun mallonga komentario pri la sep petoj de la preĝo de la Sinjoro, la “Patronia” (dua alieno). En tiuj preĝoj ja troviĝas la tuteco de la bonaĵoj, kiujn ni rajtas esperi kaj kiujn nia ĉiela Paro volas doni al ni..

 

V • Praktikaj indikoj por la uzado de la Kateĥismo

 

18     Ĉi tiu Kateĥismo estas pensita kiel organa prezentado de la tuta katolika kredo. Oni devas ĝin do legi kiel unueco. Multaj referencoj en la piednotoj kaj rande Fußnote de la teksto kaj same la registroj fine de la libro Fußnote ebligas vidi ĉiun temon en sia ligo kun la tutaĵo de la kredo.

19     Ofte la Sankta Skribo ne estas vorte citata, sed estas nur atentigita al ĝi (en al piednoto). La legado de la nomitaj skrib-lokoj helpas al pli profunda kompreno. La skribo-indikoj estas pensitaj ankaŭ helpo por la kateĥizo.

20     Ĉe la lokoj en malgranda formato temas pri historiaj aŭ apologiaj rimarkigoj aŭ ankaŭ pri aldonaj instruaj klarigoj.

21     La malgrand-literaj citaĵoj el patristikaj, liturgiaj, instru-oficaj aŭ hagiografiaj fontoj riĉigas la instru-prezentadon. Ofte tiuj tekstoj estis elektitaj rilate iun direktan aplikadon en la kateĥizado.

22     Fine de ĉiu tema unuo mallongaj tekstoj kunigas la esencan instru-enhavon en mallongajn formuladojn. Ili donu al la loka kateĥizo instigojn al mallongaj frazoj, kiuj pli facile esta encerbigeblaj.

 

VI • La necesaj adaptoj

 

23     Al ĉu tiu kateĥismo gravas precipe la prezentado de la instruado. Ĝi helpas al profundigo de la Kredo-Konfeso. Pri tio ĝi celas al la maturigado de la kredo, ĝia enradikigo en la vivo kaj ĝia elradiado per la atestado Fußnote .

24     Pro sia intenso ĉi tiu kateĥismo ne povas mem realigi la adaptadojn en la prezentado kaj en la kateĥizaj metodoj, kiujn postulas la diferencoj en la kuturoj, en la vivoetapoj, en la spirita vivo kaj en la sociaj kaj ekleziaj situacioj de la adresatoj. Tiuj nepraj adaptiĝoj estas tasko de koncernaj kateĥismoj, kaj precipe tasko de la responsuloj por la instruado de la kredantoj.

“Kiu praktikas la oficon de instruisto, fariĝu ‘ĉio al ĉiuj’ (1 Kor 9,22), por gajni ĉiujn por Kristo … Tiu ne kredu, ke la homoj konfiditaj al ŝia aŭ lia zorgo, ĉiuj estus samaj kaj oni povus ilin ĉiujn instrui en sama maniero laŭ fiksa kaj sekura skemo. Iuj estas “kiel ĵusnaskitaj suĉinfanoj” (1 Pet 2,2); aliaj komenciĝas kreski en Kristo; iuj ja estas jam en matura aĝo … La vokitaj al tiu ofico devas kompreni, ke en la pludono de la kredo-misteroj kaj de la vivo-ordonoj necesas adapti la instruojn al la pensmaniero kaj al la kapablomaniero de la aŭskultantoj.” (Ĉatechismus Romanus, Antaŭvorto 11).

 

Precipe – la amo

 

25     Fine de ĉi tiuj enkondukoj ni memoru al la pastorala principo, kiun esprimas la Roma Kateĥismo tiel:

“La tuta instruado kaj informado devas esti regata de la amo, kiu neniel finiĝas. Kion ajn oni prezentas kiel kreda, espera aŭ farenda ‒ ĉiam estas rekomendenda precipe la amo al nia Sinjoro, por ke ĉiu komprenu, ke ĉiuj verkoj de kompleta kristana virto nur kaj solaj komenciĝas en la amo kaj havs nenion alian celon ol la amon”. (antaŭvorto 10).

 

Unua parto

La Kredo-Konfeso

 

Unua alineo

“MI KREDAS” — “NI KREDAS”

 

26     Kiam ni konfesas nian kredon, ni diras je la komenco: “Mi kredas” aŭ “Ni kredas”. Antaŭ ol ni prezentas la kredon de la eklezio, kiel ĝi estas konata, celebrata en la liturgio, vivata en la observado de la ordonoj kaj en la preĝado, ni demandas nin, kion signifas “kredi”. La kredo estas la respondo de la homo al Dio, kiu sin revelacias kaj sin donacas al la homo, kaj kiu en la serĉado de la lasta senco de sia vivo alportas lumon en pleneco. Do ni rigardas unue tiun serĉadon de la homo (unua ĉapitro), poste la Dian revelacion, per kiu Dio renkontas al la homo (dua ĉapitro), kaj fine la respondon de la kredo (tria ĉapitro).

 

 

Unua ĉapitro

La homo estas “Di-kapabla”

 

I • La deziro al Dio

 

27     La deziro al Dio estas enskribita al la homo en sian koron, ĉar la homo estas kreita de Dio kaj por Dio. Dio neniam ĉesas tiri la homon al Si. Nur en Dio la homo trovos la veron kaj la feliĉon, kiujn li senĉese serĉas. (355, 1701, 1718)

“Aparta kaŭzo por la homa digno kuŝas en la vokiteco de la homo al la kuneco kun Dio. Al la dialogo kun Dio la homo estas invitita: Li ja nur ekzistas, ĉar li estas kreita de Dio pro amo kaj li estas ĉiam tenita el amo; kaj li ne vivas plene laŭ la vero, kiam li ne libere akceptas tiun amon kaj ne protektiĝas en sia Kreinto.” (GS 19,1)

28     Ekde ĉiam la homoj esprimas multmaniere siajn serĉadojn de Dio per siaj kredokonceptoj kaj per siaj religiaj kondutmanieroj (ekzemple preĝo, ofero, kulto kaj meditadoj). Tiuj esprimomanieroj povas esti plursencaj, sed ili disponeblas tiom, ke oni povas nomi la homon religia estaĵo: (2095-2109, 843, 2566)

Dio “el unu origino faris ĉiujn naciojn de la homoj, por loĝi sur la tuta supraĵo de la tero, difininte ordigitajn epokojn kaj la limojn de iliaj loĝejoj; por ke ili serĉu Dion, se eble ili povus ĉirkaŭpalpi kaj trovi Lin, kvankam Li ne estas malproksime de ĉiu el ni; ĉar en Li ni vivas kaj moviĝas kaj ekzistas” (Apo 17,26.28)

29     Tiu “plej intima kaj plej vivofortaj kunligo kun Dio” (GS 19,1) ja povas esti forgesata, miskomprenata, eĉ klare rifuzata. Tiaj sintenoj povas havi diversajn kaŭzojn Fußnote : rezistado kontraŭ la malbono en la mondo, religia nescio aŭ indiferenteco, teraj zorgoj aŭ riĉeco Fußnote , malbona ekzemplo de kredantoj, kontraŭreligiaj pensotendencoj kaj finfine la emo de la pekema homo sin pro timo kaŝanta Fußnote kaj fuĝanta antaŭ la voko de la Sinjoro Fußnote . (398, 2123-2128)

30     “Ĝoju la koro de tiuj, kiuj serĉas la Eternulon” (Psa 105,3). Ankaŭ se la homo forgesas aŭ rifuzas Dion, Dio ne ĉesas voki ĉiun homon, por ke tiu sercu Lin kaj vivu per tio kaj trovu sian feliĉon. Sed tiu serĉado postulas de la homo la tutan fortostreĉon de la pensado kaj la rektan tendencon de la volo, “sinceran koron”, kaj ankaŭ la atestadon de aliaj, kiuj instruas lin serĉi Dion. (368), 2567, 845)

“Granda Vi estas, Sinjoro, kaj laŭdindeĝa; granda estas Via forteco, kaj nemezurebla Via saĝeco. Kaj laŭdi Vin volas la homo, kiu mem estas parto de via kreitaĵo, la homo, kiu ĉie ajn portas sian mortecon, kaj en ĝi la ateston de sia pekeco, kaj la ateston, ke Vi kontraŭas la fierulojn. Kaj tamen li volas Vin laŭdi, la homo, kiu mem estas parto de Via kreitaĵo. Vi pelas nin, por ke ni laŭdu vin kun ĝojoj, ĉar vi kreis nin al Vi, kaj sentrankvila estas nia koro, ĝis ĝi ripozas en Vi” (S-ta Aŭgusteno, conf. 1,1,1).

 

II • La vojoj al la Dio-ekkono

 

31     Ĉar la homo estas kreita laŭ la bildo de Dio kaj vokita ekkoni kaj ami Dion, li ekkonas serĉante Dion certajn “vojojn” atingi la ekkonon de Dio. Oni nomas tiujn ekkonojn ankaŭ “Diopruvoj”, ne en la senco de natursciencaj pruvoj, sed en la senco de kongruaj kaj konvinkaj argumentoj, kiuj igas verajn certecojn.

Tiuj “vojoj” al Dio havas kiel elirpunkto la kreitaĵon - la materian mondon kaj la homan personon:

32     La mondo. Oni povas ekkoni Dion kiel origino kaj celo de la universo el la movado kaj la estiĝado, el la kontingeco, la ordo kaj la beleco de la mondo. (54, 337)

La sankta Paŭlo asertas de la paganoj: “la scio pri Dio estas elmontrita ĉe ili, ĉar Dio elmontris ĝin al ili. Ĉar Liaj nevideblaj ecoj de post la kreado de la mondo fariĝas videblaj, sentate per Liaj faritaĵoj, nome, Lia eterna potenco kaj dieco (Rom 1,19-20) Fußnote .

Kaj la sankta Aŭgusteno diras: “Demandu la belecon de la tero, demandu la belecon de la maro, demandu la belecon de la aero, kiu etendiĝas kaj vastiĝas, demandu la belecon de la ĉielo…, demandu ĉiujn aĵojn. Ĉiuj respondas al vi: Rigardu, kiel belaj ni estas! Ilia beleco estas konfeso (konfessio). Kiu faris tiun aĵojn spertantajn variadon, se ne la plej Bela (Pulcher), kiu ne spertas variadon?” (sermones 241,2).

33     La homo. Pri la ĉeesto de Dio demandas la homo kun sia malfermiteco por la vero kaj la belo, kun sia senso por la morala bono, kun sia libereco kaj kun la voĉo de lia konscienco, kun lia deziro al senfineco kaj feliĉo. En ĉia tio la homo spertas signojn de sia spirito-animo. “Ĉar la ĝermo de la eterneco, kiun li portas en si, ne lasas sin redukti sur la nuran materion” (Gaudium et spes 18,1) Fußnote , lia animo povas havi sian originon nur en Dio. (366, 1730, 1776, 1703, 2500)

34     La mondo kaj la homo atestas, ke ili havas nek sian ununa kaŭzon nek sian lastan celon en si, sed ke ili partoprenas tute en la neorigina kaj senfina esto. Sur tiuj diversaj “vojoj” la homo povas atingi la ekkonon, ke ekzistas vero, kiu estas la unua kaŭzo kaj la lasta celo de ĉio, kaj tiu vereco “estas Dio nomata de ĉiuj” (s-ta Tomaso el Akvino, summa theologiæ 1,2,3). (199)

35      La kapableco de la homo ebligas al li ekkoni la ĉeestadon de persona Dio. Sed por ke la homo povu komenci rilaton de konfidenco kun Dio, Tiu volis sin revelacii al la homo kaj doni al li la gracon, povi akcepti tiun revelacion en la kredo. La pruvoj por la ĉeesto de Dio ja povas gvidi al la kredo kaj helpi al la kompreno, ke la kredo ne kontraŭas al la homa racio. (159, 50)

 

III • La Dio-ekkono laŭ la doktrino de la eklezio

 

36     “La sankta patrino eklezio firme tenas kaj instruas, ke Dio, la origino kaj la celo de ĉiuj aĵoj, povas esti sekure ekkonata el la kreitaĵoj kun la natura lumo de la hom racio” (1a Vatikana Koncilio, dogmata konstitucio “Dei Filius” Konzil 2: Denzinger 3004) Fußnote . Sen tiu kapablo la homo ne povus akcepti la Dian revelacion. La homo posedas tiun kapablecon, ĉar li estas kreita “laŭ la bildo de Dio” (Gen 1,27). (335)

37     En la historiaj kondicoj, en kiuj troviĝas la homo, ja estas tre malfacile por li, Dion ekkoni nur per la lumo de sia racio. (1960)

“Se la la homa racio, por tion simple diri, povas fakte atingi per sia natura forto kaj per sia lumo la veran kaj sekuran ekkonon de la unu persona Dio, kiu protektas kaj gvidas la mondon per Lia providento, kaj la naturan leĝon, kio per la kreinto estas metita en nian koron, tamen ne malmultaĵoj baras, ke la sama racio efike kaj fruktodone utiligu tiun al ĝi denaske donitan kapablon. Kio ja etendiĝas al Dio, kaj kio tuŝas la rilatojn ekzistantajn inter la hono kaj Dio - tio estas veroj, kiuj tut supergrimpas la ordon de sensaj aĵoj; kiam ili estas aplikataj al la vivogvidado kaj tiujn formas, ili postulas mem-oferadon kaj abnegacion. La homa racio estas en malfacilaĵoj pri la akirado de tiaj veraĵoj, kaj pro la impulso de siaj sensoj kaj imago, kaj pro siaj malĝustaj avidoj, kiuj originas en la prapeko. Tiel okazas, ke la homoj en tiaj aĵoj volonte kredigas al si, ke estus malĝusta aŭ almenaŭ dubinda, kion ili mem ne volas, ke ĝi estu vera” (Pio la 12a, Enzkliko “Humani Generis” Denzinger 3875).

38     Tial estas necese, ke la homo estu priluminata per la revelacio de Dio pri tio, kio superas lian racion. Sed li estu priluminata ankaŭ per la revelacio de Dio ankaŭ pri tio, “kio en demandoj de la religio kaj de la moroj per la racio ja ne estas ne-alirebla”, por ke ĝi “ankaŭ en la nuna stato de la homaro estu ekkonata de ĉiuj sen malfacilaĵoj, kun fidinda sekureco kaj sen enmiksaĵo de eraroj” (Pio la 12a, Enzikliko “Humani Generis” Denzinger 3876) Fußnote . (2036)

 

IV • Kiel paroli pri Dio?

 

39     La eklezio reprezentas la konvinkon, ke la homa naturo kapablas ekkoni Dion. Per tio ĝi esprimas sian fidon, ke eblas paroli pri Dio al ĉiuj homoj kaj kun ĉiuj homoj. Tiu konvinko estas la bazo de ĝia dialogo kun la aliaj religioj, kun la filozofio kaj kun la sciencoj, sed ankaŭ kun la nekredantoj kaj la ateistoj. (851)

40     Ĉar nia Dio-ekkono estas limigita, tio validas ankaŭ de nia parolado pri Dio. Ni povas nur paroli pri Dio el la vidpunkto de la kreitaĵoj kaj laŭ nia limigita homa ekkono- kaj penso-maniero.

41     Ĉiuj kreitaĵoj montras certan similecon al Dio, precipe la homo, kiu estas kreita laŭ la bildo de Dio. simila al Li. Pro tio respegulas la multaj perfektecoj de la kreitaĵoj (ilia vereco, ilia boneco, ilia beleco) la senfinan perfektecon de Dio. Pro tio ni povas fari eldirojn pri Dio el la perfekteco de Siaj kreitaĵoj, “Ĉar el la grandiozeco kaj beleco de la kreitaĵoj la kreinto estas laŭe imagata” (Saĝ 13,5, 213, 299).

42     Dio estas majesta super ĉiu kreitaĵo. Pro tio ni devas senĉese nian paroladon pri Li purigi de ĉiuj limiteco, bildeco kaj neperfekteco, por ne intermiksi kun niaj homaj imagoj pri Li la “neeldireblan, nekompreneblan, nevideblan, nekoncepteblan” Dion (liturgio de la Sankta Krizostomo, Eŭkaristia Preĝo). Nia homa vorto neniam atingas la misteron de Dio. (370, 212, 300)

43     Kiam ni tiel parolas pri Dio, nia lingva ja home esprimiĝas, sed tamen ĝi reale rilatas al Dio mem, sed tamen ĝi ne povas Lin esprimi en Lia senfina simpleco. Ni devas konscii: “Oni ne povas konstati inter la Kreinto kaj la kreito iun eĉ grandan similecon, sen ke estus inter ili eĉ pli granda malsimileco (4a Koncilio en la Laterano, ĉapitro 2, “De errore abbatis Joachim”: Denzinger 806). “Ni ne povas kompreni de Dio, kio Li estas, sed ni povas kompreni nur, kio Li ne estas kaj kiel la aliaj estaĵoj rilatas al Li” (Thomaso el Akvino, summa contra gentiles 1,30). (206)

 

MALLONGE

 

44     La homo estas religia estaĵo laŭ sia naturo kaj laŭ sia vokiteco. Ĉar li venas de Dio kaj li iras al Dio, la homo vivas perfektan vivon nur en libervola ligiteco kun Dio.

45     La homo estas kreita vivi en komuneco kun Dio, en kiu li trovas sian feliliĉon. “Kiam mi aliĝos al Vi per mia tuta estaĵo, tiam neniuj doloro kaj mizero premegos min, kaj nur mia tuta de Vi plenigita vivo estos reale vera vivo” (Sankta Aŭgusteno, confessiones 10,28, 39).

46     Se la homo aŭskultas la mesaĝon de la kreitaĵoj kaj la voĉon de sia konscienco, li povas atingi la certecon, ke Dio ekzistas kiel kaŭzo kaj celo de ĉio.

47     La eklezio instruas, ke la unika kaj vera Dio, nia Kreinto kaj Sinjoro, el Siaj verkoj kun certeco povas esti ekkonata danke al la natura lumo de la racio Fußnote .

48     Ni povas vere paroli pri Dio, se ni komenciĝas kun la multeca perfekteco de la kreitaĵoj, per kiu ili similas al la senfine perfekta Dio. Sed nia limigita lingvo ne kapablas elĉerpi Sian misteron.

49     “Sen la Kreinton la kreitaĵo sinkas en la nenion” (Gaudium et spes 36). Pro tio la kredantoj scias per la amo de Kristo sin insiste admonitaj, alporti la lumon de la viva Dio al tiuj, kiuj Lin ne konas kaj ne rifuzas.

 

Dua ĉapitro

Dio aliras al la homo

 

50     Per sia natura racio la homo povas ekkoni Dion kun certeco el Ties verkoj. Sed ekzistas ankoraŭ alia ordo de la ekkono, kiun la homo ne povas ekkoni el propraj fortoj: tiu de la Dia revelacio Fußnote . Per tute libera decido Dio Sin revelacias kaj Sin donas al la homo revelaciante Sian plej internan misteron, Sian gracan decidon, kiun Li decidis en Kristo por ĉiuj homoj ekde ĉiu eterneco. Li malkovris plene Sian savoplanon sendante Sian amatan Filon, nian Sinjoron Jesuon Kriston kaj la Sanktan Spiriton. (1066, 36)

 

Artikolo 1 • La revelacio de Dio

 

I • Dio revelacias Sian “gracan decidon”

 

51     “Plaĉis al Dio kaj Sia boneco kaj saĝeco, Sin mem revelacii, kaj malfermi la misteron de Sia volo, ke la homoj per Kristo, la karniniĝinta Vorto, en la Sankta Spirito havas aliron al la Patro kaj partoprenas en la Dia naturo” (Denzinger 2). (2823, 1996)

52     Dio “loĝante en lumo neatingebla” (1 Tim 6,16) volas al la homoj, kiujn Li kreis en libereco, komuniki Sian propran Dian vivon, por akcepti en Sia Unika Filo la homojn kiel Siajn gefilojn Fußnote . Dio Sin rivelanta volas kapabligi la homon, respondi al Li, ekkoni Lin kaj ami Lin multe pli, ol la homoj kapablus el si mem.

53     Tiu Dia revelacia decido realiĝas”en agoj kaj vortoj, kiuj estas interligitaj interne” kaj kiuj heligas sin reciproke. (Denzinger 2). En tio kuŝas stranga Dia “eduk-saĝeco”: Dio sin revelacias al la homo en ŝtupoj; Li antaŭpreparas la homon al tio en etapoj, surpreni Sian supernaturan memrevelacion, kiu havas sian kulminon en la persono kaj sendado de la karniĝinta Vorto Jesuo Kristo. (1153, 1950)

La sankta Ireneo el Lyon parolas sub la bildo de la reciproka adaptiĝo de Dio kaj de la homoj ĉiam denovede tiu Dia pedagogiko. “La Vorto de Dio loĝas en la homo kaj fariĝis al la Homido, por ke la homo alkutimiĝu, akcepti Dio, kja por ke Dio kutimiĝu loĝi en la homo laŭ la plaĉo de la Patro” (Ireneo, adversus hæreses 3, 20,2) Fußnote

 

II • La ŝtupoj de la revelacio

 

Dio allasas, ke oni ekkonu Lin ekde la komenco

54     “Dio, kiu per la vorto ĉion kreas kaj subtenas, koncedas al la homoj daŭran ateston pri Si en la kreitaĵoj, kaj super tio Li Sin mem ofertas dekomence al la pragepatroj, ĉar Li volis malfermi la vojon de la supernatura savo” (Denzinger 3). Li vokis ilin al intima komuno kun Si vestante ilin kun brila graco kaj justeco. (374, 32)

55     Ĉi tiu revelacio ne estis rompita per la peko de niaj pragepatroj. Ĉar Dio ilin “restarigis post ilia pekofalo … al espero pri la savo per la promeso de la reaĉeto, kaj Li zorgis senĉese por la homara gento, por doni la eternan vivon al ĉiuj, kiuj en la konstanteco de la bonaj verkoj strebas al la savo” (Denzinger 3). (410, 397)

“Kaj kiam la homo pro sia malobeo perdis Vian amikecon, Vi ne forlasis lin sub la povo de la morto … Plurfoje eĉ interligon Vi proponis al la homoj” (Roma Meslibro, Kvara Eŭĥaristia Preĝo 118). (761)

 

La interligo kun Noa

56     Kiam pro la peko la unueco de la homaro estis rompita, Dio klopodis savi la homaron unue sur la vojo de ĉiu unuopa rompitaĵo. En la interligo, kiun Li faris kun Noaĥ Fußnote post la diluvo, montras sin la Dia savovolo rilate al la “popoloj”, tio signifas: rilate al la homoj, kiuj “en siaj diversaj landoj … estas ordigitaj ĉiu laŭ sia lingvo kaj siaj gentoj kaj nacioj” (Gen 10,5) Fußnote . (401, 1219)

57     La samtempe kosma, socia kaj religia ordo de la multeco de la popoloj Fußnote dampu la fieron de la falinta homaro, kiu en unanima malboneco Fußnote volas sin fari al unuaĵo sammaniere kiel Babelo Fußnote . Sed sekve de la peko Fußnote tiu provizora ordo minacas ĉiam denove degliti en la paganan dekadencon de la politeismo kaj de la diigo de la popolo kaj ties gvidanto.

58     La interligo kun Noaĥ tiom longe validas, kiom longe daŭras la tempo de la popoloj Fußnote , ĝis la proklamado de la evangelio en la tuta mondo. La Biblio adoras kelkajn grandajn figurojn de la “popoloj”: “Abel la justulon”, la sacerdotan reĝon Melkicedekon Fußnote kiel bildo de Kristo Fußnote , la justulojn “Noa, Daniel kaj Ijob” (Eze 14,14). Tiel la Skribo esprimas, al kiu pli alta sankteco venas tiuj, kiuj laŭ la interligo de Noa persistas, ke Kristo venos, “kunvenigi en unu la disĵetitajn filojn de Dio” (Joh 11,52). (2569, 674)

 

Dio elektas Abrahamon

59     Por rekonduki al unueco la disigitan homaron, Dio elektas Abramon kaj vokas lin el lia lando, el inter lia parencaro kaj el la domo de lia patro Fußnote , por fari lin al Abrahamo,tio estas “la patro de multe da popoloj” (Gen 17,5): “en vi estu benataj ĉiuj popoloj de la tero” (Gen 12,3 LXX) Fußnote . (145, 2570)

60     La popolo elirinta el Abrahamo fariĝas portanto de promesoj faritaj al la patriarĥo, elektita popolo Fußnote , kiu estas vokita prepari la kolektadon de ĉiuj infanoj de Dio en la unueco de la eklezio Fußnote . Tiu popolo fariĝas rizomo, al kiu engreftataj la kredante fariĝintaj paganoj Fußnote . (706, 762, 781)

61     La patriarĥoj, la profetoj kaj aliaj grandaj figuroj de la Malnova Testamento estis kaj estas ĉiam honorataj kiel sanktuloj en ĉiuj liturgiaj tradicioj.

 

Dio estigas Sian popolon Izraelon

62     En la tempo post la patriarĥoj Dio Izraelon faras sia popolo. Li liberigis ĝin el la sklaveco en Egiptujo , interligas kun ili en la Sinaja ligo kaj donas al ĝi per Moseo leĝon, por ke ĝi agnosku Lin la unikan, vivan kaj veran Dion, la prozorgeman Patron kaj la justan juĝanton, por ke ĝi servu Lin kaj atendu la promesitan elaĉetanton Fußnote . (1961, 2060, 2574)

63     Izraelo estas la sacerdota popolo de Dio Fußnote , super kiu “la nomo de la Eternulo ... estas” (Rea 28,10). Izraelo estas tiu popolo, “ al kiu Dio unue parolis (Römisches Messbuch [germana Roma Misalo], Sankta Vendredo 13: Grandaj Propetoj 6) (839), la popolo de “la pli aĝaj fratoj” en la kredo de Abrahamo Fußnote . (204, 2810)

64     Per la profetoj Dio edukas sian popolon, ke ĝi esperu al la savo, kaj atendu novan eternan interligon, kiu estas destinita por ĉiuj homoj Fußnote kaj estas skribata en la korojn Fußnote . La profetoj anoncas radikalan elaĉeton de la Dia popolo, la purigadon de ĉiuj ĝiaj misfaroj Fußnote , savo, kiu ampleksos ĉiujn popolojn Fußnote . Precipe la malriĉuloj kaj la humiluloj de la Sinjoro Fußnote fariĝos portantoj de tiu espero. Sanktaj virinoj kiel Sara, Rebeka, Raĥel, Mirjam, Debora, Hana, Judit kaj Ester la vivo-esperon de Izraelo vivtenas, kies plej pura bildo estas Maria Fußnote . (489, 711, 1965)

 

II • Kristo Jesuo - le peranto kaj la abundo de la tua revelacio

 

En Sia vorto Dio ĉion diris

65     “Dio, kiu multafoje kaj multamaniere parolis en la tempo antikva al niaj patroj en la profetoj, 2 en tiuj lastaj tagoj parolis al ni en Filo” (Heb 1,1-2). Kristo, la homiĝinta Filo de Dio, estas la perfekta, nesuperebla, ununaskita Vorto de la Patro. En Li la patro ĉion diras, kaj estas neniu alia Vorto ol tio. Tion la sankta Johano de la Kruco lumplene esprimas en sia interpretado de Heb 1,1-2.) (102)

“Post kiam li donacis al ni Sian Filon, kiu estas Lia Vorto, Dio povis donaci al ni neniun alian Vorton. Li ĉion parolis ĉefe en ĉi unu Vorto, kaj pli Li ne volas diri ... Ĉar kion Li iam parolis nur parte al la profetoj, tion Li nun parolis kiel tuto doninte al ni la tuton, Sian Filon (516). Kiu do nun volas Lin ankoraŭ demandi aŭ havi de Li viziojn aŭ revelaciojn, tiu ne nur malracie agus, sed li ec ofendus Dion, ĉar li direktus siajn okulojn ne nur al Kristo sen iu deziro al io alia aŭ al novaĵoj” (Carm. 2,22) (2717).

 

Ne plu estos alia revelacio

66     “Pro tio la kristana savo-ordo, tio estas la nova kaj nun definitiva interligo, neniam pasos, kaj antaŭ la glorplena aperaĵo de nia Sinjoro Jesuo Kristo oni ne plu rajtas atendi novan publikan savo-ordon” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 4). Kvankam la revelacio estas definitiva, ties enhavo ne estas tute elĉerpita; restas la tasko de la kristana kredo, iom post iom en la jarcentoj elĉerpi ties tutajn konsekvancojn.

67     En la jarcentoj okazis tielnomataj “privataj revelacioj”, de kiuj kelkaj estas agnoskitaj de la eklezia aŭtoritato. Sed ili ne apartenas al la dogmaro. Ili ne ekzistas por “kompletigi” aŭ “pliperfektigi” la definitivan revelacion de Kristo, sed ili helpu, en certa periodo pli profunde el vivi el tiu revelacio. La kredosenso de la kredantoj scias sub la gvid-ofico de la eklezio distingi kaj akcepti, kio en tiaj revelacioj estas al la eklezio vera voko de Kristo aŭ de liaj sanktuloj. (93, 84)

La kristana kredo ne povas akcepti “revelaciojn”, kiuj pretendas la en Kristo finitan revelacion superi aŭ korekti, kiel estas uzo ĉe certaj nekristanaj religioj kaj ofte ankaŭ ce certaj pli novaj sektoj, kiuj baziĝas sur tiaj “revelacioj”.

 

MALLONGE

 

68     Dio sin revelaciis kaj sin doncacis pro amo al la homo. Tiel Li donas al la demando laŭ la senco kaj la celo de la vivo riĉegan kaj definitivan respondon, kiun la homo demandas.

69     Dio sin revelacias al la homo per tio, ke Li iom post iom per agoj kaj vortoj komunikas al li Sian misteron.

70     Trans Sia mem-atestado en la kreitaĵoj Dio sin mem publikigis al niaj pragepatroj. Li parolis al ili; post la pekofalo Li promesis al ili la savon Fußnote kaj oferis al ili Sian interligon.

71     Dio faris kun Noa interligon eternan, interligon inter Si kaj ĉiuj vivantaj estaĵoj Fußnote . Kiom daŭras la mondo, tiom ankaŭ daŭras tiu interligo.

72     Dio elektis Abrahamon kaj faris kun li kaj liaj posteuloj interligon. El ĝi Li evoluigis por Si popolon, al kiu Li per Moseo revelaciis la leĝon. Li preparis tiun popolon per la profetoj ricevi la savon destinitan por la tuta homaro.

73     Dio Sin tute revelaciis sendinte Sian propran Filon, en kiu Li faris Sian interligon por ĉiam. Kristo estas la definitiva Vorto de la Patro. Pro tio post Li ne plu estos iu plia revelacio.

 

Artikolo 2 • La pludonado de la Dia revelacio..

 

74     Dio “volas, ke ĉiuj homoj estu savitaj kaj venu al la scio de la vero.” (1 Tim 2,4), tio signifas: al la scio pri Jesuo Kristo Fußnote . Pro tio Kristo devas esti proklamata al ĉiuj popoloj kaj al ĉiuj homoj, kaj la revelacio devas atingi la limojn de la tero. (851)

“Kion Dio revelaciis por la savo de ĉiuj popoloj, tio daŭrigu eterne – tiel Li ordonis en Sia granda boneco – kaj ĝi estu pludonata al ĉiuj generacioj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 7).

 

 

I • La Apostola Tradicio

 

75     “Kristo, la Sinjoro, en kiu la tuta revelacio de la plej alta Dio perfektiĝas, donis al la apostoloj la taskon, la evangelion, antaŭe anoncitan per la profetoj, kaj poste proklamitan per la propra buŝo de Li mem, prediki al ĉiuj kiel fonto de ĉiuj savigaj veroj kaj de la morala doktrino, kaj tiel peri al ili Diajn donojn” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 7). (171)

 

La apostola prediko …

76     Laŭ la volo de la Sinjoro okazis la pludono per du manieroj:

       buŝe “per la apostoloj, kiuj en buŝa prediko, per ekzemplo kaj institucioj pludonis tion, kion ili aŭ ricevis per la buŝo de Kristo en la kunesto kun Li kaj per Liaj verkoj aŭ kion ili lernis sub la inspirado de la Sankta Spirito”;

       skribe “per tiuj apostoloj kaj apostolaj viroj, kiuj sub la inspirado de la sama Sankta Spirito notis la mesaĝon de la savo (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 7).

 

… daŭrigata en la apostola sukceso

77     “Por ke la evangelio en la eklezio ĉiam estu nelezite kaj vive konservata, la apostoloj postlasis episkopojn kiel siaj posteuloj, al kiuj ili transdonis sian propran instru-oficon” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 7) . Ĉar necesis “konservi ĝis la fino de la tempoj neinterrompite la apostolan predikon, kiu en la inspiritaj libroj aparte esprimiĝas” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8). (861)

78     Tiu viva transdono okazanta en la Sankta Spirito estas nomata “tradicio” diferenca de la tradicio de la Sankta Skribo, sed malvaste kun ĝi ligita. “Tiel la eklezio daŭrigas en sia doktrino, ĝia vivo kaj ĝia kulto peri al ĉiuj generacioj ĉion, kio ĝi mem estas, ĉion, kio ĝi kredas” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8). “La eldiroj de la sanktaj patroj atestas la vivigan realecon de tiu tradicio, kies riĉaĵoj fluas en la agado kaj vivo de la kredanta kaj preĝanta eklezio” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8) (174, 1124, 2651)

79     Tiel restas aktuala kaj efika en la eklezio la memkomunikado de la Patro per la Vorto en la Sankta Spirito: “Kaj tiel Dio, kiu iam parolis, senĉese estas en interparolo kun la fianĉino de Lia amata Filo, kaj la Sankta Spirito, per kiu la viva voĉo de la evangelio resonas en la eklezio kaj tra la mondo, gvidos la kredantojn en ĉian veron kaj lasas loĝi la vorton de Kristo inunde inter ili (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8).

 

I • La rilato inter la Tradicio kaj la Sankta Skribo

 

Komuna fonto …

80     La Sankta Tradicio kaj la Sankta Skribo estas mallarĝe ligitaj inter si kaj havas kvotojn unu ĉe la alia. Havante la saman fonton ambaŭ kunfluas en unun kaj strebas al la sama celo (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 9). Ambaŭ reprezentigas kaj fruktigas en la eklezio la misteron de Kristo, kiu promesis resti ĉe la Siaj “ĉiujn tagojn, ĝis la maturiĝo d la mondaĝo” (Mat 28,20).

 

… du variaj manieroj de la tradicio

81     “La Sankta Skribo estas la parolo de Dio tiom, kiom ĝi estas skribita sub la spireto de la Sankta Spirito.” Sed la Sankta Tradicio pludonas la Vorton de Dio, kio de Kristo la Sinjoro kaj de la Sankta Spirito estas konfidita al la apostoloj, nedifektite al ties posteuloj, por ke tiuj sub la luma gvidado de la Spirito de la vero ĝin fidele konservu, klarigu kaj disvastigu” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 9).“Tiel estiĝas, ke la eklezio”, al kiu estas konfidita la transdono kaj la interpretado de la revelacio, “ne nur sole el la Sankta Skribo ĉerpu ĝian certecon pri ĉia revelacio. Pro tio kun la sama sento de la dankeco kaj kun la sama respekto ambaŭ estas akceptendaj kaj estimendaj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 9). (113)

 

Apostola Tradicio kaj eklesia Tradicio

83     La tradicio [aŭ Tadicio], de kiu ni parolas ĉi tie, devenas de la apostoloj kaj transdonas tion, kion ili elprenis el la instruo kaj el la ekzemplo de Jesuo, kaj kion ili perceptis de la Sankta Spirito. La unua kristana generacio ja ankoraŭ ne havis skriban Novan Testamenton, kaj la Nova Testamento mem atestas la okazaĵon de viva Tradicio.

La teologiaj, disciplinaj, liturgiaj aŭ religiaj tradicioj [aŭ Tradicioj], kiuj iom post iom estiĝis en la lokaj eklezioj, estas io alia. Ili prezentas apartajn esprimo-formojn de la granda tradicio, adaptitajn al la diversaj lokoj kaj tempoj. Ili en la lumo de la granda tradicio sub la gvidado de la instru-ofico povas esti konservataj, ŝanĝataj aŭ forlasataj. (268, 1202, 2041)

 

III • La interpretado de la kredo-heredo

 

La kredo-heredo estas konfidita al la eklezio kiel tutaĵo

84     La dogmaro Fußnote (depositum fidei) enestanta en la Sankta Tradicio kaj en la Sankta Skribo estas konfidita de la apostoloj al la eklezio kiel tutaĵo. “La tuta sankta popolo estante sindona al ĝi, kune kun siaj paŝtistoj, daŭre persistas en la doktrino kaj komunumo de la apostoloj, ĉe la pano-dispecigo kaj ĉe la preĝoj tiel, ke per la persistado en la tradiciita kredo, en ties realigo kaj konfesado, estiĝas unika kunsono inter la estroj kaj la kredantoj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10). (233, 857, 871)

 

La instru-ofico de la eklezio

85     “La tasko, aŭtente interpreti la skribitan aŭ tradiciitan vorton de Dio, estas konfidita sole al la viva instru-ofico de la eklezio” – tio signifas, al la episkopoj en komunumo kun la posteulo de Petro, la episkopo de Romo – “kies plenpovo estas uzata en la nomo de Jesuo Kristo” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10). (888-892, 2032-2040)

86     “La instru-ofico ne staras super la Dia Vorto, sed servas al Ĝi, nur tion instruante, kio estas tradiciita, ĉar ĝi ja nur tion (la Vorton de Dio) respektoplene aŭdas, sankte konservas kaj fidele klarigas laŭ Dia instrukcio kaj kun la subteno de la Sankta Spirito, kaj ĉion, kion ĝi prezentas kredenda kiel revelaciita, ĝi ĉerpas el ĉi tiu unu heredo de la kredo” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10). (688)

87     La kredantoj al si en la memoron vokas la Vorton de Kristo al la apostoloj “Kiu vin aŭskultas, tiu min aŭskultas” (Luk 10,16) Fußnote kaj ili volonte akceptas la instruojn kaj direktivojn, kiuj donas al ili la paŝtistoj en diversaj formoj. (2037, 1548)

 

La dogmoj de la kredo

88     La instru-ofico de la eklezio pleni efektivigas la de Kristo ricevitan aŭtoritaton, kiam ĝi difinas dogmojn, tio signifas, kiam ĝi en formo deviganta la kristanan popolon al nerevokebla kredo-konsento prezentas verojn, kiuj enteniĝas en la Dia revelacio, aŭ kiam ĝi en definitiva maniero prezentas verojn, kiuj kun tio staras en necesa kunligo. (888-892, 2032-2040)

89     Nia spirita vivo kaj la dogmoj staras en organa kunligo. La dogmoj estas lumoj sur nia kredovojo, ili heligas kaj sekurigas ĝin. Inverse per ĝusta vivo estas malfermataj nia racio kaj nia koro, por akcepti la lumon de la kredodogmoj Fußnote . (2625)

90     La reciprokaj interligitecoj inter la dogmoj kaj ties interna interrilato estas troveblaj en la tuto de la revelacio de la mistero de Kristo Fußnote . En tio estas pripensinde: ekzistas “ordo aŭ ‘hierarkio’ de la veroj de la katolika doktrino, ĉar ilia kunligo kun la fundamento de la kristana kredo estas diferenca.” (UR 11) (114, 158, 234)

 

La supernatura kredo-senso

91     Ĉiuj kredantoj partoprenas en la registrado kaj pludonado de la revelaciita vero. Iliicevis la unktadon de la Sankta Spirito, kiu ilin instruas Fußnote kaj enkondukas en ĉian veron Fußnote . (737)

92     “La tuteco de la kredantoj … en la kredo ne povas erari, kaj ĉi tiun ĝian apartan kvaliton ĝi publikigas per la supernatura kredo-senco de la tuta popolo, kiam ĝi flanke de la episkopoj ĝis al la lastaj kredantaj laikoj esprimas sian ĝeneralan interkonsenton en aferoj de la kredo kaj de la moroj” (LG 12). (785)

93     “Per tiu kredo-sento, kiu de la spirito de la vero estas vekita kaj subtenata, la popolo de Dio sub la gvidado de la sankta instru-ofico pendas … en la kredo transdonita nerevokeble al la sanktuloj, kun ĝusta juĝo ĉiam pli profunden enpenetras en ĝin, kaj ĝin ĉiam pli plene aplikas en la vivo” (LG 12). (889)

 

La kreskado en la kredokompreno

94     Danke al la helpo de la Sankta Spirito povas kreski la kompreno de la realeco kaj la formulado de la kredoheredo en la vivo de la eklezio: (66)

       “pro la pripensado kaj la studado de la kredantoj, kiuj tion konsideras en la koroj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8); precipe “la teologia esplorado … klopodu pli profundan ekkonon de la revelaciita vero” (GS 62, 7) Fußnote ; (2651)

       “pro la interna kompreno de la spiritaĵoj, kiujn ili spertas” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8); “la Diaj vortoj kreskas kun al legantoj” (s-ta Gregoro la Granda, hom. Ez. 1,7,8); (2038, 2518)

       pro la kerigmo de tiuj, kiuj kun la posteulado en la episkopa ofico ricevis la certan graco-donon de la vero (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8).

95     “Montriĝas do, ke la Sankta Tradicio, la Sankta Skribo kaj la instru-ofico de la eklezio laŭ la saĝega decido de Dio estas tiel interplektitaj kaj aliĝitaj unu kun ĉiu alia, ke unu sen la alia ne povas ekzisti, kaj ke ĉiuj kune, ĉiu siamaniere kontribuas efike al la savo de la animoj per la agado de la unu Sankta Spirito” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10,3).

 

MALLONGE

 

96     Kion Kristo konfidis al la apostoloj, tion tiuj, inspiritaj de la Sankta Spirito, en sia prediko kaj skribe pludonis al ĉiuj generacioj ĝis la glora reveno de Kristo.

97     “La Sankta Tradicio kaj la Sankta Skribo formas la unu sanktan postlasaĵon de la Dia Vorto konfidita al la eklezio” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10). En tio rigardas la pilgrimanta eklezio kiel en spegulo Dion, la fonton de ĉiuj siaj riĉaĵoj.

98     “Tiel la eklezio en sia instruado, en sia vivo kaj en sia kulto daŭrigas kaj peras al ĉiuj generacioj ĉion, kio ĝi mem estas, ĉion, kio ĝi kredas” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8).

99     Danke al sia supernatura kredosenso la tuta popolo de Dio ricevas senĉese la donon de la Dia revelacio, enpenetras pli profunden en ĝin kaj plene vivas el ĝi.

100   La tasko interpreti devige la Vorton de Dio estas konfidita ekskluzive al la instru-ofico de la eklezio, la papo kaj la kun li en komuno estantaj episkopoj.

 

 

Artikolo 2 • La Sankta Skribo

 

I • Kristo – la unika Vorto de la Sankta Skribo

 

101   Por revelaciiĝi al la homoj, Dio en Sia bonvolema boneco parolas al la homoj en homaj vortoj: “La Diaj Vortoj, esprimataj per homa lango, fariĝis similaj al homa parolado, kiel iam la Vorto de la eterna Patro fariĝis simila al la homo per la akcepto de la karno de homa malforteco” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 13).

102   Per ĉiuj vortoj de la Sankta Skribo Dio diras nur unu vorton: Sia unnaskita Vorto, en kiu Li eldiras Sin mem Fußnote . (65, 2763)

“La unu sama Dia Vorto disvastiĝas tra ĉiuj Skriboj; La unu sama Vorto sonas en la buŝo de ĉiuj sanktaj skribistoj. Ĉar Ĝi en la komenco estis Dio ĉe Dio, Ĝi bezonis neniujn silabojn, ĉar Ĝi ne estas kaŭzita de momenta situacio! (S-ta Aŭgusteno, ennarratio en Psalmos 103,4,1).

103    Pro tiu kaŭzo la eklezio ĉiam honoris la Sanktajn Skribojn kiel la Korpon de Kristo mem. Ĝi donas al la kredantoj seninterrompe la panon de la vivo, kion ĝi ricevas de la tablo de la Dia Vorto kaj de la Korpo de Kristo Fußnote . (1100, 1184, 1378)

104   En la Sankta Skribo la eklezio daŭre trovas sian nutraĵon kaj sian forton Fußnote , ĉar en Ĝi ĝi ricevas ne nur iun homan vorton, sed tion, kio la Sankta Skribo vere estas: la Dian Vorton Fußnote . “Ĉar en la Sanktaj Skriboj la Patro, kiu estas en la ĉieloj, amoplene venas renkonten al Siaj infanoj kaj dialogas kun ili. (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 21).

 

 

II • Inspirateco kaj vero de la Sankta Skribo

 

105   Dio estas la aŭtoro de la Sankta Skribo. “La de Dio revelaciita, kio skribe enestas kaj prezentiĝas en la Sankta Skribo, estas notita sub la spiro de la Sankta Spirito.”

“Ĉar la sankta patrino eklezio pro la apostola kredo kredas sanktaj kaj kanonaj la librojn kaj de la Malnova kaj de la Nova Testamentoj en sia tuteco kun ĉiuj siaj partoj, ĉar ili estas skribitaj pro inspiro de la Sankta Spirito, havas Dion kiel aŭtoron kaj kiel tiaj estas transdonitaj al la eklzio” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 11).

106   Dio inspiris la homajn aŭtorojn de la Sankta Skribo. “Al la koncipado de la Sanktaj Libroj Dio elektis homojn, kiuj servu al Li per la uzado de siaj propraj kapabloj kaj fortoj per tio, ĉian tion kaj nur tion, kion Li mem volis – efika en ili kaj per ili – kiel veraj aŭtoroj skribe transdoni (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 11).

107   (702) La inspiritaj libroj instruas la veron. “Ĉar do ĉio, kion eldiras la inspiritaj aŭtoroj aŭ hagiografoj, devas valori kiel eldirita de la Sankta Spirito, oni devas konfesi pri la Sanktaj Libroj, ke ili sekuraj, fidelaj kaj sen eraro instruas la veron, kion Dio volis havi notita pro nia savo en sanktaj skribaĵoj.”

108   La kristana kredo ne estas “libroreligio”. La Kristanismo estas le religio de la “Vorto” de Dio, “ne de skriba muta vorto, sed de la homiĝinta viva Vorto” (Bernhard el Clairvaux: homilia super missus est 4,11). Kristo, la eterna Vorto de la viva Dio, devas per la Sankta Spirito malfermi Fußnote nian spiriton “por la kompreno de la Skribo”, por ke Ĝi ne restu malviva vorto.”

 

 

III • La Sankta Skribo estas la interpreto de la Skribo

 

109   En la Sankta Skribo Dio parolas al la homo home. Por bone interpreti la Skribon, do estas atendende al tio, kion la homaj aŭtoroj vere volis diri kaj kion Dio volis revelacii al ni Fußnote .

110   Por kompreni la eldir-intencojn de la skribo-aŭtoroj, on devas atenti la cirkonstancojn de ilia tempo kaj kulturo, kaj la en ilia tempo kutimajn penso-, parolo- kaj rakontokutimojn. “Ĉar la vero estas ciam alie prezentata kaj esprimata en tekstoj aŭ en aliaj parolo-ĝenroj, kiuj estas en diversaj manieroj historiaj, profetaj kaj poeziaj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 12,2).

111   Ĉar la Skribo estas inspirita, troviĝas ankoraŭ alia, ne malpli grava principo por la ĝusta interpretado, sen kio la Skribo restus malviva litero: “La Sankta Skribo estas legenda kaj interpretenda en la sama spirito, en kio ĝi estas skribita” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 12,3).

Por interpretado de la Skribo laŭ la Spirito, kiu ĝin inspiris, la dua Vatikana Koncilio donas tri kriteriojn Fußnote :

112   (128) 1. Zorge atenti “la enhavon kaj la unuecon de la tuta Skribo”. Ankaŭ se la libroj, el kiuj la Skribo estas kunmetita, estas tre variaj, la Skribo tamen estas unueco pro la unueco de la plano de Dio, kies centro kaj koro estas Jesuo. Ekde Lia pasĥo Lia koro estas malferma Fußnote . (368)

“Sub la ‘koro Fußnote de Kristo’ estas komprenenda la Sankta Skribo, kiu publikigas la koron de Kristo. Tiu koro estis fermita antaŭ la pasiono, ĉar la Skribo estia malhela. Post la pasiono la Skribo estas malfermita, por ke tiuj, kiuj Ĝin nun komprenas, pripensas kaj diferencigas, kiel la profetado estas interpretenda (S-ta Tomaso el Akvino: expositio en Psalmos 21,11).

113   2. Legi la Skribon “en la viva tradicio de la tut-eklezio”. Laŭ sentenco de la patroj “la Sankta Skribo estas skribita pli en la la koron de la eklezio ol sur pergamenton” Fußnote . La eklezio ja gardas ja en sia Tradicio la vivan memoron de la Dia Vorto, kaj la Sankta Spirito donas al ĝi la spiritan interpredadon de la Skribo, “… laŭ la spirita senco, kiun la Spirito donacas al la eklezio” (Origeno, homiliæ in Leviticum 5,5). (81)

114   3. Atenti “la analogion de la kredo” Fußnote . Sub “analogio de la kredo” ni komprenas la kunligon de la kredo-veroj reciproke kaj en la tuta plano de la revelacio. (90)

 

La multobla skribosignifo

115   Laŭ antikva tradicio la signifo de la Skribo estas duobla: la vorta kaj la spirita. Tiu lasta povas esti alegoria, morala aŭ anagoga. La profunda interkonsento de tiuj kvar signifo-enhavoj sekurigas al la viva legaĵo de la Skribo en la eklezio sian tutan riĉecon. Fußnote

116   La vorta senco estas tiu, kiu estas la senco laŭ vortoj de la Skribo kaj per la ekzegezo uzata, kiu orientiĝas ĉe la reguloj de la ĝusta teksto-interpretado. “Ĉiu senco [de la Sankta Skribo] baziĝas sur la vorta (s-ta Tomaso el Akvino, summa theologiæ 1,1,10 ad 1). (110-114)

117   La spirita senco. Danke al la unueco de la Dia plano ne nur la skriboteksto, sed ankaŭ la realeco kaj la eventoj, de kiuj tiu teksto parolas, povas esti signoj.

1.       La alegora senco. Ni povas gajni pli profundan komprenon de la eventoj, kiam ni ekkonas la signifon, kiun ili havas en Kristo. Tiel estas la trairo tra la ruĝa maro signo de la venko de Kristo kaj kun tio de la bapto Fußnote .

2.       La morala senco. La okazaĵoj, de kiuj estas parolata en la Skribo, instigu nin al la ĝusta agado. Ili estas “al ni kiel ekzemplo … al ni kiel averto … surskribitaj (1 Kor 10,11) Fußnote .

3.       La anagoga senco. Ni povas vidi eventojn kaj okazaĵon en ilia eterrna sinifo, kiuj gvidas nin al la eterna hejmlando [greke: “anagogé ”]. Tiel la eklezio sur la tero estas sgno de la eterna Jerusalemo Fußnote . (1101)

118   Distiko el la mezepoko resumas la signifon de la kvar enhavaĵoj:

Litteræ gesta docet, quid credas alegoria.

         Moralis quid agas, quo tendas allegoria”

[La litero instruas la resulton; kion vi kredu, la alegorio;

         la moralo, kion vi agu; kien vi strebu, la anagogio.]

                                                (Aŭgusteno el Danlando, Rotulus pugillaris, I).

119   “Tasko de la ekzegeto … estas, celi laŭ ĉi tiuj reguloj al pli profunda kompreno kaj klarigado de la senco de la Sankta Skribo, por ke tiel kvazaŭ surbaze de sciencaj preparoj maturiĝu la juĝo de la eklezio. Ĉio, kio rilatas al la maniero de la skribo-interpretado, fine apartenas al la juĝo de la eklezio, kiu realigas la Dian taskon kaj servon, konservi la Dian Vorton kaj interpreti ĝin” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 12,3). (94)

“Mi eĉ ne kredus al la evangelio, se min ne instigus la aŭtoritato de la katolika eklezio (s-ta Aŭgusteno: contra epistulam Manichæi quam vocant fundamenti 5,6). (113)

 

IV • La kanono de la Skribo

 

120   La Apostola Tradicio lasis al la eklezio distingi, kiuj skriboj estu surprenataj en la liston de la sanktaj libroj Fußnote . Tiu kompleta listo estas nomata “kanono” de la Sanktaj Skriboj. Laŭ ĝi la Malnova Testamento konsistas el 46 (45, kiam oni kunprenas Jeremian [Jer] kaj Sentencon [Sen]) kaj la Nova Testamento el 27 Skriboj Fußnote : Malnova Testamento: Genezo (Gen), Eliro (Eli), Levidoj (Lev), Nombroj (Nom), Readmono (Rea), Josuo vrk Krankenversicherung(Jos), Juĝistoj (Juĝ), Rut (Rut), la du libroj Samuel (1 Sam, 2 Sam), la du libroj de la Reĝoj (1 Reĝ, 2 Reĝ), la du libroj de la Kroniko (1 Kron, 2 Kron), Ezra (Ezr), Neĥemia (Neĥ), Tobit (Tob), Judit (Jud), Ester (Est), la du libroj de la Makabeoj (1 Mak, 2 Mak), Jjob (Ijo), Psalmoj (Psa), Sentencoj / Proverboj (Sen), Predikanto /Kohelt (Koh), Alta Kanto (Kan), Saĝeco (Saĝ), Siraĥido (Sir), Jesaja (Jes), Jeremia (Jer), Plorkantoj / Lamentado (Lam), Baruĥ (Bar), Jeĥezkel (Jeĥ), Daniel (Dan), Hoŝea (Hoŝ), Joel (Joe), Amos (Amo), Obadja (Oba), Jona (Jon), Miĥa (Miĥ), Naĥum (Naĥ), Ĥabakuk (Ĥab), Cefanja (Cef), Ĥagaj (Ĥag), Zeĥarja (Zeĥ), Maleaĥi (Mal).

Nova Testamento: La evangelioj laŭ Mateo (Mat), Marko (Mar), Luko (luk) kaj Johano (Joh), la Agoj de la apostoloj (Ago), la leteroj de Paŭlo al la Romanoj (Rom), la unua kaj la dua al la Korintanoj (1 Kor) (2 Kor), al la Galatoj (Gal), al la Efesoj (Efe), al la Flipiamoj (Fil), al la Koloseanoj (Kol), la unua kaj la dua al la Tesalonikanoj (1 Tes), (2 Tes), la unua kaj la dua al Timoteo (1 Tim), (2 Tim), al Tito (Tit), al Filemon (Flm), la letero al la Hebreoj (Heb), la letero al Jakobo (Jak), la unua kaj la dua letero al Petro (Pet), la tri leteroj de Johano (1 Joh), (2 Joh), (3 Joh), la letero de Judas (Jud), kaj la Apokalipso de Johano (Apo).

 

La Malnova Testamento

121   La Malnova Testamento estas neĉesebla parto de la Sankta Skribo. Ties libroj estas inspiritaj de Dio kaj havas daŭran valoron Fußnote , ĉar la Malnova Interligo neniam estas nuligita. (1093)

122   “La savoplano de la Malnova Testamento etendiĝis precipe al tio: Prepari la alvenon de Kristo, de la elaĉetanto de ĉio, …”. Kvankam la libroj de la Malnova Testamento “entenas ankaŭ neperfektaĵojn kaj kaŭzitaĵojn de la momenta situacio” ili tamen atestas pri la eduk-arto de la savo-aga amo de Dio. Ili enhavas “majestajn instruojn pri Dio, savoplenan saĝon pri la vivo de la homo kaj mirindajn preĝo-trezorojn” (2506); en ili “fine estas kaŝita la sekreto de nia savo” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 15). (702, 762, 708)

123   La kristanoj adoras la Malnovan Testamenton kiel vera Vorto de Dio. La penson nuligi la Malnovan Testamenton, ĉar la Nova ĝin malvalidigintus [Markionismo], la ekleia ĉiam firme rifuzis.

 

La Nova Testamento

124   “La Dia Vorto, kio estas la forto de Dio por ĉiu, kiu kredas, sin montras kaj evoluas sian forton precipe en la Skriboj de la Nova Testamento”. (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 17). Tiuj Skriboj ofertas al ni la definitivan veron de la Dia revelacio. Ilia centra temo estas Jesuo Kristo, la homiĝinta Filo de Dio, Liaj agoj, Lia instruo, Lia sufero kaj Lia glorado kaj la komencoj de Lia eklezio sub la agado de la Sankta Spirito Fußnote .

125   La evngelioj estas la centra parto de ĉiuj Skriboj kiel “ĉef-atesto por la vivo kaj instruado de la karniĝinta Vorto, nia Elaĉetanto” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 148). (515)

126   Dum la estigo de la evangelioj oni povas distingi tri ŝtupojn:

1   La vivo kaj la instru-agado de Jesuo. La eklezio firmtenas, ke la kvar evangelioj, “kies historieco ĝi jesas senhezite, fidinde tradicias, kion Jesuo, la Filo de Dio, en Sia vivo vere faris kaj instruis inter la homoj por ties eterna savo ĝis al tiu tago, kiam Li estis levita [en la ĉielon]”.

2   La buŝa tradicio. La apostoloj “post la suprenlevo de la Sinjoro tradiciis al siaj aŭskultantoj, kion Li mem diris kaj faris, kun tiu plej plena kompreno, kion ili havis, instrukciitaj per la mirindaj okazaĵoj ĉirkaŭ Kristo kaj instruitaj per la lumo de la Spirito de la vero”. (76)

3   La verkado de la evangelioj. “La sanktaj verkantoj skribis ja kvar evangeliojn, elektante ili selektis kelkaĵojn el la multo, kio estis aŭ buŝe aŭ jam skribe tradicita, kunigante aliaĵojn, aŭ rigardante al la stato de la eklezio ili klarigis kelkaĵojn konservante finfine la manieron de la predikado, sed ĉiam tiel, ke ili predikis al ni veraĵojn kaj sinceraĵojn pri Jesuo (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 19). (76)

127   La kvarforma evangelio okupas unikan position en la eklezio. Tion atestas ĝia adorado en la liturgio kaj la nekomparebla altira forto, kion ĝi ĉiam efikis sur la sanktulojn. (1154)

Ne ekzistas instrukcio, kio estus pli bona, pli valora kaj pli mirinda ol la teksto de la evangelio. Vidu kaj kaptu, kion nia Sinjoro kaj Majstro, Kristo, instruis en Siaj vortoj kaj efikis en Siaj agoj (S-ta Cezaria la pli juna).

“Precipe la evangelio alparolas min dum miaj internaj preĝoj; En ĝi mi trovas ĉion, kio necesas por mia povra animo. Mi malkovras en ĝi ĉiam novajn ekkonojn, kaŝitajn misterajn sencojn” (S-ta Tereza de la infano Jesuo: manuscrits autobiographiques A 83v).

 

La unueco de la Malnova kaj de la Nova Testamentoj

128   Jam en la tempoj de la apostoloj Fußnote kaj poste en ties tuta tradicio la unueco de la Dia plano klariĝis en ambaŭ Testamentoj de la eklezio per la tipologio. Tiu en la verkoj de Dio en la Malnova Interligo trovas “antaŭformojn” [tipologiojn] de tio, kion Dio poste plenumiĝis en la pleneco de la tempoj per la persono de Sia homiĝinta Vorto. (489)

129   La kristanoj do legas la Malnovan Testamenton en la lumo de Kristo la mortinta kaj reseurektinta. Tiu tipologia leĝado publikigas la neelĉerpeblan senco-enhavon de la Malnova Testamento. Ĝi ne rajtas forgesigi, ke tiu retenas propran valoron de la revelacio, kiun nia Sinjoro mem donis al ĝi Fußnote . Ĉetere la Nova Testamento estu legata ankaŭ en la lumo de la Malnova Testamento. La kristana prakateĥezo daŭre rerilatis al tio Fußnote . Laŭ malnova devizo la Nova Testamento estas ĉikaŭvolvita de la Malnova: “Novum in Vetere latet et in Novo Vetus patet” (S-ta Aŭgusteno: quæstiones in Heptotechum 2,73) Fußnote . (1968, 651, 2055)

130   La tipologio signifas la alpremo de la Dia plano al sia plenumo, ĝis kiam finfine “Dio estu ĉio en ĉio” (1 Kor 15,28). Ekz. la vokado de la patriarko kaj la eliro el Egiptujo ne perdas sian propran valoron en la plano de Dio per tio, ke ili en tio estas ankaŭ interŝtupoj.

 

V • La Sankta Skribo en la vivo de la eklezio

131   “En la Vorto de Dio enestas granda Potenco kaj Forto, ke Ĝi estas por la eklezio apogo kaj vivo, kaj por la ekleziaj infanoj kredoforto, animonutraĵo kaj pura, senĉese fluanta fonto de la spirita vivo (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 22).

132   “La studado de la Sankta Skribo estas kvazaŭ la animo de la sankta teologio. Sed ankaŭ la servo de la vorto, tio estas la pastorala kerigmo, la kateĥezo kaj ĉiu kristana instruo, en kiu la liturgia homilio devas havi eminentan lokon, prenas el la sama vorto de la Skribo sanan nutraĵon kaj sanktan forton” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 24). (94)

133   La eklezio “admonas … ĉiujn Kristokredantojn … aparte intense, per ofta legado de la Diaj Skriboj atingi la ‘superecon de la scio de Kristo Jesuo” (Flp 3,8). ‘Nekono de la Skribo estas estas ja nekono de Kristo’ (s-ta Hieronimo) (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 20). (2653, 1792)

 

MALLONGE

 

134   La tuta Sankta Skribo estas unusola libro, kaj tiu unu libro estas Kristo. “Ĉar la tuta Dia Skribo parolas de Kristo, kaj la tuta Dia Skribo plenumiĝas en Kristo” (Hugo el S-a Viktor: de arca Noe 2,8) Fußnote .

135   “La Sankta Skriboj enhavas la Dian Vorton, kaj ĉar inspiritaj, ili estas vere la Dia Vorto” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 14).

136   Dio estas la Kreinto (Aŭtoro) de la Sankta Skribo: Li inspiris ties homajn skribintojn (aŭtorojn); Li agas en ili kaj per ili. Li do garantias, ke iliaj Skriboj senerare instruas la savoveron Fußnote .

137   La interpretado de la inspiritaj Skriboj devas precipe tion atenti, kion Dio volas diri per la sanktaj skribintoj por nia savo. Kio venas de la Spirito, nur povas esti plene komprenata per la efiko de la Spirito Fußnote .

138   La 46 libroj de la Malnova kaj la 27 libroj de la Nova Testamentoj estas akceptitaj kaj honorataj de la eklezio kiel inspiritaj.

139   La kvar evangelioj havas centran pozicion, ĉar Jesuo Kristo estas ties mezo.

140   La unueco de la du Testamentoj sekvas el la unueco de la plano de Dio kaj el la revelacio de Dio. La Malnov Testamento preparas la Novan, dum tiu kompletigas la Malnovan. Ambaŭ sin reciproke heligas; ambaŭ estas vera Vorto de Dio,

141   “La eklezio ĉiam adoris la Diajn skribojn kiel ankaŭ la Dian Korpon” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 21). Ambaŭ nutras kaj difinas la tutan kristanan vivon. “Via vorto estas lumilo por miaj piedoj, kaj lumo por mia vojo” (Psa 19, 105) Fußnote .

 

Tria ĉapitro

La respondo de la homo al Dio

 

142   Per Sia revelacio “ … la nevidebla Dio el la superfluo de Sia amo alparolas la homojn kiel amikoj kaj Li interrilatas kun ili, por inviti ilin al la komunumo kun Si kaj en ĝin” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 2). La konvena respondo al tio estas la kredo. (102)

143   Per la kredo la homo ordigas sian racion kaj sian volon tute sub Dio. Li donas al Dio, kiu revelaciiĝas, sian Jeson kun sia tuta esto Fußnote . La Sankta Skribo nomas tiun respondon de la homo al la revelaciĝanta Dio “kred-obeo” Fußnote . (2087)

 

Artikolo 4 • Mi kredas (1814-1816)

 

I • La kred-obeo

144   En la kredo obei [ob-audire] signifas, sind subigi al la aŭdita vorto en libereco, ĉar ties vero estas garantiita de Dio, kiu estas la vero mem. Kiel prototipo de tiu obeo metas la Sankta Skribo al niaj okuloj Abrahamon. La virgulino Maria lin realigas plej komplete.

 

Abrahamo - “la patro de ĉiuj kredantoj”

145   En lia laŭdo-parolado de la kredo de la antaŭuloj la letero al la Hebreoj akcentas la kredon de Abrahamo: “Pro la kredo Abraham obeis al la voko, foriri en landon, kiun li devus ricevi kiel heredo; kaj li foriris sen scii kien li venos” (Heb 11,8) Fußnote . Pro la kredo li vivis kiel fremdulo kaj pilgrimanto en la promesita lando Fußnote . Pro la kredo Sara ricevis la promesitan filon. Pro la kredo finfine Abrahamo oferis sian unusolan filon Fußnote . (59, 2570), 489)

146   Do Abrahamo realigas la difinon de la kredo, kiun la letero al la Hebreoj prezentas: “Fido estas realigo de esperataĵoj, provado de aferoj nevidataj” (Heb 11,1). “Abraham kredis al Dio, kaj tio estis kalkulita al li kiel virto” (Rom 4,3) Fußnote . Ĉar li “fortiĝis per fido” (Rom 4,20), Abrahamo fariĝis “la patro de ĉiuj, kiuj … kredas” (Rom 4,11) Fußnote . (1819)

147   La Malnova Tetamento estas riĉa pri atestoj de tia kredo. La letero al la Hebreoj prezentas laŭdoparoladon pri la ekzemplodona kredo de la antaŭuloj, kiu kreas por ili “bonan ateston” (Heb 11,2) Fußnote . Sed Dio “antaŭvidis por ni ion pli bonan” (Heb 11,40): La graco, kredi je Lia Filo, je “la aŭtoro kaj perfektiganto de la fido” (Heb 12,2). (839)

 

Maria - “beata estas ŝi, kiu kredis”

148   La virgulino Maria praktikas la perfektan kred-obeon. Ĉar ĝi kredas, ke por Dio “nenio estas neebla” (Luk 1,37) Fußnote , ŝi akceptis krede la anoncon kaj promeson faritan de la anĝelo kaj konsentis: “Jen la sklavino de la Eternulo; estu al mi laŭ via diro (Luk 1,38). Elisabeto ŝin salutis: “beata estas ŝi, kiu kredis, ke plenumiĝos tio, kio estas dirita al ŝi de la Eternulo” (Luk 1,45). Pro tiu kredo ĉiuj generacioj nomos ŝin feliĉa Fußnote . (494, 2617, 506)

149   Dum ŝia tuta vivo, ankaŭ en ŝiaj lastaj elprovoj Fußnote , kiam Jesuo, ŝia filo, mortis sur la kruco, ŝia kredo ne ŝanceliĝis. Maria neniam forlasis sian kredon, ke la Vorto de Dio “plenumiĝos”. Pro ti adoras la eklezio en Maria la sinceran kredobildon. (507, 829, 969)

 

II • “Mi scias, al kiu mi donis kredon”

 

Kredi sole je Dio

150   La kredo estas persona ligo de la homo je Dio kaj samtempe, ne divideble de tio, libera konsento al la tuta de Dio revelaciita vero. La kristana kredo kiel persona ligo al Dio kaj kiel konsento al la de Li revelacita vero diferenciĝas rilate al la kredo, kion oni donacas al homo. Sin tute doni al Dio kaj tute kredi tion, kion Li diras, estas ĝusta kaj bona. Sed vante kaj malĝuste estus, donaci tian kredon al iu kreitaĵo Fußnote . (222)

 

Kredi je Jesuo Kristo, la Filo de Dio

151   Por la kristano la kredo je Dio nedisigeble estas interligita kun la kredo je tiu, kiun Li estis sendita, je Lia “amata Filo”, en kiu Li havas plezuron Fußnote kaj al kiu aŭskulti Li nin vokis Fußnote . La Sinjoro mem diras al Siaj disĉiploj: “Vi kredas al Dio, kredu ankaŭ al mi” (Joh 14,1). Ni povas kredi je Jesuo Kristo, ĉar Li estas mem Dio, la homiĝinta Vorto: “Neniu iam vidis Dion. La solenaskita, kiu estas Dio kaj kiu estas en la sino de la Patro, Lin deklaris” (Joh 1,18). Ĉar Li “vidis la Patron” (Joh 6,46), Li estas la ununura, kiu Lin konas kaj povas Lin revelacii Fußnote . (424)

 

Kredi je la Sankta Spirito

152   Oni ne povas kredi je Jesuo Kristo sen havi interligon en Sian Spiriton: La Sankta Spirito revelacias al la homoj, kiu estas Jesuo. “Neniu parolanta en la Spirito de Dio povas diri: Jesuo estas la Sinjoro, krom en la Sankta Spirito” (1 Kor 12,3). “La Spirito esploras ĉion, eĉ la profundaĵojn de Dio … tiel same neniu ekkonas Dion, krom la Spirito de Dio” (1 Kor 2,10-11. Nur Dio sola ekonas Dion tute. Ni kredas je la Sankta Spirito, ĉar Li estas Dio. (243, 683)

 La eklezio senĉese konfesas sian kredon je la unu Dio, la Patro, la Filo kaj la Sankta Spirito. (232)

 

III • La signoj de la kredo

 

La kredo estas graco

153   Kiam la Sankta Petro konfesis, ke Jesuo estas la Mesio, la Filo de la vivanta Dio, Jesuo diris al li: “ne karno kaj sango tion malkaŝis al vi, sed mia Patro, kiu estas en la ĉielo” (Mat 16,17) Fußnote . La kredo estas donaco de Dio, de Li enverŝita supernatura virto. “Por ke tiu kredo estu realigata, ĝi bezonas la helpeman gracon de Dio, kaj de la internan helpon de la Sankta Spirito, kiu movas la koron kaj konvertas ĝin al Dio, kiu malfermas lanokulojn de la racio kaj ‘al ĉiuj donu la ĝojon, kredi kaj konsenti al la vero’ “ (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 5). (552, 1996, 2609, 1814).

 

La kredo estas homa ago

154   Per la graco kaj per la interna helpo de la Sankta Spirito oni povas kredi. Kaj tamen kredi estas vere homa ago. Kontraŭdiras nek al la libereco nek al la homa racio, doni fidon al Dio kaj konfirmi al la veroj revelaciitaj de Li. Jam en la homaj rilatoj ne lezas nian dignon, kredi tion, kion diras aliaj homoj pri si mem kaj pri siaj intecoj, fidi al iliaj promesoj (ekzemple kiam viro kaj virino gedziĝas), kaj tiel komenci kun ili komunecon. Sekve tute ne lezas nian dignon, “en la kredo doni al la revelacianta Dio plenan obeon de la racio kaj de la volo (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio: “Dei Filius”, K. 3: Denzinger-Schönmetzer 3008) kaj tiel komenci mallarĝan komunecon kun li. (1749, 2126)

155   En la kredo kunefikas racio kaj volo de la homo kun la Dia graco: “kredi estas ago de la racio, kiu laŭ la impulso de la volo movata de Dio per la graco konsentas al la Dia vero” (S-ta Tomaso el Akvino, summa teologiæ 2 - 2,9) Fußnote . (2008)

 

La kredo kaj la racio

156   La motivo kredi ne kuŝas en tio, ke la revelaciita vero vidiĝas vera kaj konvinka sub la lumo de nia natura racio. Ni kredas “pro la aŭtoritato de la revelacianta Dio mem, kiu nek trompiĝas nek trompas (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio: “Dei Filius”, K. 3: Denzinger-Schönmetzer 3008). Por ke malgraŭ ĉio la obeo de nia kredo interkonsentu kun la racio, Dio volis, ke kun la internaj helpoj de la Sankta Spirito estu ligataj eksternaj pruvoj de sia revelacio (Samloke Denzinger-Schönmetzer 3009). Tiel estas la mirakloj de Kristo kaj de la sanktuloj Fußnote , la profetaĵoj, la disvastio kaj sanktieco de la eklezio, ĝia frukteco kaj ĝia pluekziszado “tute sekuraj signoj de la Dia revelacio adaptita al la ekon-kapablo de ĉiuj (samloke Denzinger-Schönmetzer 3009), motivoj de la kredindeco Fußnote , kiuj montras, ke “la konsento al la kredo tute ne estas blinda emocio de la koro” (samloke Denzinger-Schönmetzer 3010). (2465, 1063, 548, 812)

157   La kredo est fidinda, pli fidinda ol ĉiu homa ekono, ĉar ĝi baziĝas sur la Vorto de Dio, kiu ne povas mensogi. La revelaciitaj veraĵoj povas ja aperi malhelaj por la homa racio kaj sperto, sed “la certeco per la Dia lumo estas pli granda ol la lumo de la natura racio” (S-ta Tomaso el Akvino, suma teologiæ 2 - 2171,5,obj.3). “Dekmil malfacilaĵoj konsistigas unu dubaĵon (J- H- Newman, apologia pro vita sua). (2088)

158   La kredo serĉas kompreni (S-ta Anselmo, proslogion proœm.). Kiu vere kredas, klopodas tiun, en kiun li kredas, pli bone ekkoni kaj la de li revelaciatan pli bone kompreni. Kaj pli profunda ekkono vokos pli fortan, ĉiam pli animitan kredon. La graco de la kredo malfermas “la okulojn de la koro (Efe 1,18) al viva kompreno de la revelaci-enhavoj, tio estas la tuto de la Diaj decidoj kaj de la kredo-misteroj kaj iliaj reciprokaj kunligoj kaj iliaj kunligoj kun Kristo, la centro de la revelaciita mistero. “Por ke la kompreno de la revelacio fariĝu ĉiam pli profunda, perfektigas la Sankta Spirito ĉiam la kredon per Liaj donoj”. (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 5).. Estas tiel, kiel la s-ta Aŭgusteno diris: “Mi kredas por kompreni, kaj mi komprenas por pli bone kredi (sermones 43, 7, 9). (1827, 90, 2518)

159   kredo kaj scienco. “Ankaŭ se la kredo staras super la racio, tamen neniam povas okazi vera diferenco inter kredo kaj racio, ĉar la sama Dio, kiu malkaŝas la sekretojn kaj enverŝas la kredon, metis en la homan spiriton la lumon de la racio: Dio ja ne povas nei sin mem, kaj nenim veraĵo povas nei veraĵon. (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, K. 4: Denzinger-Schönmetzer 3017). “Pro tio la metoda esplorado en ĉiuj disciplinoj, se ĝi antaŭeniras vere science kaj laŭ la moralaj normoj, neniam vere kontraŭdiras al la kredo, ĉar la profanaĵoj kaj la aĵoj de la kredo devenas de la sama Dio. Jes, kiu humile kaj persiste klopodas esplori la sekretojn de la aĵoj,estas kvazaŭ gvidata – ankaŭ se li pri tio ne estas konscia – per la mano de Dio, kiu portas kaj faras ĉiujn aĵojn, ke ili estu tio, kion ili estas ((Dua Vatikana Koncilio: “Gaudium et spes” 36,2). (283, 2293)

 

La libereco de la kredo

160   Por ke la kredo estu homa, “la homo respondu libere per sia kredo al Dio”; pro tio “neniu rajtas kontraŭ sia volo esti devigata al la akceptado de la kredo … ĉar la kred-ago laŭ sia propra naturo estas libera” (Dua Vatikana Koncilio: “Dignitatis humanæ” 10) Fußnote . “Dio vokas la homojn al Sia servo en la spirito kaj en la vero kaj ili estos pro tio devoligataj en la konscienco, sed ili ne estas devigataj … sed tio aperis komplete en Kristo Jesuo (Dua Vatikana Koncilio: “Dignitatis humanæ” 11). Kristo ja invitis al la kredo kaj al la konvertado, sed Li ne devigis. “Li donis ateston al la vero, kaj tamen Li ne volis ĝin devigi al tiuj, kiuj al ĝi kontraŭparolis. Lia regno … kreskas en la forto de la amo, en kiu Kristo, altigita sur la kruco, tiras la homojn al Si (Dua Vatikana Koncilio: “Dignitatis humanæ” 11). (1738, 616, 2106)

 

La neceso de la kredo

161   Kredi al Jesuo Kristo kaj al tiu, kiu Lin sendis pro nia savo, estas necesa, por atingi la savon Fußnote . Ĉar ‘estas sen kredo neeble, plaĉi al Dio’(Heb 1,6) kaj veni al la komunumo de Liaj Filoj, sen Li neniu atingis pravigon, kaj neniu atingos la eternan vivo, se li ne “persistis ĝis la fino” (Mat 10,2; 24,13) (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, K. 3: Denzinger-Schönmetzer 3012) Fußnote . (846, 432, 1237)

 

La persistado en la kredo

162   La kredo estas graco-donaco, kion Dio donas al la homo. Ni povas perdi tiun netakseblan donacon. La sankta Paŭlo atentigas Timoteon: “vi militadu la bonan militon, tenante la fidon kaj bonan konsciencon, kiun forpuŝinte de si, kelkaj homoj ŝippereis rilate la fidon” (1 Tim 1,18-19). Por vivi en la kredo, por kreski kaj elteni ĝis la fino, ni devas nutri ĝin per la Dia Vorto kaj petegi la Sinjoron, ĝin multigi Fußnote . Li devas “energii per amo” (Gal 5,6) Fußnote portata de la espero Fußnote kaj enradikiĝinta en la kredo de la eklezio. (2089, 1037, 2016, 2573, 2849)

 

La kredo ‒ komenco de la eterna vivo

163   La kredo ebligas al ni, jam anticipe ĝui la ĝojon kaj la lumon de la beatiga Dio-rigardo, kiu estas la celo de nia surtera vojo. Tiam ni vidos Dion “okulo ĉe okulo” (1 Kor 13,12), “kiel li estas” (1 Joh 3,2). La kredo do estas jam la komenco de la eterna vivo. (1088)

“Ni atendas la ĝuon de la bonaĵoj al ni promesitaj. Kiam ni ilin rigardas en la kredo kiel en spegulo, ili jam estas prezentaj” (S-ta Basilio, liber de Spiritu Sancto 15,36) Fußnote .

164   Nun ni iras nian vojon “ĉar ni vidas fide … ne vide”. (2 Kor 5,7), kaj ni ekkonas Dion kiel en spegulo, enigmo-plene kaj ne komplete Fußnote . La kredo estas heligita de Dio, al kiu ĝi celas; tamen li ofte estas vivata en malhelo. La kredo povas esti forte pruvata. La mondo, en kiu ni vivas, ŝajnas esti longdistance for de tio, kiun la kredo asekuras al ni. La sperto de la malbono kaj de la mizeroj, de la maljustaĵoj kaj de la morto ŝajnas malkongrui kun la ĝojomesaĝo. Ili povas tristigi la kredon kaj fariĝi tento de ĝi. (2846, 309, 1502, 1006)

165   Tiam ni deves nin turni al la kredoatestantoj: Abrahamo, kiu kredis “ekster espero en espero” (Rom 4,18); la virgulino Maria, kiu sur la “pilgrimvojo de la kredo” (Dua Vatikana Koncilio, Lumen gentium, 58) eĉ eliris en la “nokton de la kredo” (Johano Paŭlo la 2a, Enzikliko “Redemptoris Mater” 17) partoprenante en la mizero de sia filo kaj en la nokto de lia tombo (samloke 18); kaj multaj aliaj atestantoj de la kredo: “havante ĉirkaŭ ni tian nubegon da atestantoj, ni formetu ĉion pezan kaj la pekon embarasantan, kaj persiste kuru la kuradon antaŭ ni metitan, direktante la rigardon al la aŭtoro kaj perfektiganto de la fido, Jesuo” (Heb 12,1-2). (2719)

 

Artikolo 5 • Ni kredas

 

166   La kredo estas persona ago: La libera respondo de la homo al la invito de revelacianta Dio. Sed la kredo ne estas izolita ago.Neniu povas kredi por si mem, kiel ankaŭ neniu povas vivi por si mem. Neniu povas al si mem doni la kredon, kiel ankaŭ neniu povas al si mem doni la vivon. La kredanto ricevis la kredon de aliaj; li devas ĝin transdoni al aliaj. Nia amo al Jesuo kaj al la homoj instigas nin, paroli al aliaj pri nia kredo. Ĉiu kredanto tiel estas membro en la granda ĉeno de la kredantoj. Mi ne povas kredi, se mi ne estas portata per la kredo de aliaj, kaj mi kunportas per mia kredo la kredon de aliaj.

 

167   “Mi kredas” (Apostola kredo-konfeso: Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symborum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum 30): tio estas la kredo de la eklezio, kiel ĉiu kredanto precipe okaze de la bapto ĝin persone konfesas. “Ni kredas” (kredokonfeso de Nicea-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer, samlibre 150): tio estas la kredo de la eklezio, kiel ĝin konfesas la episkopoj kolektitaj por la Koncilio aŭ, pli ĝenerale, la kredantoj kolektitaj por la liturgio, “Mi kredas”: Tiel parolas ankaŭ la eklezio, nia patrino, kiu respondas per sia kredo al Dio kaj instruas nin diri “mi kredas”, “ni kredas”. (1124, 2040)

 

I • “Sinjoro, rigardu al la kredo de via eklezio

 

168   Unue estas la eklezio, kiu kredas kaj tiel portas, nutras kaj apogas mian kredon. Unue estas la eklezio, kiu ĉie konfesas (“vin laŭdas sur la terrondo la sankta eklezio” ni kantas en la himno “Te deum”), kaj kun ĝi kaj en ĝi ankaŭ ni konfesas: “mi kredas”, “ni kredas”. Per la eklezio ni ricevas en la bapto la kredon kaj la novan vivon en Kristo. En la roma rito demandas la baptanto la baptoton: “Kion vi petas de la eklezio de Dio?” La respondo estas: “la kredon - “kion donas al vi la kredo? - La eternan vivon” (Ordo initiationis christianæ adultorum 75).

169   La savo devenas sole de Dio, sed ĉar ni ricevas la vivon de la kredo per la eklezio, ĝi estas nia patrino: “Ni kredas al la eklezio kiel la patrino de nia renaskiĝo, kaj ne al la eklezio, kvazaŭ ĝi estus la aŭtoro de nia savo” (Faŭsto el Riez, de spiritu sancto 1,2). Kiel nia patrino ĝi estas ankaŭ nia edukisto en la kredo. (750, 2030)

 

II • La lingvo de la kredo

 

170   Ni ne kredas al formuloj, sed al la realeco, kiu tion esprimas kaj kion la kredo permesas nin “tuŝi”. “La ago de la kredo havas sian celon ne en la eldirado, sed ĉe [eldirita] realeco. (S-ta Tomaso el Akvino, suma teologiæ, 2-2,1,2, ad 2). Sed ni proksimiĝas al tiuj realecoj helpe de la kredo-formuloj. Tiuj ebligas, esprimi kaj pludoni la kredon, festi ĝin en komunumo, alproprigi ĝin al ni kaj pli kaj pli vivi el ĝi. (186)

171   Kiel “kolono kaj fundamento de la vero” (1 Tim 3, 15) la eklezio konservas fidele “la tradicitan kredon, kiu estas konfidita por ĉiam al la sanktuloj” Fußnote . La eklezio tenas la vortojn de Kristo en la memoro, ĝi transdonas la kredokonfeson de la apostoloj de generacio al generacio. Kiel patrino, kiu instruas siajn infanojn paroli kaj per tio kompreni kaj kunvivi, tiel instruas al ni la eklezio, nia patrino, la lingvon de la kredo, por enkonduki nin en la komprenon kaj vivon de la kredo. (78, 84, 857, 185)

 

III • Unu sola kredo

 

172   Ekde jarcentoj la eklezio konfesas en ĉiuj multaj lingvoj, kulturoj, popoloj kaj nacioj sian unikan kredon, ricevitan de unu Sinjoro, transdonitan per unu bapto, kredo radikanta en la konvinko, ke ĉiuj homoj havas nur unu Dion kaj unu Patron Fußnote . (813) La s-ta Ireneo el Liono, atestanto de tiu kredo, deklaras:

173   “La eklezio etendiĝas trans la tuta mondo ĝis la plej eksternaj limoj de la tero. Ĝi ricevis la kredon de la apostoloj kaj ties disĉiploj … kaj konservas [tiun mesaĝon kaj tiun kredon], kiel ĝi ilin ricevis, kvazaŭ ili loĝus en unu domo, ĝi kredas ilin tiom, kvazaŭ ĝi havus nur unu animon kaj unu koron, kaj ĝi proklamas kaj transdonas sian doktrinon tiom unuvoĉe, kvazaŭ ĝi havus nur unu buson” (adversus hæreses 1, 10, 1-2). (830)

174   “Kaj kiam ankaŭ sur la tuta mondo ekzistas diversaj lingvoj, tamen la valideco de la tradicio estas unu kaj la sama. La en Germanujo fonditaj eklezioj nenion alian kredas kaj transdonas ol la en Hispanujo aŭ inter la keltoj fonditaj, ol la en orientujo aŭ en Egiptujo, ol la en Libujo aŭ en la mezo de la mondo … “ (samloke, adversus hæreses 1, 10, 2). “Vera kaj fidindas ests la mesaĝo de la eklezio. Car ĉe ĝi aperas en la tuta mondo unu kaj la sama vojo por la savo” (samloke, adversus hæreses 5, 20, 1). (78)

175    “Ĉi tiun kredon, kiun ni ricevis de la eklezio, ni zorge konservas. Kiel valora trezoro, kiu estas fermita en unu sola valora ujo, la kredo estas ĉiam plijunigata per la efiko de la Spirito de Dio, kaj ĝi plijunigas la ujon, kio ĝin enhavas” (samloke, adversus hæreses 3, 24, 1).

 

MALLONGE

 

176   La kredo estas persona ligo de la tuta homo al la sin revelacianta Dio. En ĝi kuŝas konsento de la racio kaj de la volo al la Dia memrevelacio en Liaj agoj kaj vortoj.

177   “Kredi” do havas duoblan rilaton; Rilaton al la persono kaj rilaton al la vero; La kredoago rilatas al la vero per la fido al la persono, kiu ĝin atestas.

178   Ni kredu je neniu alia ol je Dio, la Patro, la Filo kaj la Sankta Spirito.

179   La kredo estas supernatura dono de Dio. Por kredi la homo bezonas la internan helpon de la Sankta Spirito.

180   “Kredi” estas konscia kaj libera homa ago konforma al la digno de la homa persono.

181   “Kredi” estas eklezia ago. La kredo de la eklezio antaŭiras nian kredon, generas, portas kaj nutras ĝin. La eklezio estas la patrino de ĉiuj kredantoj. “Neniu povas havi Dion kiel Patron, kiu ne havas la eklezion kiel patrinon” (S-ta Cipriano el Kartago: de catolicæ unitate eclesiæ).

182   “Ni kredas ĉion, kio enestas en la skribita aŭ tradicita vorto de Dio kaj kion la eklezio prezentas kiel kredenda vero de Dio revelaciita”.

183   La kredo estas necesa por la savo. La Sinjoro mem diras: “Kiu kredos kaj estos baptita, tiu estos savita; sed kiu ne kredos, tiu estos kondamnita”.

184   “La kredo estas antaŭgusto de la ekkono, kiu nin beatigos en la venonta vivo”. (S-ta Tomaso el Akvino, compendium teologiæ 1,2).

 

Apostola Kredokonfeso Fußnote

 

Mi kredas je Dio, la Patro ĉiopova,

la kreinto de la ĉielo kaj de la tero;

kaj je Jesuo Kristo,

Lia unu-nura Filo, nia Sinjoro,

koncipita per la Sankta Spirito,

naskita el Maria la Virgulino,

suferinta sub Poncio Pilato,

krucumita, mortinta kaj entombigita,

sobirinta en la regnon de la morto.

La trian tagon Li releviĝis el la mortintoj,

supren-iris al la ĉielo,

sidas dekstre de Dio, la Patro ĉiopova,

de kie Li venos, por juĝi la vivantojn kaj la mortintojn.

Mi kredas je la Sankta Spirito,

la sankta katolika* eklezio,

la komuno de la sanktuloj,

la pardono de la pekoj,

la releviĝo de la mortintoj,

kaj la vivo eterna.

 

Amen.


Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo Fußnote

 

C: Ni kredas je unu Dio,

S: la Patro ĉiopova, Kreinto de la ĉielo kaj de la tero, de ĉiuj aĵoj videblaj kaj nevideblaj.

K: Kaj je unu Sinjoro Jesuo Kristo, ununaskita Filo de Dio,

S: kaj el la Patro generita antaŭ ĉiuj jarcentoj.

K: Dio el Dio, Lumo el Lumo, Dio vera el Dio vera,

S: generita, ne kreita, samsubstanca kun la Patro: per kiu ĉio estas farita.

K: Kiu por ni homoj kaj por nia savo descendis de la ĉieloj.

S: Kaj per la Sankta Spirito Li enkarniĝis el Maria, la Virgulino, kaj fariĝis homo.

K: Krucumita por ni sub Poncio Pilato, Li mortis kaj estis entombigita.

S: La trian tagon Li resurektis laŭ la Skriboj,

K: ascendis al la ĉielo kaj sidas dekstre de la Patro.

S: Kaj Li revenos kun gloro, juĝi la vivantojn kaj la mortintojn, kaj Lia regno estos senfina.

K: Ni kredas je la Sankta Spirito, Sinjoro kaj Viviganto, kiu devenas de la Patro kaj de la Filo.

S: Kiu kun la Patro kaj la Filo same estas adorata kaj glorata; kiu parolis per la profetoj.

K: Kaj je unu eklezio: sankta, katolika kaj apostola.

S: Ni konfesas unu bapton por la pardono de la pekoj.

K: Kaj ni atendas la reviviĝon de la mortintoj,

S: kaj la vivon en la estonta mondo. K: Amen.

Dua alineo

LA KRISTANA KREDO-KONFESO

 

La kredo-simboloj

185   Kiu diras: “mi kredas”, diras: “Mi jesas tion, kion ni kredas”. La komuno en la kredo bezonas komunan kredo-lingvon, kiu estas deviga por ĉiuj kaj unuigas en la sama konfeso de la kredo. (171, 949)

186   De la komenco la apostola eklezio elprimis kaj transdonis sian kredon en malongaj por ĉiuj aŭtoritataj formuloj Fußnote . Jam tre baldaŭ la eklezio volis la esencaĵojn de sia kredo enporti ankaŭ en organajn ordigitajn resumojn, kiuj estis destinitaj precipe por la kateĥumenoj:

“Ne homa arbitro verkis tiun sinoptikon de la kredo, sed la plej gravaj instrukcioj de la tuta Skribo estas kunmetitaj en ĝi al unika kredo-doktrino. Same kiel la sinaposemo en unu malgranda grajneto enhavas la multajn branĉojn, tiel enhavas ĉi tiu resumo de la kredo en malmultaj vortoj ĉiujn religiajn ekkonojn de la Malnova kaj de la Nova Testmentoj” (S-ta Cirilo el Jerusalemo, katecheses illuminandorum 5,12).

187   Ĉi tiujn malongajn versiojn de la kredo oni nomas “kredokonfesoj”, ĉar ili mallonge resumas la kredon, kiun la kristanoj konfesas. Oni ilin ankaŭ nomas “Credo”, ĉar ili latine normale komenciĝas per “Credo” [mi kredas]. Plia nomo por ili estas “Kredosimbolo”.

188   La greka vorto “symbolum” signifas unu duonon de disrompiĝinta aĵo (ekz. sigelo), kiu servis kiel ekkonilo. La ambaŭ partoj estis kunmetitaj, por elpruvi la identecon de la portanto. La “kredosimbolo” do estas ekkono- kaj komunosigno por la kredantoj. “Simbolon” tiam signifas ankaŭ kollekto, kunigo, superrigardo. En la “kredo-symbolon” la ĉefaj eroj de la kredo estas kunigitaj. Pro tio ĝi servas kiel unua signo por apogi tiun opinion, kiel bazoteksto de la kateĥezo.

189   La kredokonfeso estas unuan fojon farita ĉe la bapto. La “kredo-symbolon” unue estas bapto-konfeso. Ĉar oni baptas “en la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito” (Mat 28,19), la kredoveraĵoj, kiujn oni konfesas en la bapto, estas ordigitaj laŭ ties rilato al la personoj de la sankta Triunuo. (1237, 232)

190   La simbolo sekve havas tri ĉefpartojn: “En la unua parto oni parolas de la unua persono en Dio kaj de la mirinda kreoverko; en la dua parto oni parolas de la dua persono kaj de la mistero de la elaĉeto de la homo, kaj en la tria parto de la tria persono, la aŭtoro kaj fonto de nia sanktigo” (S-ta Cirilo el Jerusalemo, katecheses illuminandorum R, 1,1,4). Tio estas la tri ĉefpartoj de nia [bapto]sigelo (s-ta Ireneo, demonstration apostolica 100).

191   Tiuj tri partoj diferenciĝas, sed kunligiĝas. “Ni nomas ilin laŭ iu de la patroj ofte uzata komparo artokoloj (membroj). Kiel oni ja unuopajn partojn de la korpo diferencas laŭ membroj, tiel ni diferencas ankaŭ en ĉi tiu nia kredo-konfeso ĉiun unuopan frazon, kiu estas metita al ni por kredado ,tute same kiel “artikolo” (S-ta Cirilo el Jerusalemo, katecheses illuminandorum R, 1,1,4). Laŭ malnova jam de la s-ta Ambrozio Fußnote testita tradicio oni kutime kalkulas dekdu artikolojn de la Credo, por simboligi la tuton de la katolika kredo per la nombro de la apostoloj.

192   Laŭ la bezonoj de la diversaj epokoj estiĝis dum la jarcentoj multaj konfesiojn aŭ simboloj de la kredo: La simboloj de la diversaj malnovaj apostolaj eklezioj Fußnote ; la tiel nomata Atanazia simbolo “Quicumque Fußnote , la kredokonfesoj de certaj Koncilioj kaj sinodoj Fußnote aŭ de opaj papoj, ekz. la “fides Damasi Fußnote kaj la “Credo de la Dia popolo” (SPF) de Paŭlo la 6a de 1968.

193   Neniu de la konfesioj el la diversaj ekleziaj epokoj povas havi eksmodan kaj senvaloran reputacion. Ili ĉiuj mallonge resumas la kredon de ĉiuj tempoj kaj ili helpas nin hodiaŭ, ĝin percepti kaj pli profunde kompreni.

Du konfesioj havas en la vivo de la eklezio tute apartan posicion:

194   La apostola kredokonfeso, kio estas tiel nomata, ĉar ĝi ĝuste valoras kiel fidela resumo de la kredo de la apostoloj. Ĝi estas la malnova baptokonfeso de la eklezio de Romo. De tio ĝi havas sian grandan aŭtoritaton: “Ĝi estas la simbolon, kiun la roma eklezio konservas, kie Petro, la unua de la apostoloj, havis sian sedon kaj kien li kunportis la komunan kredon. (S-ta Ambrozio, eksplanatio symboli 7).

195   Ankaŭ la tiel nomata Niceno-Konstantinopolitana kredokonfeso posedas grandan aŭtoritaton, ĉar ĝi eliris el la du unuaj Ekumenaj Koncilioj (325 kaj 381) kaj estas ankoraŭ hodiaŭ komuna ĉiuj grandaj eklezioj de la oriento kaj de la okcidento. (242, 245, 465)

196   Nia prezentado de la kredo orientiĝas ĉe la Apostola Kredokonfeso, kiu prezentas certagrade “la plej malnovan roman kateĥismon”. Sed la prezentado estos kompletigota per oftaj referencoj al la Niceno-Konstantinopolitana konfeso, kio estas ofte pli detala kaj zorgema.

197   Ni alproprigu la konfeson de nia kredo kiel en la tago de nia bapto, kiam nia tuta vivo estis konfidita “al tiu tipo de instruado”. Fide preĝi la credon signifas, ligiĝi kun Dio la Patro, la Filo kaj la Sankta Spirito; ses ĝi ankaŭ signifas, esti ligata kun la universala eklezio, kiu al ni transdonas la kredon, mkaj en kies komuno ni kredas. (1064)

“Ĉi tiu simbolo estas la spirita sigelo, la kontemplado de nia koro kaj la ĉiam prezenta gardo; ĝi estas certe la trezoro de nia animo” (S-ta Ambrozio, eksplanatio symboli 7). (1274)

 

 

Unua ĉapitro

“MI KREDAS JE DIO, LA PATRO”

 

198   Nia kredokonfeso komenciĝas kun Dio, ĉar Dio estas “la Unua” kaj “la Lasta” (Jes 4,6), la komenco kaj la fino de ĉio. La Credo komenciĝas kun Dio la Patro, ĉar la Patro estas la Unua Dia Persono de la Plej Sankta Triunuo; ĝi komenciĝas per la kreo de la Ĉielo kaj de la Tero, ĉar la Kreo estas la komenco kaj la fundamento de ĉiuj Verkoj de Dio.

 

 

Artikolo 1 •   “Mi kredas je Dio, la Patro, la Ĉiopova, la Kreinto de la ĉielo kaj de la tero”

 

Alineo 1 • “Mi kredas je Dio”

 

199   “Mi kredas je Dio”: tiu unua eldiro de la kredo-konfeso ankaŭ estas la plej fundamenta. La tuta konfeso parolas pri Dio, ankaŭ kiam ĝi parolas pri la homo kaj pri la mondo, tio okazas kun rigado al Dio. La artikoloj de la Credo ĉiuj dependas de la unua, kiel la pliaj artikoloj de la dekalogo disfaldas la unuan ordonon. La sekvaj artikoloj pli bone ekkonigas Dion, kiel Li paŝon post paŝo revelaciĝis al la homoj. “Ĝuste konfesas la kredantoj unue, ke ili kredas je Dio” (Catechismus Romanus, 1, 2, 6).

 

I • “Ni kredas je unu Dio”

 

200   Kun tiuj vortoj komenciĝas la Credo de Niceo-Konstantopola. La konfeso de la unikeco de Dio, kio radikas en la Dia revelacio de la Malnova Tetamento, ne povas esti disigata de la konfeso de la Ĉeesto de Dio kaj estas same fundamenta. Dio estas la Unu; ekzistas nur unu Dio. “La kristana kredo firmtenas kaj konfesas … ke Dio estas Unu laŭ la naturo, laŭ la substanco kaj laŭ la esenco” (Catechismus Romanus 1, 2, 8). (2085)

201   Al Izraelo, la popolo elektita de Li, Dio sin revelaciis kiel la Unu: “Aŭskultu, ho Izrael! la Eternulo, nia Dio, la Eternulo estas unu sola. Kaj amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj per via tuta forto” (Rea 6,4-5). Per la profetoj Dio vokas Izraelon kaj ĉiujn popolojn, sin turni al Si, la Unusla Dio: “Turnu vin al Mi, vi homoj el ĉiuj finoj de la tero, kaj estu savitaj; ĉar Mi estas Dio, kaj ne ekzistas alia. ... antaŭ Mi kliniĝos ĉiu genuo, kaj ĵuros ĉiu lango. Nur ĉe la Eternulo ... estos savo kaj protekto” (Jes 45,22-24) Fußnote . (2083)

202   Jesuo mem konfirmas, ke Dio “la Eternulo estas unu, kaj ke vi amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj per via tuta menso kaj per via tuta forto” Fußnote . Samtempe Li ekkonigas, ke Li mem estas la “Sinjoro” Fußnote . La konfeso “Jesuo estas la Sinjoro” estas ja la apartaĵo de la kristana kredo. Sed ĝi ne kontraŭas la kredon je la Eternulo. Ankaŭ la kredo je la Sankta Spirito, “kiu estas la Sinjoro kaj kiu vivigas”, ne portas en la Eternulon iun dividiĝon: (446)

“Ni kredas firme kaj ni konfesas sincere, ke nur unu estas la vera, eterna, nemezurebla kaj nevariebla, nekomprenebla, ominpotenta kaj neeldirebla Dio, la Patro kaj la Filo kaj la Sankta Spirito: ja vere estas tri personoj, sed unu esenco, unu substanco aŭ tute simple unu naturo” (4a Koncilio en la Latereano, Ĉapitro 1 “de fide catolica”: Denzinger-Schönmetzer 800. (42), 152)

 

II • “Dio revelacias Sian nomon”

 

203   Dio Sin revelaciis al Sia popolo Izrael per tio, ke Li lasis scii Sian nomon. (2143) La nomo esprimas la esencon, la identecon de la persono kaj la senson de ties vivo. Dio havas nomon. Li ne estas sennoma forto. Malkaŝi sian nomon signifas sin fari ekkonebla al la aliaj; tio signifas kvazaŭ malkaŝi sin mem, fari sin alirebla, por esti ekkonata pli profunde kaj esti vokata persone. (2808)

204   Dio faris Sin ekkonebla al Sia popolo paŝon post paŝo kaj sub diversaj nomoj. Sed la baza revelacio por la Malnova kaj por la nova Ligoj estis la revelacio de la Dia nomo al Moseo okaze de la apero en la brula dornujo antaŭ la eliro el Egiptujo kaj la Ligo de Sinajo. (63)

 

La viva Dio

205   Dio vokas Moseon el la mezo de dornujo brulana sen forbruliĝi. Li diras al Moseo: “Mi estas la Dio de via patro, la Dio de Abraham, la Dio de Isaak kaj la Dio de Jakob” (Eli 3,6). Dio estas la Dio de la patroj, kiu vokis la patriarkojn kaj gvidis ilin sur iliaj migradoj. Li estas la fidela kaj kompatinda Dio, kiu memoras la patrojn kaj al siaj premesoj. Li venas, por ties posteuloj liberigi el la sklaveco. Li estas la Dio, kiu tion volas kaj povas fari sendepende de tempo kaj spaco. Li realigas tiun planon per Sia omnipotenco.. “Mi estas, kiu mi estas” (2575, 208)

“Kaj Moseo diris al Dio: Jen mi venos al la Izraelidoj, kaj diros al ili: La Dio de viaj patroj sendis min al vi; tiam ili diros al mi: Kia estas Lia nomo? Kion mi diru al ili? Kaj Dio diris al Moseo: MI ESTAS, KIU ESTAS. Kaj Li diris: Tiel diru al la Izraelidoj: La Estanto sendis min al vi. …Tia estas Mia nomo por eterne, kaj tia estas memoraĵo pri Mi por ĉiuj generacioj” (Eli 3,13-15).

206   Revelaciante sian mistero-plenan nomon JHWH – “Mi estas tiu, kiu estas” aŭ “mi estas la Mi-estas” – diras Dio, kiu Li estas kaj per kiu nomo oni Lin alparolu. Tiu Dio-nomo estas mistero-plena, kiel Dio mem estas mistero. Gi estas revelaciita nomo, kaj samtempe kvazaŭ la rifuzo de nomo. Sed precize tiel ĝi tion, kio Dio estas, esprimas plej bone: La senfine superba super tio, kion ni komprenas aŭ povas diri. Li estas “la kaŝita Dio” (Jes 45,15). Lia nomo estas neeldirebla Fußnote ; kaj samtempe Li estas la Dio, kiu donacas al la homoj sian proksimecon.. (43)

207   Kun Sia nomo revelacias Dio samempe Sian fidelecon, kiu estas ekde iam kaj restas por ĉiam. Li estis fidela (“Mi estas la Dio de via patro”: Eli 3,6) kaj restos fidela (“Mi estas kun vi”: Eli 3,20). Dio, kiu Sin nomas “Mi-estas”, revelaciiĝas kiel tiu Dio, kiu ĉam ĉeestas, ĉiam ĉe Sia popolo, por savi ĝin.

208   Vidalvide de la mistera kaj fascina ĉeesto de Dio la homo konsciiĝas pri sia malgrandeco. Vidalvide de la brulanta dornujo Moseo eltiras siajn sandalojn kaj vualigas antaŭ la Dia gloro sian vizaĝon Fußnote . Vidalvide de la gloro de la trifoje sankta Dio elkrias Jesaja “Ve al mi! ĉar mi pereis; ĉar mi estas homo kun malpura buŝo” (Jes 6,5). Vidalvide de la Diaj signoj, kiujn Jesuo faras, Petro vokas: “Foriru de mi, ho Sinjoro, ĉar mi estas pekulo” (Luk 5,8). Sed ĉar Dio estas sankta, Li povas pardoni al la homo, kiu sin ekkonas antaŭ Li kiel pekulo: ”Mi ne agos laŭ Mia flama kolero … ĉar Mi estas Dio, ne homo, Sanktulo inter vi” (Hoŝ 11,9). Tiel diras ankaŭ la apostolo Johano: “Ni trankviligos nian koron antaŭ Li. En ĉio ajn, pri kio nia koro nin kondamnas ‒ ĉar Dio estas pli granda ol nia koro, kaj Li scias ĉion” (1 Joh 3,19-20). (724, 388)

209   Pro respektego rilate al Dio la Izraela popolo ne eldiras la nomon de Dio. En la legado de la Sankta Skribo la revelaciita nomo de Dio estas anstataŭata per la Dia digno-titolo “Adonaj, greke Kyrios, (esperantlingve Eternulo). Sub tiu titolo la Dieco de Jesuo solene estas konfesata: “Jesuo estas la Sinjoro”. (446)

 

La mizerikorda kaj graca Dio

210   Post kiam Izraelo estis pekinta kaj forturniĝinta de Dio, por adori la oran bovidon Fußnote , Dio elaŭdis la propeton de Moseo kaj surprenas, kunvojaĝi kun Sia malfidela popolo. Tiel Li demonstras Sian amon Fußnote . Kiam Moseo petas, ke al li estu permesate vidi Lian gloron, Dio respondas al Li: “Mi preterpasigos antaŭ vi Mian tutan bonecon, kaj Mi alvokos la nomon de la Eternulo antaŭ vi” (Eli 33,18-19). Kaj la Eternulo preterpasas Moseon kaj vokas: ”Eternulo, Eternulo, Dio indulgema kaj kompatema, multepacienca, favorkora, kaj verema” (Eli 34,6). Ekde nun Moseo konfesis, ke la Eternulo estas pardonema Dio Fußnote .” (2112, 2577)

211   La Dionomo “Mi-estas” aŭ “Li-estas”, esprimas la fidelecon de Dio. Spite al la malfideleco, kiu kuŝas en la peko de la homoj, kaj spite al la puno, kiun ĝi meritas, Dio gardis “favorkorecon por miloj” (Eli 34,7). Dio revelacias, ke Li estas “riĉa en kompateco” (Efe 2,4), kaj Li eĉ transdonas Sian propran Filon. Jesuo oferas Sian vivon por liberigi nin de la peko. Kaj tiel Li revelacias, ke Li mem portas la Din nomon: “Kiam vi levos la Filon de homo, tiam vi scios, ke mi estas” (Joh 8,28). (604)

 

Dio sola estas

212   Dum la jarcentoj la kredo de Izraelo povis elfaldi la riĉecojn, kiuj enestas en la revelacio de la nomo de Dio, kaj la kredo povis profundiĝi en ili. Dio estas unu; krom Li ne ekzitas iu Dio Fußnote . Li estas majesta super mondo kaj historio. Li kreis la ĉielon kaj la teron: “Ili pereos, sed Vi restos; Kaj ili ĉiuj eluziĝos kiel vesto, … sed Vi restas la sama; Kaj Viaj jaroj ne finiĝos (Psa 102, 26-27). Ĉe Li “ne povas ekzisti ŝanĝo, nek ombro” (Jak 1,17). Li estas la “Li-estas” de iam kaj por ĉiam kaj tiel Li restas fidela al Si mem kaj al Liaj promesoj. (42, 469, 2086)

213   La revelacio de la neprononcebla nomo “Mi estas la mi-estas” enhavas do la veron, ke nur Dio estas. En tiu sencon jam la tradukoj de la septuaginto kaj la tradicio de la eklezio komprenis la nomon de Dio. Dio estas la abundo de la esto kaj ĉiu perfekteco, sen origino kaj sen fino. Dum ĉiuj kreitaĵoj ĉion, kion ili estas kaj havas, ricevis le Li, Li sola estas ties esenco, kaj Li estas ĉio, kio Li estas, el Si mem. (41)

 

III • Dio, “Li, kiu estas”, estas vero kaj amo

 

214   Dio, “Li, kiu estas”, sin revelaciis al Izraelo kiel “riĉa je graco kaj fideleco”. Tiuj du nocioj esprimas la esencon de la riĉeco de la Dia nomo. En ĉiuj Siaj verkoj Dio montras Sian bonvolon, Sian bonkorecon, Sian gracon, Siam amon, sed ankaŭ Sian fidindecon, Sian persistecon, Sian fidelecon kaj Sian verecon. “Mi gloras vian nomon por via boneco kaj vereco” (Psa 138,2) Fußnote . Li estas la vero, ĉar “Dio estas lumo, kaj da mallumo estas en Li neniom” (1 Joh 1,5); Li estas “la amo”, kiel instruas la apostolo Johano (1 Joh 4,6). (1062)

 

Dio estas vero

215   “La esenco de Via vorto estas vero, kaj eterna estas ĉiu juĝo de Via justeco.” (Psa 119,160). “Kaj nun, mia Sinjoro, ho Eternulo, Vi estas Dio, kaj Viaj vortoj estas veraj” (2 Sam 7,28); pro tio la promersoj de Dio ĉiam plenumiĝos Fußnote . Dio estas mem la vero; Liaj vortoj ne povas erarigi. Pro tio oni povas fidoplene transdoni sin al Lia vero kaj al Lia fidindeco. Je la komenco de la peko kaj de la falo de la homo staris mensogo de la tentanto, kiu kondukis al dubo pri la Dia vorto, pri Lia bonvolo kaj Li fideleco. (397, 2465, 1063, 156)

216   La vereco de Dio estas ankaŭ Lia sapienco, kiu destinas la tutan ordon de la kreitaĵo kaj la kuron de la mondo Fußnote . Dio, la Unusola, kiu kreis la ĉielon kaj la teron Fußnote , estas ankaŭ la Unusola, kiu povas donaci la veran ekkonon de ĉiu kreitaĵo en la rilato al ĝi Fußnote . (295, 32)

217   Dio estas ankaŭ vera, kiam Li revelaciiĝas: La instrukcio, kiu venas de Dio, estas “instruo de la vero” (Mal 2,6). Li sendas Sian Filon en la mondon, por ke Tiu “atestu por la vero” (Joh 18,37). “Kaj ni scias: la Filo de Dio venis kaj al ni donis komprenon, por ke ni ekkonu [Dion], la Verulon” (1 Joh 5,20) Fußnote . (2466), 851)

 

Dio estas amo

218   En la kuro de sia historio Izraelo povis ekkoni, ke Dio havis nur unsolan kaŭzon, revelaciiĝi al ĝi kaj elekti ĝin inter ĉiuj popoloj, por ke ĝi apartenu al Li: Sian gracan amon Fußnote . Danke al siaj profetoj Izraelo komprenis, ke Dio ĝin ĉiam denove savas Fußnote kaj pardonas al ĝi ĝian malfidelecon kaj ĝiajn pekojn Fußnote . (295)

219   La amo de Dio al Izraelo estas komparata kun la amo de patro al sia filo Fußnote . Tio amo estas pli granda ol la amo de patrino al siaj infanoj Fußnote . Dio amas Sian popolon pli ol fianĉo sian fianĉinon Fußnote . Tiu amo venkos eĉ pri la plej malbonaj malfidelaĵoj Fußnote ; ĝi eĉ tiom iros, ke ĝi fordonas eĉ la plej amatan; “Ĉar Dio tiel amis la mondon, ke Li donis Sian solenaskitan Filon” Fußnote . (458, 239, 796)

220   La amo de Dio estas “eterna” (Jes 54,8). Ankaŭ se “montoj forŝoviĝos kaj altaĵoj ŝanceliĝos – Mia favorkoreco ne foriĝos de vi” (Jes 54,10). “Mi ekamis vin per amo eterna, tial Mi altiris vin favorkore” tiom longe (Jer 31,3).

221   La sankta Johano iras eĉ plien kaj diras: “Dio estas amo” (1 Joh 4,8. 16): Amo estas la esenco de Dio. Sendante en la pleneco de la tempoj Sian unikan Filon kaj la Spiriton de la amo, Di revelacias Sian intimstan misteron Fußnote ; Li mem estas eterna amo-interŝanĝo - Patro, Filo kaj Sankta Spirito - kaj Li destinis nin, partopreni en ĝi. (733)

 

IV • La signifo de la kredo je la Unu Dio

 

222   Kredi je Dio, la Unu, kaj ami Lin kun nia tuta esto, havas ne-antaŭvideblajn sekvojn:

223   Ni scias pri la grandeco kaj majesteco de Dio: “Vidu, Dio estas granda kaj nekonata” (Ijo 36,26). Pro tio: “Dio staras en la unua loko” (S-ta Johana d’Arko, Dictum. Procès de condamnation). (400)

224   Ni vivas en dankesprimado: Se Dio estas la Unu, ĉio, kio ni estas kaj kion ni havas, devenas de Li: “por ke la treega grandeco de la potenco estu de Dio, kaj ne de ni mem” (1 Kor 4,7). “Kion mi redonu al la Eternulo por ĉiuj Liaj bonfaroj al mi?” (Psa 116,12). (2637)

225   Ni scias pri la unueco kaj la vera digno de ĉiuj homoj: Ili ĉiuj estas laŭ la bildo de Dio kreitaj similaj al Li Fußnote . (356, 360, 1700, 1934)

226   Ni utiligas ĝuste la kreitajn aĵojn: La kredo je la Unu Dio igas nin ĉion, kio ne estas Dio, tiom uzi, kiom ĝi nin pliproksimigas al Li. Kaj la kredo distancigas nin de ĉio, kio nin malproksimigas de Li Fußnote . (339, 2402, 2415)

Mia Sinjoro kaj mia Dio, ĉion forprenu de mi, kio malhelpas min rilate al Vi.

          Mia Sinjoro kaj mia Dio, ĉion donu al mi, kio helpas min rilate al Vi.

          Mia Sinjoro kaj mia Dio, ho prenu min de mi kaj donu min tute al Vi.

          (S-ta Nikolao el Flüe. Preĝo)

227   (313, 2090) Ni konfidas al Dio en ĉiu situacio, eĉ en malagrablaĵoj. Preĝo de la s-ta Terezia de la Infano Jesuo tion imprese esprimas:

          Nenio perturbu vin; / nenio vin ektimigu.

          Ĉio pasas. / Dio ne ŝanĝiĝas.

          Pacienco atingas ĉion. / Kiu havas Dion,

          al tiu nenio mankas. / Dio sola sufiĉas.

          (S-ta Terezia de la Infano Jesuo. Poesías 9) (2830, 1723)

 

MALLONGE

 

228   “Aŭskultu, ho Izrael! la Eternulo, nia Dio, la Eternulo estas unu sola” (Rea 6,4 laŭ Mar 12,29). “Kiu devos validi kiel pleja altaĵo, devas unike stari kaj ne havu egalulon … Se Dio ne estas unu, tiam Li ne estas Dio” (Tertuliano. Adversus Marcionem 1,3)

229   La Kredo je Dio nin movas, ni turni al Li sola kiel nia unua origino kaj kiel nia lasta celo, kaj nenion preferi rilate al Li aŭ meti anstataŭ Li.

230   Kvankam Dio Sin revelacias, Li restas neeldirebla mistero: “Se vi komprenus Lin, Li ne estus Dio” (S-ta Aŭgusteno. De sermone Domini in monte 52,6,16)

231   La Dio de nia kredo revelaciiĝis kiel tiu, kiu estas; Li faris Sin ekkonebla kiel “riĉa je favoro kaj fideleco” (Eli 34,6). Vero kaj amo estas Lia esenco.

 

 

I-a alineo 2 • La Patro

 

I • “En la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito”

 

232   La kristanoj estas baptataj en la “nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito” (Mat 18,19). Antaŭe ili respondas al la triobla demando, ĉu ili kredas je la Patro kaj je la Filo kaj je la Sankta Spirito, per “mi kredas”. “La esenco de la kredo de ĉiuj kristanoj estas la Triunuo” (S-ta Cesario el Arles, expositio symboli (sermo 9). (189, 1223)

233   La kristanoj estas baptataj “en la nomo” (singularo) kaj ne “sur la nomoj” (pluralo) de la Patro, de la Filo kaj de la Sankta Spirito Fußnote , ĉar ekzistas nur unu sola Dio, la ĉopova Patro kaj Lia unugenita Filo kaj la Sankta Spirito: La Plejsankta Trinitato.

234   La mistero de de la Plejsankta Trintato estas la centra mistero de la kristana kredo kaj vivo. Ĝi estas la mistero de la interna vivo de Dio, la pragrundo de ĉiuj aliaj kredomisteroj kaj la lumo, kiu ilin heligas. Ĝi estas en la “hierarkio de la kredoveroj Fußnote la plej fundamenta kaj la plej esenca. “La tuta savohistorio estas nenio alia ol la historio de la vojo kaj de la rimedoj, per kiuj la vera kaj via Dio - Patro, Filo kaj Sankta Spirito - revelaciiĝas repacigi la homojn, kiuj sin deturnas de la peko, kaj unuigi ilin kun si”. (Directorum,Cateticum Generale 47) (1449, 2157, 90)

235   En ĉi tiu alineo mallonge estas prezentata, kiel la mistero de la Plejsankta Trinitato estas revelaciita (II), kiel la eklezio formulas la kredoinstruon pri ĉi tio (III) kaj kiel la Patro realigis Sian “gracan decidon” de la kreado, elaĉetado kaj sanktigado per la Dia sendo de la Filo kj de la Sankta Spirito.

236   La ekleziaj patroj diferencas inter la “teologia” kaj la “oikonomia”. Per la unua nocio ili karakterizas la misteron de la interna vivo de la Triunua Dio, per la dua ĉiujn verkojn, per kiuj Tiu Sin revelacias kaj komunikas Sian vivon. Per la “oikonomia” malvolviĝas la “teologio”; sed inverse heligas la “teologio” la “oikonomion”. La verkoj de Dio revelacias al ni Sian interrnan estadon, kaj inverse la mistero de Lia interna estado komprenigas al ni pli bone ĉiujn Liajn verkojn. Simile rilatiĝas en la rilatoj de homaj personoj: La persono manifestiĝas en sia ago, kaj ju pli bone ni konas personon, des pli bone ni kompreas ties agadon. (1066, 259)

237   La Trinitato estas kredomistero en plej rigora senco, unu el la “en Dio kaŝitaj misteroj … kiuj ne povus fariĝi konataj, se ili ne estus revelaciitaj de Dio” (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, K 4. Denzinger-Schönmetzer 3015). Okaze de la Malnova Interligo Dio ja postlasis en Sia kreoverko kaj en Sia revelacio spurojn de Sia Trinitata Esto. Sed Lia Interna Esto kiel Sankta Trinitato estas mistero, kio al la racio ne estas alirebla, kaj kiu ankaŭ por la kredo de Izraelo estis nealirebla antaŭ la homiĝo de la Dia Filo kaj de la Sankta Spirito. (50)

 

II • La revelacio de Dio kiel Trinitato

 

La Patro estas revelaciita per la Filo

238   En multaj religioj Dio estas alvokata kiel “Patro”. La Dieco ofte estas rigardata kiel “Patro de la dioj kaj la homoj”. En Izraelo Dio estas nomata “Patro” kiel Kreinto de la mondo Fußnote . Dio precipe estas Patro pro la interligo kaj pro la dono de la leĝo al Izraelo, Lia “ununaskita” (Eli 4,22). Li estas ankaŭ nomata Patro de la reĝo de Izraelo Fußnote . Precipe Li estas la “Patro de la malriĉuloj”, de la orfoj kaj vidvinoj Fußnote , kiuj estas sub Lia ama protekto. (2443)

239   Se la lingvo de la kredo Dion nomas “Patro”, tiam ĝi atentigas precipe al du aspektoj: ke Dio estas la origino de ĉio kaj la majesta aŭtoritato, kaj samtempeLi estas la boneco kaj ama zorgeco pri ĉiuj Siaj infanoj. Tiu gepatra boneco de Dio povas estis dezegnata ankaŭ per la bildo de la patrineco Fußnote , kio pli mencias la imanentecon de Dio kaj la intimecon inter Dio kaj Sia kreito. La lingvo de la kredo tiel ĉerpas el la spertoj de la homo kun siaj gepatroj, kiuj estas por li kvazaŭ la unuaj reprezentantoj de Dio. La vivospertoj ankaŭ montras, ke homaj gepatroj povas erari kaj tiel misprezenti la bildon de la patreco kaj de la patrineco. Pro tio ni devas memorigi, ke Dio transiras la diferencon de la generacioj ĉe la homo. Li estas nek viro nek virino; Li estas Dio. Li ankaŭ transiras la homajn patrecon kaj patrinecon Fußnote , kvankam Li estas ties origino kaj mezuro Fußnote . Neniu estas patro tiel kiel Dio. (370, 2779)

240   Jesuo revelaciis, ke Dio estas “Patro” en neatendita senco”: ne nur kiel Kreinto, sed ekde eterneco Patro de Sia ununaskita Filo, kiu ekde eterneco estas Filo ununaskita nur rilate al Sia Patro: “Neniu konas la Filon krom la Patro, nek iu konas la Patron krom la Filo, kaj tiu, al kiu la Filo volas malkaŝi Lin.” (Mat 11,27). (2780)

241   Pro tio la apostoloj konfesis Jesuon kiel la Vorto, kiu estis ĉe Dio kaj estas Dio Fußnote , kiel “bildo de la nevidebla Dio” (Kol 1, 15), kiel “la elbrilo de Lia gloro kaj plena bildo de Lia substanco” (Heb 1,3).

242   Ilia konfeso estas konservata de la apostola tradicio, en kies sekvo la eklezio en la jaro 325 en la Unua Ekumena Koncilio en Niceo konfesis, ke la Filo estas “samsubstanca kun la Patro” (Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo; Denzinger-Schönmetzer 125), tio signifas, ke la Filo estas kun la Patro Ununura Dio. La Dua Ekumena Koncilio kolektiĝinta je 381 en Konstantinopolo, konservis en sia formulado de la Credo de Niceo ĉi tiun nocion kaj konfesis la “ununaskitan Filon de Dio” kiel “el la Patro generita antaŭ ĉiuj jarcentoj: Dio el Dio, Lumo el Lumo, Dio vera el Dio vera, generita, ne kreita, samsubstanca kun la Patro” (kredokonfeo de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150). (465)

 

La Patro kaj la Filo estas revelaciitaj per la Spirito

243   Antaŭ Lia pasĥo anoncas Jesuo la sendadon de “alia parakleto” [advokato (Langenscheidts Taschenwörterbuch Griechisch-Deutsch (poŝvortaro greka-germana de Langenscheidt)]: de la Sankta Spirito. Tiu agis jam dum la kreado Fußnote kaj “estis parolinta per la profetoj” (Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopola: Denzinger-Schönmetzer 150). Ekde tiu tempo Li estos ĉe la disĉiploj kaj en ili Fußnote , Li instruos ilin Fußnote kaj ilin “gidos en ĉian veron” (Joh 16,13). La Sankta Spirito do estas revelaciata kiel plia Dia persono kun Jesuo kaj la Patro. (68, 683, 2780)

244   La eterrna origino de la Spirito revelaciiĝas en Lia tempa senditeco. La Sankta Spirito estas sendita al la apostoloj kaj al la eklezio de la Patro en la nomo de la Filo, kaj de la Filo mem, post kiam Tiu revenis al la Patro Fußnote . La sendo de la persono de la Spirito post la glorado de Jesuo Fußnote revelacias la misteron de la Plejsankta Trinitato en Sia abundeco. (732)

245   La apostola kredo je la Sankta Spirito konatiĝis en 381 per la Dua Ekumena Koncilio en Konstantinopolo: “Ni kredas … je la Sankta Spirito, Sinjoro kaj Viviganto, kiu devenas de la Patro kaj de la Filo. (Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150). La eklezio agnoskas tiel la Patron kiel la “fonto kaj origino de la tuta Dieco” (6a Sinodo en Toledo je 683, “De Trinitate et de Filio Dei Redemptoris incarnato”: Denzinger-Schönmetzer 490). Sed la eterna origino de la Sankta Spirito ne estas sen kunligo kun la eterna origino de la Filo: “La Sankta Spirito, kiu estas la Tria Persono en la Trinitato, estas tute la sama Dio kun Dio, la Patro kaj la Filo … de unu substanco, ankaŭ unu naturo … Tamen Li estas nomate ne nur la Spirito de la Patro kaj ne nur la Spirito de la Filo, sed ankaŭ la Spirito de la Patro kaj de la Filo” (11a Sinodo en Toledo je 675, kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 527). La Credo de la eklezio konfesas, Li estas “adorata kaj glorifikata kune kun la Paro kaj la Filo (kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150). (152, 685)

246   La latina tradicio de la Credo konfesas, ke la Spirito “el la Patro kaj la Filo [filioque] eliras”. La Koncilio en Florenco deklaras je 1438, “ke la Sankta Spirito … Sian kernon kaj Sian en Si konstantan eston havas samtempe el la Patro kaj el la Filo, kaj el ambaŭ Li eliras de eterno kiel el unu principo kaj per unusola spiro … kaj ĉar la Patro mem ĉion, kio la Patro estas, donis en la generado al Sia ununaskita Filo krom la patreco, la Filo ĵus tion, ke la Sankta Spirito eliras el la Filo, havas de la Patro, de kiu Li ankaŭ estas generita el eterno” (Koncilio en Florenco, “Decretum pro Græcis”: Denzinger-Schönmetzer 1300-1301).

247   La filioque en la kredokonfeso de Konstantinopolo (je 381) ne troviĝis. Pro siaj malnovaj latinaj kaj aleksandriaj tradicioj la papo Leo la Unua ĝin estis dogme konfesinta jam je 447 Fußnote , antaŭ ol Romo konis la symbolum de 381, kaj gin transprenis je 451 sur la Koncilio en Kalcedono. La uzo de tiu formulo en la Credo estis en la latina liturgio allasata paŝe post paŝo inter la 8a kaj la 11a jarcentoj. La de la latina liurgio farita eligo de la “filioque” en la Credon de Niceo-Konstantinopolo ankoraŭ hodiaŭ por la ortodokzaj eklezioj estas kontestata punkto.

248   La orienta tradicio precipe esprimas, ke la Patro estas la unua origino de la Spirito. Konfesante la Spiriton kiel tiu, “kiu devenas de la Patro” (Joh 15.26), ĝi eldiras, ke Li eliras per la Filo el la Patro Fußnote . La okcidenta tradicio esprimas precipe la karaktere identan komunon inter la Patro kaj la Filo dirante, ke la Spirito el la Patro kaj la Filo [filioque] eliras. Ĝi tion diras “permesate kaj racie” (Koncilio en Florenco je 1439, “Decretum pro Græcis”: Denzinger-Schönmetzer 1302), ĉar laŭ la eterna ordo de la Diaj Personoj en ilia estosimila komuno la Patro estas la unua origino de la Spirito kiel “origino sen origino” (Koncilio en Florenco je 1442, “Decretum pro Jakobitis”: Denzinger-Schönmetzer 1331), sed ankaŭ kiel de la ununaskita Filo Patro Li estas kune kun Tiu la “unu principo” el kiu venas la Spirito (2a Koncilio en Lion je 1274, “Constitucio de Summa Trinitate es fide catolica”: Denzinger-Schönmetzer 850). Se tiuj laŭleĝaj, sin kompletigantaj vidpunktoj ne estas troakcentitaj, tiam la identeco de la kredo ne estas ĝenata per la realeco de unu en la kredo konata mistero.

 

III • La plej Sankta Trinitato en la kredodoktrino

 

La formiĝo de la Trinitata dogmo

249   La revelacia vero de la Sankta Trinitato estas, precipe pro la bapto, dekomence la fundamento de viva kredo de la eklezio. Ĝi trovas sian esprimon en la fundamenta regulo de la bapta konfeso, kiu estas formulata en la prediko, la kateĥezo kaj en la preĝado de la eklezio. Tiaj formuloj troviĝas jam en la Skriboj de la apostoloj, ekzemple la saluto transprenita en la eŭĥaristia celebrado: “La graco de la Sinjoro Jesuo Kristo, la amo de Dio kaj la komuno de la Sankta Spirito estu kun vi” (2 Kor 13,13) Fußnote . (683, 189)

250   Dum la unuaj jarcentoj la eklezio klopodis ekzplicite formuli sian trintatan kredon por pliprofundigi sian kredokomprenon kaj por defendi ilin kontraŭ deformantaj eraroj. Tio estis la verko de la unuaj koncilioj, kiuj estis fundamentitaj per argumentoj de la tologia laboro de la ekleziaj patroj, kaj kiuj estis subtenataj de la kredosenco de la kristan popolo. (94)

251   Por formuli la trinitatan dogmon, la eklezio devis evoligi helpe de nocioj el la filozofio - “substanco”, “persono”, hipostazo”, “rilato” - taŭgan terminologion. Per tio ili ne submetis la kredon al homa sapienco, sed ili donis al la nocioj novan ankoraŭ ne eksiztintan signifon, por ke ili povu esprimi la neeldireblan misteron, kio “senfine tion superas, kion ni komprenas en homa maniero” (Credo de la Dia popolo, solena kredokonfeso de la 30a de Juni 1968, 9). (170)

252   La eklezio utiligas la nocion “substanco” (kelkfoje ankaŭ interpretita per “esenco” aŭ “naturo”) por signifi la Dian eston en Sia unueco: la nocion “persono” aŭ “hipostazo”, por signifi la Patron, la Filon kaj la Sanktan Spiriton en ilia reala interilata difereneco; la nocion “rilato”, por diri, ke ilia diferenco kuŝas en ilia reciproka rilato.

 

La dogmo de la Plejsankta Trinitato

253   La Trinitato estas unu. Ni ne konfesas tri Diojn, sed unu solan Dion en Tri Personoj: La “estosama Triunuo” (2a koncilio en Konstantinopolo je 553, “Anathematismi de tribus Capitulis”, 1 Denzinger-Schönmetzer 421). La Diaj Personoj ne dividas la Diecon inter Si, sed Ĉiu el Ili estas plene kaj tute Dio: “La Patro estas la samo kiel la Filo, la Filo la samo kiel la Patro, la Patro kaj la Filo la samo kiel la Sankta Spirito, nome el naturo unu Dio” (11-a Sinodo en Toledo je 675, kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 530). “Ĉiu el la Tri Personoj estas tiu realeco, tio estas Dia substanco, esenco aŭ naturo” (4-a Koncilio en Laterano je 1215, Ĉapitro 2, “De errore abatis Joachim”: Denzinger-Schönmetzer 804). (2789, 590)

254   La Tri Diaj Personoj estas inter Si reale diversaj. La Unu Dio ne estas “kvazaŭ sola por Si” (Fides Damasi: Denzinger-Schönmetzer 71). “Patro”, “Filo”, “Sankta Spirito” ne estas simple nomoj, kiuj signas estad-formojn de la Dia esto, ĉar ili estas reale diferencaj reciproke. (468, 689) “La Patro ne estas la sama kiel la Filo, kaj la Filo ne estas la sama kiel la Patro, kaj la Sankta Spirito ne estas la sama kiel la Patro aŭ kiel la Filo” (11-a Sinodo en Toledo je 675, Kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 530). Ili diferencas inter Si per Siaj originaj rilatoj: Estas “la Patro, kiu generas, kaj la Filo, kiu estas generita, kaj la Sankta Spirito, kiu eliras” (4-a Koncilio en Laterano je 1215. Ĉapitro 2, “De errore abatis Joachim”: Denzinger-Schönmetzer 804). La Dia Unuo estas triunua..

255   La Tri Diaj Personoj rilata al Si reciproke. Ĉar la reala diverseco de la Personoj ne dividas la Dian Unuon, Ĝi kuŝas unike en la reciprokaj rilatoj. “Kun la nomoj de la Personoj, kiuj esprimas rilaton, la Patro rilatas al la Filo, La Filo al la Patro kaj la Sankta Spirito al ambaŭ. Kvankam ili estas nomataj Tri Personoj, ili estas tamen unu naturo aŭ substanco (11-a Sinodo el Toledo je 675, Kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 528). En ili estas “ĉio … unu, kie neniuj kontraŭecoj de la rilatoj kontraŭas” (Koncilio el Florenco je 1442, “Decretum por Jacobitis” Denzinger-Schönmetzer 1330). “Pro tiu unueco la Patro estas tute en la Filo, tute en la Sankta Spirito; la Filo estas tute en la Patro, tute en la Sankta Spirito; la Sankta Spirito estas tute en la Patro, tute en la Filo” (samloke: Denzinger-Schönmetzer 1331).

256   Al la kateĥumenoj de Konstantinopolo konfidas la sankta Grgoro el Nacianzo, kiun oni ankaŭ nomas la “teologon”, jenan resumon de la Trinitata kredo: (236, 684)

(84) “Gardu precpe ĉi tiun bonan memoron, por kiu mi vivas kaj batalas, kun kiu mi volas morti, kaj kiu igas min porti ĉiujn malbonaĵojn, kaj kiu min igas malestimi ĉiujn plezurojn: la konfeso de la kredo al la Patro kaj al la Filo kaj al la Sankta Spirito. Mi konfidas ĝin al vi. En ĝi mi en ĉi tiu horo mergos vin en la akvon kaj levos vin el ĝi. Mi donas ĝin al vi kiel akompananto kaj protektanto de via tuta vivo. Mi donas al vi unikan Diecon kaj potencon, kiu ekzistas kiel Unu en la Tri, kaj enhavas la Tri en po diversa maniero. Dieco sen diferenco de la substanco aŭ naturo, sen altiganta pli altan gradon aŭ malaltiganta malaltan gradon … Ĝi estas la senfina natursameco de Tri Senfinuloj. Dio kiel Tuto, ĉiu rigardata en Si mem … Do kiel tiuj Tri kune rigardataj … apenaŭ mi komencas pensi pri la unueco, kaj jam aperas la Trinitato kun Sia gloro. Apenaŭ mi komencas pensi pri la Trinitato, kaj jam superas min denove la unueco” (or. 40,41).

 

 

IV • La verkoj de Dio kaj la Trintata sendado

 

257   “Ho beata lumo, Triunuo kaj praunuo!” (L.H. Himno “O lux beata, Trinitas”). Dio estas eterna beateco, nemortebla vivo, neniam foriĝanta lumo. Dio estas amo: Patro, Filo kaj Sankta Spirito. El libera volo Dio volas komuniki la gloron de Sia beata vivo. En tio konsistas la “graca decido” Fußnote , kiun Li prenis en Sia amata Filo jam antaŭ la kreo de la mondo. Li ja “antaŭdestininte nin por filadopto per Jesuo Kristo” (Efe 1,5), do “konformajn al la bildo de Lia Filo” (Rom 8,29) danke “la spiriton ... de adopto” (Rom 8,15). Tiu plano estas “graco donita al ni ... antaŭ tempoj eternaj” (2 Tim 1,9) kaj kiu senpere eliris el la trinitata amo. Ĝi evoluas en la kreoverko, en la tuta savohistorio post la pekofalo, en la sendadoj de la Filo kaj de la Spirito, kiuj estas daŭrigataj en la sendado de la eklezio Fußnote (292, 830), 221, 758)

258   La tuta Dia ekonomio estas la komuna verko de la Tri Diaj Personoj. Kiel la Trinitato havas unu saman naturon, tiel Ĝi havas nur unu saman efektivigon Fußnote . “La Patro kaj la Filo kaj la Sankta Spirito ne estas tri originoj de la kreo, sed unu origino” (Koncilio en Florenco je 1442 “Decretum pro Jacobitis”: Denzinger-Schönmetzer 1331). Kaj tamen ĉiu Dia Persono efikas la komunan verkon laŭ Sia persona aparteco. Konekse kun la Nova Testamento Fußnote konfesas la eklezio: Estas “unu Dio kaj Patro, el kiu ĉio estas, unu Sinjoro Jesuo Kristo, per kiu ĉio estas, kaj unu Sankta Spirito, en kiu ĉio estas” (Dua Koncilio en Konstantinopolo je 553, “Anathematismi de tribus Capitulis”, 1; Denzinger-Schönmetzer 421). Precipe la Diaj sendoj de la homiĝo kaj de la disdonado de la Sankta Spirito montras la apartaĵojn de la Diaj Personoj.) (236, 686)

259   La Dia ekonomio ekkonigas kaj la apartecojn de la Diaj Personoj kaj Ilian komunan naturon kiel samtempe komuna kaj persona verkoj. Pro tio la tuta kristana vivo partoprenigas kun ĉiu de la Diaj Personoj, sen iel disdividi Ilin. Kiu laŭdas la Patron, faras tion per la Filo en la Sankta Spirito; kie vivas laŭ Kristo, faras tion, ĉar la Patro lin tiras Fußnote kaj ĉar la Spirito lin movas Fußnote . (236)

260   La lasta celo de la tuta Dia ekonomio estas la akcepto de la kreitoj en la kompletan unuiĝon kun la beata Trinitato Fußnote . Sed jam nun ni estas vokitaj esti loĝejo de la Plejsankta Trinitato. La Sinjoro diras: “Se iu min amas, tiu observos mian vorton; kaj mia Patro lin amos; kaj ni venos al li kaj faros loĝon kun li” (Joh 14,23). (1050, 1721), 1997)

“Ho mia Dio, Triunuo, kiun mi adoras, helpu min, tute forgesi min, por esti fondita en Vi, nemove kaj pacoplene, kvazaŭ estu mia animo jam en la eterenco. Nenio povu ĝeni mian pacon, ellogi min el Vi, ho mia senŝanĝulo; ĉiu momento portu min pli profunden en la fundon de Via mistero! Mamnutru mian animon, faru Vian ĉielon el ĝi, Vian amatan restadejon kaj la lokon de Via trankvilo. Neniam mi volas lasi Vin solan tie, sed foresti kiel tuta, tute vigla en la kredo, tute esti adordo, tute sindonemo al via krea agado … (beata Elisabeta de la Trinitato, preĝo). (2565)

 

MALLONGE

 

261   La mistero de la Plejsankta Trinitato estas la centra mistero de la kristanaj kredo kaj vivo. Unusole Dio Sin revelacianta kiel Patro, Filo kaj Sankta Spirito povas doni al ni ekkonon.

262   La homiĝo de la Dia Filo revelacias, ke Dio estas la eterna Patro kaj ke la Filo estas samsubstanca kun la Patro, tio signifas, ke Li estas en Li kaj kun Li la unusola Dio.

263   La senditeco de la Sankta Spirito, kiu estas sendita de la Patro en la nomo de la Filo Fußnote kaj same sendita de la Filo en la nomo “de la Patro” (Joh 15,26), revelacias, ke Li kune kun Ili estas la sama Unu Dio. Li “kun la Patro kaj la Filo same estas adorata kaj glorata” (Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150).

264   “La Sankta Spirito eliras el la Patro kiel unua origino, kaj ĉar Tiu Lin donacas sen tempa distanco, Li eliras komune el la Patro kaj la Filo” (S-ta Aŭgusteno “de Trinitato”15, 26, 47).

265   Per la graco de la bapto “en la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito” (Mat 28,19) ni estas vokitaj partopreni en la vivo de la plej beata Trinitato, ĉitere en la malhelo de la kredo, kaj trans la morto en la eterna lumo Fußnote .

266   “La katolika kredo … konsistas en tio, ke ni adoras la Unu Dion en la Trinitato kaj la Trinitaton en la Unueco nek intermiksante la Personojn nek dividante la substancon: Iu alia ja estas la Persono de la Patro, iu alia la Persono de la Filo, iu alia la Persono de la Sankta Spirito; sed Patro, Filo kaj Sankta Spirito posedas Unu Diecon, saman gloron, saman eternan majeston. (Simbolo “Quicumque” Denzinger-Schönmetzer 75).

267   Nedivideblaj en tio, kion Ili estas, la Diaj Personoj estas ankaŭ nedivideblaj en tio, kion Ili faras. Sed en la komuna Dia agado ĉiu Persono de la Trinitato esprimas Sian proprecon, precipe en la Dia senditeco de la homiĝo de la Filo kaj de la dono de la Sankta Spirito.

 

I-a alineo 3 • La Ĉiopova

 

268   En la simbolo estas menciita de la atributoj de Dio unusole la ĉiopoveco: Ĝin konfesi havas do grandan signifon por nia vivo. Ni kredas, ke la ĉiopovo sin etendiĝas al ĉio, ĉar Dio, kiu ĉion kreis Fußnote , ĉion kondukas, kaj Li kapablas ĉion. Ni ankaŭ kredas, ke la ĉiopovo estas ama, ĉar Dio estas nia Patro Fußnote ; krome, ke ĝi estas misteroplena, ĉar nur la kredo povas ĝin ekkoni ankaŭ tiam, kiam ĝi “perfektiĝas en malforteco” (2 Kor 12,9) Fußnote . (222)

 

“Ĉion, kio plaĉas al Li, Li faras”

269   La Sankta Skribo plurfoje ripetas, ke la povo de Dio etendiĝas al ĉio. Ĝi nomas Lin la “fortan Jakobon” Fußnote , la “Eternulon Cebaot” (Psa 24,10), “forta kaj potenca” (Psa 24,8), Dio estas ĉiopova “en la ĉielo” kaj “sur la tero” (Psa 24,6), ĉar Li kreis ĝin. Pro tio por Li estas “nenio neebla” Fußnote , kaj Li agas pri Sia verko laŭ Sia plaĉo Fußnote . Li estas la Sinjoro de la universo, kies ordon Li destinis kaj kio tute apartenas kaj obeas al Li; Li estas la Sinjoro de la historio; Li direktas la korojn kaj la faktojn laŭ Sia volo Fußnote : “Ĉar esti treege forta, tio ĉiam apartenas al Vi, kaj kiu povus resisti al la forto de via brako?” (Saĝ 11,21). (303)

 

“Vi kompatas kun ĉiuj, ĉar vi povas ĉion”

270   Dio estas la ĉiopova Patro. Lia patreco kaj lia potenco sin heligas reciproke. Li montras Sian patran ĉiopovecon per tio, ke Li zorgas por ni Fußnote , ke Li akceptas nin kiel Siajn infanojn (mi volas “esti por vi Patro,

kaj vi estos Miaj filoj kaj filinoj, diras la Eternulo Plejpotenca” 2 Kor 6,18); Li montras Sian ĉiopovecon ankaŭ per Sia senfina mizerikordo, ĉar Li Sin pruvas precipe per tio, ke li libere pardonas al ni la pekojn. (1441), 2777)

271   La Dia ĉiopovo tute ne estas arbitra; “En Dio potenco kaj esenco kaj volo kaj racio kaj sapienco kaj justeco estas la samo. Pro tio en la potenco de Dio povas esti, kio ne povas esti ankaŭ en Lia justa volo kaj en Lia sapienca racio” (s-ta Tomaso el Akvino, summa teologica 1,25,5 ad 1).

 

La mistero de la laŭŝajna senpotenco de Dio

272   La kredo je la ĉiopova Patro povas esti forte provata per la sperto de la malbono kaj de la sufero. Kelkfoje Dio ŝajnas malĉeesta kaj nekapabla preventi malbonon. Sed Dio la Patro montris Sian ĉiopovon mistere en la libervola malaltiĝo kaj en la resurekto de Lia Filo, per kiu Li venkis la malbonon. Tiel la krucumita Kristo estas “la potenco de Dio kaj la saĝeco de Dio. Ĉar la malsaĝeco de Dio estas pli saĝa ol homoj; kaj la malforteco de Dio estas pli forta ol homoj” (1 Kor 1,25). La Patro “laŭ la energio de la efikeco de Lia forto” evoluigis kaj montris en la revivigo kaj altigo de Kristo “la supermezuran grandecon de Lia potenco al ni, kiuj kredas” (Efe 1,19). (648), 309, 412, 609)

273   Sole la kredo povas konsenti la misterajn vojojn de la Dia ĉiopovo. Tiu kredo fieras pri la malfortecoj kaj tiel tiras al si la forton de Kristo Fußnote . La plej luma ekzemplo de tiu kredo estas la vigulino Maria. Ŝi kredis, ke “por Dio … nenio estas neebla” (Luk 1,37), kaj ŝi povis laŭdi la Sinjoron: “Ĉar la Potenculo faris al mi grandaĵojn, kaj sankta estas Lia nomo” (Luk 1,49). (148)

274   “Pro tio nenion povas tiel fortigi nian kredon kaj nian esperon, ol se ni portas tion ankritan en niaj koroj, ke Dio povas ĉion fari. Kio estas kredenda super tio, - tiel grande, tiel admirinde, tiel multe ĝi superas ĉiun ordon kaj ĉiun mezuron de la aĵoj - al tio la homa racio konsentos facile kaj sen iu ajn hezito, kiam ĝi kaptis la mezaĝon de la potenca Dio” (Katechismus Romanus 1, 2, 13). (2119, 1817, 1814)

MALLONGE

 

275   Kun Jiob la justulo ni konfesas: “Mi scias, ke Vi ĉion povas fari, kaj ke nenio, kion Vi entreprenas, estas malfacila por Vi” (Ijob 42,2).

276   La eklezio fidela laŭ la atesto de la Skribo direktas sian preĝon ofte al la “ĉiopova, eterna Dio” [omnipotens sempiternus deus …], ĉar ĝi kredas firme, ke nenio estas neebla por Dio Fußnote .

277   Dio montras Sian ĉiopovon en tio, ke Li konvertas nin de niaj pekoj, kaj ke per la graco Li faras nin denove Diaj amikoj (“Dio, vi malkovras Vian potencon precipe per kompato kaj indulgo”: Misalo Romana, Resuma Preĝo, 26a dimanĉo).

278   Kiel ni kredu, ke la Patro nin kreintus, la Filo nin elaĉetintus, la Sankta Spirito nin sanktintus, sen iel kredi, ke la amo de Dio estas ĉiopova?

 

I-a alineo 4 • La Kreinto

 

279   “En la komenco Dio kreis la ĉielon kaj la teron” (Gn 1,1). Kun tiuj solenaj vortoj komenciĝas la Sankta Skribo. La kredokonfeso transprenas tiujn vortojn konfesante Dion, la Patron, la Ĉiopovan kiel la “Kreinton de la ĉielo kaj de la teron” (Nicea-Konstantinopola Kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 30), kiu kreis “la teron videblan kaj nevideblan” (Nicea-Konstantinopola Kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 150). Ni parolos unue pri la Kreinto, poste pri la kreitaro kaj fine pri la pekofalo, el kiu Jesuo Kristo, la Filo de Dio, nin restarigis per Lia veno.

280   La kreo estas “la komenco de la savo-ekonomio”, “la komenco de la savo-historio” (Directorium Catecheticum Generale 51), kiu kulinas en Kristo. Inverse estas la Kristo-mistero la decida heligo de la kreo-mistero; ĝi malkaŝas la celon, al kiu Dio kreis “en la komenco … la ĉielon kaj la teron” (Gen 1,1). Jam ekde la komenco Dio celis la gloron de la nova kreo en Kristo Fußnote . (288, 1043)

281   Pro tio la legaĵoj de la paska nokto, de la celebrado de la nova kreo en Kristo, komenciĝas kun la kreoraporto. Same en la bizanca liturgio estas la kreoraporto ĉiam la unua legaĵo de la viĝiloj de la solenoj de la Sinjoro. Laŭ la atesto de la frua kristanaro la instruo de la kateĥumenoj pri la bapto sekvas la saman vojon de la kreo al la nova kreo Fußnote . (1095)

 

I • La kateĥezo pri la kreo

 

282   La kateĥezo pri la kreo estas decide grava. Ĝi ja koncernas la fundamentojn de la homa kaj kristana vivo, ĉar ĝi formulas la respondon de la kristana kredo rilate la bazajn demandojn, kiujn la homoj de ĉiuj tempoj starigis: “De kie ni venas?”, “kien ni iras?”, “de kie ni devenas?”, “kiucele ni ekzistas?”, “de kie venas ĉio estanta, kaj al kio ĝi estas survoje?” La du demandoj pri la origino kaj pri la celo ne povas esti apartigataj unu de la alia. Ili estas decidaj por la senco kaj la celo de nia vivo kaj agado. (1730)

283   La demando pri la originoj de la mondo kaj de la homo rilatas al multaj sciencaj esploroj, kiuj eksterordinare riĉigis niajn konojn pri la aĝo kaj la dimensio de la universo, pri la estado de la vivoformoj kaj pri la ekzisto de la homoj. Tiuj malkovroj instigu nin, des pli admiri la grandecon de la Kreinto, danki al Li por ĉiuj Liaj verkoj kaj por la ekkono kaj sapienco, kion Li donas al la sciencistoj kaj esploristoj. Kun Salomono ili povas diri: “Li mem senerare sciigis min pri la ekzistanta realo, por scii la konsiston de la mondo, la funkciadon de la elementoj … ĉar la Saĝeco, la elpensinto de ĉio, instruis min” (Saĝ 7,17-21). (159, 341)

284   La granda intereso por tiuj esploroj forte estas instigata per demando de alia ordo, kiu superas la rektan kampon de la la natursciencoj. Temas ne nur pri la demando, kiam kaj kiel la kosmo materie estiĝis kaj la homo aperis, sed temas pri la senco de tiu estiĝo: ĉu hazarde per blinda sorto pro sennoma neceso, aŭ ĉu per inteligenta kaj bona alta estaĵo, kion ni nomas Dio. Kaj se la mondo devenas el la saĝeco kaj boneco de Dio, pro kio nun la malbono? De kie ĝi venas? Kiu estas responsa pri ĝi. Kaj ĉu ekzistas liberigo de ĝi?

285   Dekomence en la demando pri la originoj kontraŭstaris al la kristana kredo respondoj, kiu alie tekstis ol la kristana respondo. En la malnovaj religioj kaj kulturoj troviĝas multnombraj mitoj pri la origino de la mondo. Iuj filozofoj diras: Ĉio estus Dio: la mondo estus Dio aŭ la estiĝo de la mondo estus la estiĝo de Dio (Panteismo). Aliaj diras, ke la mondo estus necesa elfuo de Dio; ĝi fluus el li kaj ĝi refluus en lin. Aliaj diras, ke estus du eternaj principoj, la bono kaj la malbono, la lumo kaj la mallumo. Tiuj daŭre luktus unu kun la aliaj (Dualismo, Maniĥeismo). Laŭ iuj konceptoj la mondo (minimume la materia mondo) estus malbona, iu kadukaĵo, kaj pro tio oni ĝin rufuzu kaj postlasu (Gnozo). Aliaj ja koncedas, ke Dio kreis la mondon, sed same kiel horloĝfaranto, kiu ĝin post la verkado lasas tute al si mem (Deismo). Aliaj fine ne akceptas iun iom altan originon de la mondo, sed vidas en ĝi nur la ludon de materio, kiu jam ĉiam ekzistintus (Materialismo). Ĉiuj ĉi tiuj solvoprovoj atestas, ke la demando pri la originoj daŭre kaj ĉiam estas starigataj. Tia serĉado esta propra al la homo. (295, 28)

286   Certe jam la homa racio povas trovi respondon al la demando pri la originoj. La ekziston de kreo-Dio oni povas ekkoni kun certeco el Liaj verkoj danke al la lumo de la homa racio Fußnote , kvankam tiu ekkono oft estas malheligata kaj fuŝprezentata per eraroj. Pro tio la kredo fortigas kaj heligas la racion, por ke ĝi ĝuste komprenas tiun veraĵon. “Per la fido ni komprenas, ke la mondaĝoj estas kreitaj per vorto de Dio, tiel ke tio, kio estas vidata, ne estas farita el aperantaĵoj” (Heb 11,3). (32. 37)

287   La vero pri la kreo estas tiom grava por la tuta homa vivo, ke Dio en Sia boneco volis revelacii al Sia popolo ĉion, kio estas grava por scii favore al la savo. Super la al ĉiu homo ebla natura scio pri la kreinto Fußnote Dio revelaciis al la Izraela popolo paŝon post paŝo la misteron de la kreo. Li, kiu vokis la patriarkojn, kiu kreis kaj formis Fußnote la de Li elektitan popolon Izraelon kaj gvidis ĝin el Egiptujo, Li revelaciiĝis estante Tiu, al Kiu apartenas ĉiuj popoloj de la mondo kaj la tuta tero - estante Tiu, Kiu tute sole “faris la ĉielon kaj la teron” (Psa 115,15; 124,8; 134,3). (107)

288   La revelacio de la kreo ne estas separebla de la revelacio kaj realigo de la interligo, kiun Dio la Unu faris kun Sia popolo. La kreo estas revelaciita estante la unua paŝo al ĉi tiu interligo, estante la unua universala atesto de la ĉiopova Dia amo Fußnote . La vero pri la kreo trovas ĉiam pli forte sian esprimon ankaŭ en la mesaĝo de la profetoj Fußnote , en la preĝo de la psalmoj Fußnote kaj de la liturgio kiel en la sciencosentencoj Fußnote de la elektita popolo.(280; 2569)

289   La unuaj tri ĉapitroj de la libro Genezo havas unuikan lokon inter ĉiuj eldiroj de la Sankta Skribo. Literature tiuj tekstoj povas havi diversajn fontojn. La inspiritaj aŭtoroj metis ilin al la komenco de la Skribo. En sia solena lingvo ili tiel esprimas la veron pri la kreo, pri ties origino kaj celo en Dio, pri ties ordo kaj boneco, pri la vokiteco de la homo kaj fine pri la dramo de la peko kaj la espero al savo. Legataj en la lumo de Kristo, en la unueco de la Sankta Skribo kaj de la viva Tradicio de la eklezio, tiuj eldiroj restas la ĉefaj fontoj por la kateĥizo pri la misteroj de la “komenco”; kreo, pekofalo, savopromeso. (390, 111)

 

II • La kreo - verko de la Plej Sankta Trinitato

 

290   “En la komenco Dio kreis la ĉielon kaj la teron” (Gen 1,1). Tri okazaĵoj estas nomataj en tiuj unuaj vortoj de la Skribo: La eterna Dio ĉion vokis en la estadon krom Sin mem; Li sola estas la kreinto (la vorto “krei” [hebree bara] havas Dion kiel objekto); cio ekzistanta - “ĉielo kaj tero” - dependas de Dio, kiu donas la estadon. (326)

291   “En la komenco estis la Vorto … kaj la Vorto estis Dio … ĉio estiĝis per Li, kaj aparte de Li estiĝis nenio, kio estiĝis” (Joh 1,1-3). La Nova Testamento revelacias, ke Dio kreis ĉion per la eterna Vorto, Lia amata Filo. “En Li kreiĝis ĉio en la ĉielo kaj sur la tero, … ĉio kreiĝis per Li, kaj por Li; Li estas antaŭ ĉio, kaj en Li ĉio ekzistas” (Kol 1,16-17). La kredo de la eklezio konfirmas ankaŭ la kreoagadon de la Sankta Spirito: Li estas tiu, kiu “vivigas” (kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150), la “Kreo-Spirito” (“Veni Creator Spiritus”: Liturgia de la Horoj, himno), la “fonto de ĉia bono” (Bizanca Liturgio, Troparo de la pentekostaj vesproj). (703, 331, 241)

292   En la Malnova Testamento estas aludita la nedisigebla unueco de la kreoagado de la Filo kaj de la Spirito kun la Patro Fußnote , revelaciita en la nova interligo, fine en la kredoregulo de la eklezio klare eldirita: “Nur unu estas Dio kaj Kreanto … Li estas la Patro, Li estas Dio, Li la Kreinto, la Iniciatinto, la Forminto, kiu per Si mem, tio estas per Sia Vorto kaj Sia Saĝo … ĉion faris” (s-ta Ireneo: adversus hæreses 2, 30, 9), “per la Filo kaj la Spirito”, kiuj estas kvazaŭ “Liaj manoj” (samloke 4,20,1). La kreitaro estas la komuna verko de la Plej Sankta Trinitato. (257, 699)

 

III • “La mondo estas kreita je la honoro de Dio”

 

293   La Skribo kaj la Tradicio laŭdas ĉiam la bazajn verojn: “La mondo estas kreita je la honoro de Dio” (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, De Deo rerum omnium Creatore, Kanono 3: Denzinger-Schönmetzer 3025). Kiel la S-ta Bonaventuro deklaras, Dio ĉion kreis “ne por plimultigi Sian gloron, sed por publikigi kaj komuniki Sian gloron” (Bonaventuro: in libros sententiarum 2,1,2,2,1). Ĉar Dio ne havas iun alian kialon por la kreado ol Siajn amon kaj bonecon: “La kreitoj eliris la manon [de Dio], kiu estis malfermita per ŝlosilo de la amo (S-ta Tomaso el Akvino, in libros sententiarum 2 prol.). Kaj la Unua Vatikana Koncilio deklaris: (337, 344, 1361)

“Tiu sole vera Dio en Sia boneco kaj ‘ĉiopova forto’ - nek por plimultigis Sian beatecon, nek por akiri [perfektecon], sed por montri Sian perfektecon per la aĵoj, kiujn Li donis al la kreitoj - kreis el tute libera decido ‘ekde la komenco de la tempo el nenio samtempe ambaŭ kreaĵojn, la spiritan kaj la korpan’ (Dua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, ĉapitro 1: Denzinger-Schönmetzer 3002). (759)

294   Estas honoro de Dio, ke montriĝas kaj komunikiĝas Lia boneco. Por tio la mondo estas kreita. Pro amo Li antaŭdestinis nin fariĝi Siaj Filoj per Jesuo Kristo kaj laŭ Lia favorkora volo, al la laŭdo de la gloro de Lia graco (komparu Efe 1,5-6). “Ĉar la Dia gloro estas la viva homo; sed la vivo de la homo estas la beatiga vizio de Dio. Se ja jam la Dia revelacio per la kreo al ĉiuj surtere vivantaj donas la vivon, des pli multe do la sinprezentigo de la Patro per la Vorto devas doni vivon al tiuj, kiuj Dion vidas” (S-ta Ireneo: adversus hæreses 4, 20, 7). La lasta celo de la kreo estas, ke Dio, “la Kreinto de ĉio, (1992) finfine estos ‘ĉio en ĉio’ (1 Kor 15,28) efikante samtempe Sian gloron kaj nian beatecon” (Ad Gentes 2). (1722, 2809)

 

IV • La misero de la kreo

 

Dio kreas en saĝeco kaj amo

295   Ni kredas, ke Dio kreis la mondon laŭ Sia saĝo Fußnote . Ĝi ne estas rezulto de iu neceso, de iu blinda fato aŭ hazardo. Ni kredas, ke ĝi eliras el la libera volo de Dio, kiu volis partoprenigi la kreitojn je Sia saĝo kaj boneco: “Ĉar Vi kreis la mondon, kaj pro Via volo ĉio ekzistis kaj kreiĝis (Apo 4,11). “Kiel multaj estas Viaj faroj, ho Eternulo! Ĉion Vi faris kun saĝo (Psa 104,24). “La Eternulo estas bona por ĉiuj, Lia favorkoreco estas super ĉiuj Liaj kreitaĵoj”. (Psa 145,9). (216, 1951)

296   Ni kredas, ke Dio por la kreado nek bezonis jam antaŭe ekzistajojn nek iu helpo Fußnote . La kreaĵo ankaŭ ne aŭtomate el la Dia substanco Fußnote . Dio kreas en libereco “el nenio” ( Denzinger-Schönmetzer 800; 4.a Koncilio en la Vatikano, Ĉapitro 2, “De fide catolica”: Denzinger-Schönmetzer 800; Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Fiius”, De Deo rerum omnium Creatore, Kanono 5: Denzinger-Schönmetzer 3025). (285)

“Se Dio tirintus la mondon el iu jam antaŭe ekzistinta substanco, kio estus en tio eksterordinare? Se oni donas al iu homa metiisto la materialon, li el tio faras, kion li volas. La potenco de Dio montriĝas ĝuste en tio, ke Li komenciĝas kun la nenio, por ĉion fari, kion Li volas” (S-ta Teofilo el Antioĥio, ad Autolycum 2,4).

297   La kredo je la kreo “el nenio” estas atestata en la Skribo kiel bonaŭgura kaj esperplena veraĵo. En la dua libro de la Makabeoj kuraĝigas patrino ŝiajn sep filojn al martirado kun la vortoj: (338)

“Mi ne scias, kiel vi estiĝis en mia ventro, kaj ne mi donacis al vi spiron kaj vivon, kaj ne mi formis harmonian tutaĵon el viaj membroj, sed la Kreinto de la mondo: Li efektivigis la estiĝon de la homo kaj de ĉiuj estaĵoj. Li redonos al vi en Sia kompatemo la spiron kaj la vivon, kiujn vi nun ne ŝparas pro amo al Lia leĝo. … Mi petegas vin, mia infano, rigardu la ĉielon kaj la teron kaj kion ili enhavas, kaj sciu, ke Dio kreis tion el nenio, kaj simile ekestis la homa gento” (2 Mak 7,22-23.28).

298   Ĉar Dio povas krei el nenio, Li povas per la Sanka Spirito donaci al pekuloj la vivon de la animo kreante al ili puran koron Fußnote , kaj al la mortintoj la vivon de la korpo revivigante tiun al ili, ĉar Li estas “Dio, kiu vivigas la mortintojn, kaj vokas la neekzistantaĵojn, kvazaŭ ili ekzistus” (Rom 4,7). Kaj ĉar Li kapablis ekbriligi per Lia Vorto la lumon el la mallumo Fußnote , Li povas ankaŭ al tiuj, kiuj ne konas Lin, donaci la lumon de la kredo Fußnote . (1375, 992)

 

Dio kreas ordigitan kaj bonan mondon

299   Ĉar Dio kreas kun saĝeco, la kreitaro estas ordigita: “Vi ja aranĝis ĉion laŭ mezuro kaj nombro kaj pezo” (Saĝ 11,20). En la eterna Vorto kaj per la eterna Vorto, “la bildo de la nevidebla Dio” (Kol 1,15), la kreitaro estas kreita. Por la homo, kiu estas laŭ la bildo de Dio Fußnote , ĝi estas destinita; al li, kiu estas vokita por persona rilato al Dio, ĝi direktiĝas. Kion Dio diras al ni per Sia kreitaro Fußnote , povas kompreni nia racio, kiu partoprenas en la lumo de la Dia racio, kompreneble ne sen granda peno kaj nur en humila kaj respektoplena sinteo rilate al la Kreinto kaj Ties verko Fußnote . Ĉar la kreitaro eliris el la Dia boneco, ĝi partoprenas en tiu boneco Fußnote . La kreitaro estas volita de Dio kiel donaco al la homo, kiel heredaĵo destinita por li kaj konfidita al li. La eklezio devis plurfoje bonparoli por tio, ke la kreitaro inkluzive de la materia mondo estas bona Fußnote . (2415, 358, 41, 1147, 339)

 

Dio estas majesta super la kreitaro kaj en ĝi ĉeesta

300   Dio estas senfine pli granda ol ĉiuj Liaj verkoj Fußnote . “Vi levis Vian gloron super la ĉielon” (Psa 8,1); “Lia grandeco estas nemezurebla” (Psa 145,3). Ĉar Li la majesta, libera Kreinto, estas la unua kaŭzo de ĉio ekzistanta, Li ĉeestas en la plejinternaĵo de Liaj kreitoj: “en Li ni vivas kaj moviĝas kaj ekzistas” (Ago 17,28). Laŭ la Sankta Aŭgusteno Dio estas “pli alta ol mia plejalto kajbpliinterna ol mia plejinterna” (confessiones 3, 6, 11). (42, 223)

 

Dio konservas kaj portas la kreitaron

301   Post la kreo Dio la Kreinto ne lasas simple Sian kreiton al si mem. Li donas al ĝi ne nur la ekzistadon kaj la ĉeestadon, sed Li vivtenas Sian kreiton ĉiumomento en ties estado, donas al ĝi la eblecon efiki, kaj kondukas ĝin al ties celo. Ekkoni tiun totalan dependon de la Kreinto kondukas al saĝeco kaj libereco, al ĝojo kaj fido. (396, 1951)

“ Vi amas ĉion ekzistantan kaj nenion Vi abomenas el tio, kion Vi faris, ĉar se Vi malamus ion, Vi eĉ ne estus kreinta ĝin. Kiel entute io estus daŭrinta, se Vi ne dezirus tion, aŭ estus konservita, krom se vokita de Vi? Vi ŝparas ĉiujn, ĉar ili estas Viaj, ho Suvereno, amanto de animoj” (Saĝ 11,24-26).

 

V • Dio realigas Sian planon: La Dian providencon

 

302   La Kreitaro havas sian propran bonecon kaj kompletecon. Sed ĝi eliris el la manoj de la Kreinto ne tute finfarita. Ĝi estas tiel kreita, ke ĝi estas ankoraŭ “sur la vojo” [in statu viæ] al ankoraŭ atingota fina kompleteco, kiun Dio antaŭpensis por ĝi. Tiun destinon, per kiu Dio Sian kreitaron kondukas al tiu kompleeco, ni nomas la “Dia providenco”.

“Ĉion, kion Li kreis, Dio protektas kaj gvidas per Sia providenco ‘etendiĝanta de ekstremaĵo al ekstremaĵo, plenforta, kaj administranta ĉion bone’(Saĝ 8,1), ‘ĉar ĉio estas nuda kaj evidenta al Liaj okuloj* (Heb 4,13), ankaŭ tio, kio okazos laŭ la libera ago de la kreitoj ( Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius” ĉapitro 1: Denzinger-Schönmetzer 3003).

303   La atesto de la Skribo diras unusone: La zorgo de la providenco estas konkreta kaj senpera; ĝi prizorgas ĉion, la plej malgravaĵojn ĝis la grandaj mondhistoriaj okazaĵoj. La Sanktaj Libroj asertas energie la absolutan suverenecon de Dio en la paso de la okazaĵoj “nia Dio estas en la ĉielo; ĉion, kion Li deziras, Li faras” (Psa 115,3). Kaj Kristo estas Tiu, Kiu “malfermas, kaj neniu plu povas fermi; Kiu fermas, kaj neniu plu povas malfermi” (Apo 3,7). “Multaj estas la intencoj en la koro de homo, sed nur la decido de la Eternulo restas fortike” (Sen 19,21). (269)

304   Tiel la Sankta Spirito, la ĉefaŭtoro de la Sankta Skribo, ofte asignas agojn al Dio sen mencii duajn kaŭzojn. Tio ne estas primitiva dirmaniero, sed profunda maniero memori al la prioritato de Dio kaj al Lia absoluta potenco super la historio kaj la mondo Fußnote , kaj tiel eduki al fido je Li. La psalmopreĝo estas la granda lernejo de tiu fido Fußnote (2589).

305   Jesuo postulas infanan sindetenon al la providenco de la ĉiela Patro, kiu zorgas pri la plej malgrandaj bezonoj de Siaj infanoj: “Ne zorgu, dirante: Kion ni manĝu? aŭ: Kion ni trinku? ... via Patro ĉiela scias, ke vi bezonas ĉion tion. Sed celu unue Lian regnon kaj Lian justecon, kaj ĉio tio estos aldonita al vi” (Mat 6,31-33) Fußnote . (2115)

 

La providenco kaj la duaj kaŭzoj

306   Dio estas suverena Sinjoro pri Sia decido. Sed por agi laŭ ĝi, Li ankaŭ uzas la kreitojn. Tio ne estas signo de malforteco, sed signo de grandeco kaj boneco de Dio. Ĉar Dio donas al Siaj kreitoj ne nur la estadon, sed ankaŭ la dignon de persona agado, esti reciproka kaŭzo kaj origino, kaj tiel kunagi en la realigo de Lia decido. (195, 1884)

307   Al la homoj Dio eĉ donas la eblecon partopreni libere en Sia providenco, kiam Li al ili konfidas la respondecon, al si “submeti” la teron kaj regi super ĝi Fußnote . Tiel Dio ebligas al la homoj esti racia libera kaŭzo, por kompletigi la kreoverkon kaj ilian harmonion favore al la bono de ili kaj de la kunhomoj. La homoj estas ofte senkonscie kunlaborantoj de Dio, sed ili povas ankaŭ konscie eniri en la Dian planon per siaj faroj, siaj preĝoj, sed ankaŭ per siaj suferoj Fußnote . Per tio ili fariĝas tute kaj plene “kunlaborantoj kun Dio” (1 Kor 3,9) Fußnote kaj kun Lia regno Fußnote .(106, 373, 195, 2427, 2738, 618, 1505)

308   De la kredo je Dio la Kreinto do la vero ne estas separebla, ke en ĉiu ago de Liaj kreitoj Dio agas. Li estas la unua kaŭzo, kiu agas en kaj per la dua kaŭzo. “Ĉar Dio estas Tiu, kiu elfaras en vi la volon kaj la energion laŭ Sia bonvolo” (Fil 2,13) Fußnote . Tiu vero tute ne malpliigas la dignon de la kreito, sed altigas ĝin. La kreito levita per la potenco, la saĝeco kaj la boneco de Dio nenion kapablas, se li estas fortranĉita de sia origino, ĉar “la kreito sinkas sen la Kreinto en la nenion” (Gaudium et spes 36,3). Des pli li povas sen la helpo de la graco ne atingi sian lastan celon Fußnote . (970)

 

La providenco kaj la ĉagreno de la malbono

309   Se ja Dio, la ĉiopova Patro, la Kreinto de ordigita kaj bona mondo, okupiĝas pri ĉiuj Siaj kreitoj, kial nun ekzistas la malbono? Ĉiu rapida respondo al tiu same urĝa kiel neevitebla, same dolora kiel mistera demando restos nekontentiga. La kristana kredo entute estas la respondo al tiu demando: la bon-estado de la kreitaro, la dramo de la peko, la pacienca amo de Dio, kiu renkonten venas al la homo. Li faras tion per Siaj ligo-decidoj, per la elaĉeta homiĝo de Lia Filo kaj per la dono de la Spirito; Li faras tion per la kunvenado de la eklezio kaj la forto de la sakramentoj; Finfine Li faras tion per la voko al feliĉa vivo. La liberaj kreitoj estas anticipe invitataj aŭdi tiun vokon. Sed ili povas tion ankaŭ rifuzi - timiga mistero. Neniu elemento de la kristana mesaĝo ekzistas, kio ne estus ankaŭ respondo al la problemo de la malbono. (164, 385, 2850)

310   Sed kial Dio ne kreis tiom perfektan mondon, ke en ĝi estus neniu malbono? En Sia senfina potenco Dio povus ĉiam krei ion pli bonan Fußnote . En Sia senfina saĝeco kaj boneco Dio tamen volis el libera decido krei mondon, kiu estas “survoje” al sia fina perfekteco. Laŭ la Dia plano tiu estiĝado igas kun la aperado de iuj formoj de la estado la malaperadon de aliaj, ĝi igas kun la aĵoj kompletaj ankaŭ aĵojn malpli kompletajn, kun la kreskado de la naturo ankaŭ malkreskadon. Se la kreitaĵoj ankoraŭ ne atingis la perfektecon, ekzistas sekve kun la fizika bono ankaŭ la fizika malbono Fußnote . (412, 1042-1050, 342)

311   La anĝeloj kaj la homoj, kreitoj inteligentaj kaj liberaj, devas renkonti al siaj finaj celoj en libera decido, kaj ili devas elekti ilin en amo. Tiel ili povas erar-iri de la ĝusta vojo, kaj ili fakte pekis. Tiel la morala malbono venis en la mondon, kio estas senkompare pli malbona ol la fizika malbono. Dio estas nenimaniere, nek rekte nek nerekte, la kaŭzo de la morala malbono Fußnote . Sed Li tion allasas, ĉar Li estimas la liberecon de Siaj kreitoj, kaj Li scias misterplene aranĝi bonaĵojn el tio. (396, 1849)

“La ĉiopova Dio … povus neniam toleri iun malbonon en Siaj verkoj, se Li ne estus tiom ĉiopova kaj bona, ke Li ne povus aranĝi bonaĵojn el la malbono” (S-ta Aŭgusteno, enchiridion de fide, spe et caritate 3, 11).

312   Tiel oni povas malkovri iom post iom, ke Dio en Sia ĉiopova providenco povas fari ion bonan eĉ el la sekvoj de morala malbono kaŭzita de Lia kreito. Josefo diras al Siaj fratoj: “Ne vi sendis min ĉi tien, sed Dio … Vi intencis fari al mi malbonon; sed Dio aranĝis de tio bonon, por … konservi la vivon de multe da homoj.” (Gen 45,8; 50,20) Fußnote . El la plej malbona iam farita morala malbonaĵo, el la rifuzo kaj murdo de la Filo de Dio, kaŭzitaj el la pekoj de ĉiuj homoj, Dio en la supermezuro de Sia graco Fußnote aranĝis la plej grandan de ĉiuj bonaĵoj: La gloradon de Kristo kaj nian elaĉeton. Sendube tiel la malbono ne fariĝas io bona. (598-600, 1994)

313   “Ni scias, ke por tiuj, kiuj amas Dion, Li ĉion gvidas al bono” (Rom 8,28). Tion atestas la sanktuloj ĉiam denove: (227)

La S-ta Katarina el Sieno pro tio diras “al tiuj, por kiuj estas skandalo tio, kio ilin trafas, kaj al kio ili kontraŭstaras”: “ĉio estiĝas el amo, ĉio ordiĝas al la savo de la homo. Dio nenion faras krom kun tiu celo” (dialogi 138).

La S-ta Thomas Morus konsolas sian filinon mallonge antaŭ lia morto: “Nenio povas okazi, kion Dio ne volas. Sed kion ajn Li volas, kiel malbona ĝi ŝajnas esti, ĝi tamen estas por ni certe la plej bona (Margarita Roper, letero al Alice Alington [je aŭgusto 1534]).

Kaj Juliana el Norwich diras: “Per la graco de Dio mi ekkomprenis, ke mi firme tenu la kredon, kaj ke mi devos same firme vidi, ke ĉio, kiel ajn ĝi estos, estos bona” (revelacion of Divine Love 13, 32).

314   Ni kredas firme, ke Dio estas la Sinjoro de la mondo kaj de la historio. Sed la vojoj de Lia providenco estas al ni ofte nekonataj. Nur je la fino, kiam nia partoekkono estos finiĝinta, kaj kiam ni vidos Dion “okulon ĉe okulo” (1 Kor 13,12), tiam ni ekkonos plene kaj tute la vojojn, sur kiuj Dio eĉ tra la dramo de la malbono kaj de la peko gvidos sian kreon al la fina sabatotrankvilo Fußnote , al kiu Li kreis la ĉielon kaj la teron. (1040, 2520)

 

MALLONGE

 

315   Per la kreo de la mondo kaj de la homo donis Dio la unuan kaj plej ampleksan ateston de Siaj amo kaj saĝo kaj la unuan anoncon de Sia “graca decido”, kiu realiĝas en la nova kreo per Kristo.

316   La kreoverko estas precipe atribuita al la Patro, sed estas sama kredovero
, ke la Patro, la Filo kaj la Sankta Spirito estas la sola kreoprincipo.

317   Dio sola libere, rekte kaj sen iu helpo kreis la universon.

318   Neniu kreito havas la senfinan potencon, kiu estas necesa por “krei” en la vera senco de la vorto, tio signifas, ion tute ne ekzistantan estigi kaj doni al ĝi la eston, ion voki “el nenio” [ex nihilo] en la eston Fußnote .

319   Dio kreis la universon
por montri kaj komuniki Sian grandiozecon. Ke Liaj kreitoj partoprenas en Lia vero, bono kaj belo – tio estas la grandiozeco, por kio Dio ilin kreis.

320   Dio, kiu kreis la universon, ĝin tenas en la esto per Sia Vorto, la Filon, kiu tenas “la universon per la vorto de sia potenco“ kaj per Sia kreospirito, kiu donas la vivon.

321   La
Dia providenco konsistas en la destinoj, per kiuj Dio kondukas en saĝeco kaj amo ĉiujn kreitojn al ilia lasta celo.

322   Kristo petas nin, ke ni kiel infanoj fidu Fußnote al la providenco de nia ĉiela Patro, kaj la apostolo Petro tion surprenas: “Surĵetu sur Lin ĉian vian zorgon, ĉar Li zorgas pri vi” (1 Pet 5,7) Fußnote .

323   La Dia providenco agas ankaŭ per la agado de la kreitoj. Dio donas al la homoj la eblecon, liberece kunlabori en Siaj planoj.

324   Ke Dio allasas la psike kaj morale bonon, estas mistero, kiun Li heligas per Sia Filo Jesuo Kristo, kiu mortis kaj resurektis, por venki la malbonon. La kredo donas al ni la certecon, ke Dio ne allasus la malbonon, se li ne eĉ el la malbono elirigus bonon, kion ni nur ekkonos tute en la eterna vivo.

 

Alineo 5 • Ĉielo kaj Tero

 

325   La apostola kredokonfeso konfesas, ke Dio estas “la Kreinto de la ĉielo kaj de la tero”, Fußnote kaj la kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo klarigas: “de la videbla kaj nevidebla mondo” Fußnote .

326   En la Sankta Skribo indikas la vortparo “ĉielo kaj tero” ĉion, kio ekizistas: la tutan kreitaron. Tiu vortparo ankaŭ nomas la bendon, kio ene de la kreitaro samtempe unuigas kaj diferencigas la teron kaj la ĉielon: “la tero” estas la mondo de la homoj; Fußnote “la ĉielo” aŭ “la ĉieloj” povas signifi la firmamenton, Fußnote sed ankaŭ la esencan “lokon” de Dio - Li ja estas nia “Patro en la ĉielo” (Mat 5,16) Fußnote – kaj sekve ankaŭ la ĉielon, kiu estas la fintempa gloro. Fine la vorto “ĉielo” indikas la “lokon” de la spiritaj kreitoj – la anĝeloj –, kiuj ĉirkaŭas Dio. (290, 1023, 2794)

327   La kredokonfeso de la Kvara Laterana Koncilio diras: “Dio en la komenco de la tempoj kreis el nenio samtempe ambaŭ kreitaĵojn, la spiritan kaj la korpan, tio estas la kreitaĵon de la anĝeloj kaj de la kreitaĵon de la mondo: kaj poste la homan, kiu konsistas por tiel diri samtempe el spirito kaj korpo” (4a Koncilio en la Laterano, 1a ĉapitro, “De fide katolika”: Denzinger-Schönmetzer 800) Fußnote . (269)

 

I • La anĝeloj

 

La ekzisto de la anĝeloj – kredovero

328   Ke ekzistas spiritaj senkorpaj estaĵo, kiuj normale de la Sankta Skribo estas nomataj “anĝeloj”, estas kredoveraĵo. Tion konfesas la Skribo same klare kiel la unanimeco de Tradicio. (150)

 

Kiuj ili estas?

329   La S-ta Aŭgusteno diras: “anĝelo’ indikas la oficon, ne la naturon. Se vi demandas pri la naturo, tiam li estas spirito, se vi demandas pri la ofico, tiam li estas anĝelo: Laŭ lia esenco li estas spirito, laŭ lia agado anĝelo.” (Psa 103,1, 15). Laŭ ilia tuta esto la anĝeloj estas servistoj kaj senditoj de Dio. Ĉar ili “ĉiam rigardas la vizaĝon de mia Patro, kiu estas en la ĉielo” (Mat 18,10), ili estas “plenumantoj de Liaj ordonoj, obeantoj de Lia vorto” (Psa 103,20).

330   Kiel pure spiritaj kreitoj ili havas racion kaj volon; ili estas personaj Fußnote kaj senmortaj Fußnote estaĵoj. Ili superstaras ĉiujn videblajn estaĵojn per sia perfekteco. La brilo de ilia grandiozeco tion montras. Fußnote

 

Kristo “kun ĉiuj Liaj anĝeloj”

331   Kristo estas la centro de la anĝelaro. Ili estas Liaj anĝeloj. “Kiam la Filo de homo venos en sia gloro, kaj ĉiuj anĝeloj kun li ...” Ili estas “Liaj”, ĉar ili estas kreitaj per Li kaj al Li: “ĉar en li kreiĝis ĉio en la ĉielo kaj sur la tero, ĉio videbla kaj nevidebla, ĉu tronoj, ĉu regecoj, ĉu estrecoj, ĉu aŭtoritatoj; ĉio kreiĝis per li, kaj por li” (Kol 1,16). Ili estas Liaj spite pro tio, ĉar Li faris ilin heroldoj de Lia savoplano: ĉar “ĉu ne estas ili ĉiuj spiritoj servantaj, elsendataj, por servi al tiuj, kiuj estas heredontoj de la savo?” (291)

332   Ili ĉeestas, ekde la la mondokreo Fußnote kaj en la paso de la tuta savohistorio: ili anoncas de malproksime aŭ de proksime la savon, kaj ili servas la Dian planon realigi ĝin. Ili fermas la teran paradison Fußnote , protektas Loton Fußnote , savas Hagaron kaj sian infanon Fußnote , retenas la manon de Abrahamo Fußnote , proklamas al la popolo la leĝon Fußnote , gvidas la Dian popolon Fußnote , anoncas naskiĝojn Fußnote kaj vokiĝojn Fußnote , asistas al la profetoj Fußnote , por nomi nur kelkajn ekzemplojn. Fine aperas la anĝelo Gabrielo, por anonci la naskon de la antaŭulo kaj la naskon de Jesuo mem Fußnote .

333   De la homiĝo ĝis la ĉielen-iro la vivo de la karniĝinta Vorto estas ĉirkaŭita de la adorado kaj de la servo de la anĝeloj. Kiam Dio “enkondukas la unuenaskiton en la mondon, Li diras: ‘kliniĝu antaŭ Li ĉiuj anĝeloj de Dio’“ (Heb 1,6). Ilia laŭdkanto ĉe la naskiĝo de Kristo – “Gloro al Dio …” (Luk 2,14) – plusonas en la laŭdkanto de la eklezio. Ili protektas Jesuon en la infan-aĝo Fußnote , servas al Li en la dezerto Fußnote , fortikigas Lin en la angoro Fußnote , kaj ili Lin ankaŭ povintus savi – kiel iam Izraelon Fußnote – el la mano de la malamikoj Fußnote . La anĝeloj ankaŭ “evangelizas” Fußnote anoncante la bona mesaĝon de la homiĝo Fußnote kaj de la resurekto Fußnote de Kristo. Ĉe la reveno de Kristo Fußnote , kion ili anoncos Fußnote , ili Lin akompanos kaj servos ĉe Lia juĝo Fußnote . (559)

 

La anĝeloj en la vivo de la eklezio

334   La misteroplena forta helpo de la anĝeloj utilas al la tuta vivo de eklezio Fußnote ĝis la reveno de Kristo.

335   En sia liturgio unuiĝas la eklezio kun la anĝeloj, por adori la trifoje sanktan Dion Fußnote ; ĝi petas pri la asisto (vidu la preĝon “In paradisum deducant te angeli” de la entombiga liturgio Fußnote kaj ankaŭ en la “Keruba Himno” de la bicanca liturgio Fußnote ) kaj celebras precipe la memoron de kelkaj anĝeloj (la sanktaj Miĥaelo, Gabrielo kaj Rafaelo kaj la sanktaj gard-anĝeloj). (1138)

336   La anĝeloj ĉirkaŭas la vivon de la homo Fußnote de ĝia komenco Fußnote ĝis ĝia morto Fußnote kun ilia gardado Fußnote kaj porpeto Fußnote . “Al ĉiu kredanto ĉestaras anĝelo kiel protektanto kaj paŝtisto por gvidi lin al la vivo” (Bazilo, adversus Eunomium” 3, 1). En la kredo jam sur ĉi tiu tero la kristana vivo partoprenas en la feliĉa komuno de la en Dio unuiĝintaj anĝeloj kaj homoj. (1020)

 

II • La videbla mondo

 

337   Dio mem kreis la videblan mondon kun ĉiuj iliaj riĉecoj, ilia varieco kaj ilia ordo. La Skribo priskribas la kreoverkon simbole kiel vico de ses Diaj “labortagoj”, kiuj finas kun la “ripozo” de la sepa tago Fußnote . La Sankta Skribo rilate al la kreo instruas verojn, kiujn Dio revelaciis pro nia savo Fußnote kaj kiuj “agnoskas la plej internan esencon de la tuta kreaĵo, ĝian valoron kaj ĝian celadon al la Dia laŭdo (Lumen Gentium 36). (299, 293)

338   Ekzistas nenio, kio ne ŝuldas sian ekziston al la Kreinto. La mondo komenciĝis, kiam ĝi estis kreita el la nenio per la Vorto de Dio. Ĉiuj ekzistantaj estaĵoj, la tuta naturo, la tuta historio de la homaro radikas en ĉi tiu praevento; per tiu “Genezo” la mondo modeliĝis kaj la tempo komenciĝis Fußnote . (297)Ĉiu kreaĵo posedas sian propran bonecon kaj kompletexon. De ĉiu verko de la “ses” tagoj diriĝas: “kaj Dio vidis, ke ĝi estas bona”. “Do pro ilia kreiteco mem ĉiuj aĵoj estas ekipitaj kun propra konstanteco, vereco boneca kaj kun propraj leĝoj kaj kun [propra] ordo” (Gaudium et spes 36, 2). La diversaj kreitaĵoj respegulas en ilia de Dio volita propreco, ĉiu en sia maniero, brilon de la senfina saĝeco kaj bonceo de Dio. Pro tio la homo devas atenti la bonan naturon de ĉiu kreitaĵo, kaj li devas esti gardema, ke li ne utiligu la aĵojn kontraŭ ilia ordo. Alikaze la Kreinto estas malatentita kaj estiĝas ruinigaj sekvoj por la homo kaj por la ĉirkaŭumo. (2501, 299, 226)

340   La reciproka dependo de la kreitaĵoj estas Divolita. La suno kaj la luno, la cedro kaj la agrofloro, la aglo kaj la pasero – ĉiuj de la nekalkuleblaj diversaĵoj eldiras, ke nenu kreitaĵo sufiĉas por si mem, ke la kreitaĵoj ekzistas nur en reciproka dependo, por ke en sia servo ili reciproke kompletiĝu. (1937)

341   La beleco de la universo: Ordo kaj harmonio de la kreita mondo estiĝas el la diverseco de la esto-formoj kaj de la rilatoj inter ili. La homo malkovras sin iom post iom kiel naturaj leĝoj. Ili elvokas la admiron de la sciencistoj. La beleco de la kreitaro respegulas la senfinan belon de la Kreinto. Ili veku respekton kaj ili instigu la homon subordigi sian racion kaj sian volon al la Kreinto. (2500, 283)

342   La ranga ordo de la kreitoj estas esprimita per la sinsekvo de la “ses tagoj”, kiuj progresas de la malpli perfekta al la pli perfekta. Dio amas ĉiujn siajn kreitaĵojn Fußnote . Li prizorgas ĉiun, eĉ la paseron. Kaj tamen Jesuo diiras: “Vi pli valoras ol multaj paseroj” (Luko 12,7) kaj “Kiom do homo superas ŝafon” (Mat 12, 12). (310)

343   La homo estas la pinto de la kreoverko. La inspirita raporto tion esprimas tiel, ke li la kreon de la homo evidente akcentas rilate al la kreo de la aliaj kreitaĵoj Fußnote . (355)

344   Inter ĉiuj kreitaĵoj ekzistas solidareco, ĉarili ĉiuj havas la saman Kreinton, kaj ili ĉiuj estas ordigitaj al Lia majesto. (293, 1939, 2416)

Laŭdata Vi estu, mia Sinjoro, kun ĉiuj viaj kreitaĵoj,

          precipe per la Sinjorino, la fratino suno,

          kiu supren gvidas la tagon kaj heligas ĝin per la lumo

          Bela ĝi estas kaj brila kun granda helo:

          Ĝi donas al ni parabolon de Vi, ho Plejalta …

 

Laŭdata vi estas, mia koro, per la fratino, la akvo,

          kiu esta tre utila kaj humila,

          precioza kaj ĉasta … (1218)

 

Laŭdata vi estu, mia koro, per nia fratino la patrino tero,

          kiu nin portas kaj nutras

          kaj evoluas multajn fruktojn

          kaj multkolorajn florojn kaj herbojn …

 

          Laŭdu kaj gloru mian Sinjoron,

          diru dankon al Li kaj servu al Li

          en granda sindono.

 

          (S-ta Francesco el Asizo, Sunokanto)

 

345   La sabato ‒ la fino de la “ses tagoj”. La Sankta Skribo diras: “Dio finis en la sepa tago Sian laboron, kiun Li faris, kaj Li ripozis en la sepa tago … Kaj Dio benis la sepan tagon kaj sanktigis ĝin” (Gen 2,1-3). Tiu inspiritaj vortoj estas tre multinformaj: (2168)

346   En la kreo Dio metis fundamenton kaj leĝojn, kiu restas ekzistantaj Fußnote . La kredanto povas fidi al ili: ili estas al li signoj kaj garantio de la neskuebla fideleco, per kiu Dio firmtenas Sian interligon Fußnote . La homo siaflanke devas fidele alkroĉi al tiu fundamento kaj atenti la leĝojn, kiujn Dio enskribis en la kreon. (2169)

347   La kreo okazis konsidere al la sabato kaj tiel al la honorado kaj adorado de Dio. La Diservo estas enskribita en la kreoordo Fußnote . “Al la Diservo nenio estu preferata” Fußnote , diras la regulo de la sankta Benedikto, kiu nin atentigas tiel al la ĝusta ordo de la homaj deziroj. (1145, 11,52)

348   La sabato estas la mezo en la Izraela leĝo. Atenti la ordonojn signifas konformi al la saĝo kaj al la volo de Dio, kiu esprimiĝas en Lia kreoverko. (2172)

349   La oka tago. Sed por ni aperis nova tago: La tago de la resurekto de Kristo. La sepa tago kompletigas la unuan kreon. Je la oka tago komenciĝas la novkreo. La unua kreo trovas siajn sencon kaj pinton en la novkreo en Kristo, kiu brile superas la unuan kreon Fußnote . (2174, 1046)

 

MALLONGE

 

350   La anĝeloj estas spiritaj kreitoj, kiuj senĉese gloras Dion kaj servas al Lia savoplano por la aliaj kreitaĵoj: “Ĉe ĉiuj niaj bonaj verkoj kunagadas la anĝeloj” (S-ta Tomaso el Akvino, summa theologiæ 1,114,3, ad 3).


351   La anĝeloj ĉirkaŭas Kriston, ilian Sinjoron. Ili servas al Li
precipe ĉe la plenumiĝo de Lia savosendado por la homoj.

352   La eklezio honoras la anĝelojn, kiu asistas al la eklezio sur ĝia surtera pilgrimvojo, kaj kiuj protektas ĉiun homon.

353   Dio volis, ke Liaj kreitaĵoj estu diferencaj inter si, ke ili havu siajn proprajn kvalitojn, ke ili dependu unu de la alia kaj ke ili staru en Lia ordo. Li destinis ĉiujn materiajn kreitaĵojn por la bonfaro de la homaro. La homo kaj per li la tuta kreo estas destinita por la glorado de Dio.

354   Atenti la leĝojn enskribitajn en la kreo kaj la rilatojn al ili
, kiuj rezultas el la naturo de la aĵoj, estas principo de la saĝo kaj fundamento de la moraleco.

 

Alineo 6 • La homo

 

355   “Dio kreis la homon laŭ Sia bildo, laŭ la bildo de Dio Li kreis lin; en formo de viro kaj virino Li kreis ilin” (Gen 1,27). La homo havas en la kreo unikan pozicion: li estas kreita “laŭ la bildo de Dio” (I); en sia naturo li unuigas la spiritan kun la materia mondo (II); Li estas kreita kiel “viro kaj virino” (III); Dio lin faris sia amiko (IV). (1700, 343)

 

I • “Laŭ la bildo de Dio”

 

356   De ĉiuj videblaj kreitaĵoj unike la homo “kapablas ekkoni sian Kreinton kaj ami Lin” (Gaudium et spes 12,3); li estas “surtere la sola kreitaĵo … kion Dio volis pro li mem” (Gaudium et spes 24,3); li sola estas vokita partopreni en ekkono kaj amo en la vivo de Dio. Al tiu celo li estas kreita, kaj tio estas ĉefa kialo por lia digno: (1703, 2258, 225)

“Kio estis la kaŭzo, kial Vi levis la homon al tia granda digon? La multvalora amo, kun kiu vi rigardis en Vi mem Vian kreitaĵon, kaj kun kiu Vi enamiĝis al ĝi, ĉar Vi ĝin kreis pro amo, pro amo Vi donis al ĝi naturon, kiu kapablas sperti ĝojon en Vi, la eterna bono (S-ta Katarina el Siena, dialogi 13). (295)

357   La homo havas la dignon esti persono, ĉar li estas kreita laŭ la bildo de Dio; li ne nur estas io, sed li estas persono. Li kapablas ekkoni sin, esti sinjoro super si, sin dediĉi al io en libereco kaj komenci komunon kun aliaj personoj, kaj li estas vokita pro graco al ligo kun sia Kreinto, por doni al Tiu respondon de la kredo kaj de la amo, kiun neniu alia lialoke povas doni. (1935, 1877)

358   Dio ĉion kreis por la homo Fußnote , sed la homo mem estas kreita, por servi Dion, ami Lin kaj oferi al Li la tutan kreitaron: (299, 901)

“Kio estas la estaĵo, kio estas kreita en tia renomo? Tio estas la homo, la granda, admirinda viva estaĵo, kiu en la okuloj de Dio estas pli valora ol ĉiuj kreitaĵoj. Estas la homo, por kiu ĉeestas la ĉielo kaj la tero kaj la maro kaj la tuta kreitaro. Dio estimas lian savon tiom, ke Li eĉ ne delikate traktis por li Sian ununaskitan Filon. Dio ja ne hezitis ĉion fari, por ascendigi kaj sidigi la homon al Sia dekstro” (S-ta Johano Krizostomo, sermones in Genesim 2,1).

359   “Fakte klariĝas la mistero de la homo nur en la mistero de la karniĝinta vorto” (Gaudium es spes 22,1). (1701)

“La sankta apostolo Paŭlo parolas de du homoj, de kiuj devenus la homa gento: de Adamo kaj de Kristo … Paŭlo diras: ‘Adamo, la unua homo, fariĝis tera estaĵo. La lasta Adamo fariĝis vivofaranta spirito’. Tiu unua estas kreita de ĉi tiu lasta, kaj li ankaŭ ricevis de li la animon, por ke li fariĝu viva … Tiu lasta Adamo estas tiu, kiu en la formado surigis sian bildon sur la unuan. Pro tio okazis, ke li akceptis lian formon kaj ricevis lian nomon, por ke al li ne perdiĝu, kion li faris laŭ sia bildo. La unua Admo, la lasta Adamo: La unua havas komencon, la lasta ne havas finon, ĉar ĉi tiu lasta estas en vero la unua. Li ja diras: ‘Mi estas la alfa kaj la omego’ “ (s-ta Petro Krizologo, sermo 117,1-2) (388, 411)

360   La homara gento estas unueco pro sia komuna origino. Ĉar “el unu sola homo Dio faris ĉiujn homoj” (Apg 17,26) Fußnote . (225, 404, 775, 831, 842)

“Admirinda vidado, kiu vidigas al ni la homaron en la unueco de komuna origino en Dio … en la unueco de la naturo, ĉe ĉiuj same formata el materia korpo kaj spirita nemortebla animo; en la unueco de la senpera celo kaj de ties tasko en la mondo; en la unueco de la setlado sur la tera fundo, kies bonaĵojn utiligi ĉiuj homoj estas naturrajte rajtigitaj, por tiel vivteni kaj evoluigi sian vivon en la uneco de la natura fincelo, kio estas Dio mem, al kio strebi ĉiuj homoj estas devoligitaj; en la unueco de la rimedoj, por atingi tiun celon; … en la unueco de la elaĉetado, kiun Kristo faris por ĉiuj” (Pio la 12a, encikliko “Summi Pontificatus”) Fußnote .

361   Tiu “leĝo de solidareco kaj amo” (Pio la 12a, encikliko “summi Pontificatus”) asertas al ni, ke ĉiu homoj vere estas fratoj kaj fratinoj ĉe ĉiu riĉa multeco de personoj, kulturoj kaj popoloj. (1939)

 

II • “En korpo kaj animo unu”

 

362   La homa persono kreita laŭ la bildo de Dio estas samtempe korpa kaj spirita estaĵo. La biblia raporto priparoligas tion per simbola lingvo, kiam ĝi diras: “Kaj Dio la Eternulo kreis la homon el polvo de la tero, kaj Li enblovis en lian nazon spiron de vivo, kaj la homo fariĝis viva animo” (Gen 2,7). La tuta homo estas volita de Dio. (1146, 2332)

363   En la Sankta Skribo la esprimo animo signifas ofte la vivon de la homo Fußnote aŭ la tutan homan personon Fußnote . Sed ĝi signifas ankaŭ la plej internan flankon de la homo Fußnote , la plej valoran en la homo Fußnote , tio, per kio la homo estas pleje laŭ la bildo de Dio; “animo” nomas la spiritan vivoprincipon en la homo. (1703)

364   La korpo de la homo partoprenas en la digno de la esto “laŭ la bildo de Dio”: homa korpo ĝi estas ja pro tio, ĉar ĝi estas animata per la spirita anino. La homa persono kiel tuto estas destinata fariĝi templo de la spirito en la korpo de Kristo Fußnote . (1004) folgendes prüfen!

“En korpo kaj animo unu, la homo unuigas en si per sia korpeco la elementojn de la materia mondo, kaj per tio la mondo atingas sian kulminon kaj levas sian voĉon por libera laŭdo de la Kreinto. Do la homo ne rajtas malestimi la la korpan vivon; kontraŭe li devas sian korpon estimi kiel bona kaj honorinda, kreitan de Dio kaj destinitan por la reviviĝo je la lasta tago” (Gaudium et Spes 14,1). (2289)

365   La unueco de la animo kaj de la korpo estas tiel profunda, ke oni devas rigardi la animon kiel “formo” de la korpo Fußnote , tio signifas, ke la spiritoanimo kaŭzas, ke la korpo farita el materio estas viva homa korpo. Spirito kaj materio en la homo ne estas du unuigitaj naturoj, sed ilia unueco estas unusola naturo.

366   La eklezio instruas, ke ĉiu spiritoanimo rekte estas kreita de Dio Fußnote – ĝi ne estas “farita” de la gepatroj – kaj ke ĝi estas nemortebla Fußnote : ĝi ne perdiĝas, kiam ĝi en la morto dividiĝas de la korpo, kaj je la reviviĝo gi unuiĝas denove kun la korpo. (1005, 997)

367   Kelkfoje la animo estas diferencata de la spirito. Ekzemple la s-ta Paŭlo preĝas. “Dio … vin sanktigu tute; kaj via spirito kaj animo kaj korpo estu plene konservitaj sen kulpo” ĉe la reveno de la Sinjoro (1 Tes 5,23). La eklezio instruas, ke tiu distingo ne duigas la animojn Fußnote . Kun “spirito” estas dirite, ke la homo ekde lia kreo estas ordigita al supernatura celo Fußnote kaj ke lia animo povas est levata pro graca al komuno kun Dio Fußnote . (2083)

368   La spirita tradicio akcentas ankaŭ la koron en la biblia senco de la “esencofundo” aŭ “interno” (Jer 31,33), en kiu la persono decidas por aŭ kontra Dio Fußnote . (478, 582, 1431, 1764)

 

III • “Kiel viro kaj virino Li kreis ilin” (2331, 2336)

 

Di-volita sameco kaj diverseco

369   Viro kaj virino estas kreitaj, tio signifas Divolitaj, en kompleta sameco unuflanke kiel homaj personoj, aliflanke en ilia vireco kaj virineco. “Esti viro” kaj ”esti virino” estas io bona kaj Divolita: ambaŭ, la viro kaj la virino, havas neperdeblan dignon, kiu al ili estas donita de Dio, ilia kreinto Fußnote . Ambaŭ, la viro kaj la virino, estas en sama maniero “laŭ la bildo de Dio”. En ilia vir-estado kaj enilia virin-estado ili respegulas la saĝecon kaj bonecon de la Kreinto.

370   Dio tute ne estas laŭ la bildo de la homo. Li estas nek viro nek virino. Dio estas pura spirito, en kiu ne povas esti genera diferenco. Sed en la “kompletecoj” de la viro kaj de la virino respeguliĝas io de la senfinaj kompletecoj de Dio: La trajtoj de patrino Fußnote kaj la trajtoj de patro kaj edzo Fußnote . (42, 239)

 

“Unu por la alia” – iu “du-unueco”

371   Unu por la alia kreitaj, la viro kaj la virino estas volitaj ankaŭ unu por la alia. La Vorto de Dio tion komprenigas al ni en diversaj lokoj de la Sankta Skribo: “Ne estas bone, ke la homo estu sola; Mi kreos al li helpanton similan al li” (Gen 2,18). Neniu el la bestoj povas esti tia helpanto por la homo Fußnote . La virino, kiun Dio “konstruas” el ripo de la viro kaj gvidas al la viro, tiun feliĉigitan pri la komuneco kun ŝi elvokigas: “Jen nun ŝi estas osto el miaj ostoj kaj karno el mia karno!” (Gen 2,23). La viro malkovras la virinon kiel alia ego, kiel kunhomo. (1605)

372   La viro kaj la virino estas kreitaj “unu por la alia”, ne tiel, ke Dio ilin estus kreintaj ĉiun kiel duonan nekompletan homon. Vere Li ilin kreis kiel persona komuno, en kiu la du personoj povas esti “helpo” unu por la alia, unuflanke ĉar ili kiel personoj estas similaj unu rilate al la alia (”osto de mia osto”), aliflanke ĉar ili en sia vireco kaj virineco reciproke sin kompletigas Fußnote . En la geedzeco Dio ilin unuigas tiom mallarĝe unu kun la alia, ke ili estantaj nur “unu karno” (Gen 2,24) povos pludoni la homan vivon: “Fruktu kaj multiĝu, kaj plenigu la teron” (Gen 1,28). Pludonante la homan vivon al siaj infanoj, la viro kaj la virino unike kunagas kiel edzo kaj edzino en la verko de la Kreinto Fußnote . (1652, 2306)

373   Laŭ la plano de Dio la viro kaj la virino havas la vokitecon, kiel “administrantoj” dungitaj de Dio “submetiĝi” Fußnote al si la teron. Tiu patronado ne rajtas esti detruiga despoteco. Kreitaj laŭ la bildo de la Kreinto, kiu “amas ĉion ekzistantan” (Saĝ 11,24), la viro kaj la virino estas vokitaj partopreni en la Dia providenco por la aliaj kreitoj. Pro tio ili estas responsaj por la mondo, kiun Dio fidis al ili. (307, 2415)

 

IV • La homo en la paradizo

 

374   La unua homo estas kreita kiel bona estaĵo kaj metita en amikecon kun sia Kreinto kaj en harmonion kun si mem kaj kun la ĝin ĉirkaŭanta kreitaro. Nur per la grandiozeco de novkreado en Kristo tiu amikeco kaj harmonio povas esti superataj. (54)

375   La eklezio aŭtentike interpretas la simbolikon de la biblia lingvo de la Nova Testamento kja de la Tradicio kaj instruas, ke niaj pragepatroj Adamo kaj Eva estis instalitaj en iun originan staton de “sankteco kaj justeco” (Konzilio de Trento, dekreto pri la origina peko, kanono 1: Denzinger-Schönmetzer 1511). Tiu graco de la origina sankteco estis “partopreno en la Dia vivo” Fußnote . (1997)

376   Per la radiado de tiu graco la homa vivo en ĉiu rilato estis fortigita. Tiom longe, kiom la homo restis en mallarĝa ligo kun Dio, li devis nek morti Fußnote nek suferi Fußnote . La interna harmonio de la homa persono, la harmonio inter edzo kaj edzino Fußnote kaj la harmonio inter la unua homoparo kaj la tuta kreitaro estis la stato de la tielnomata “prajusteco”. (1008, 1502)

377   La “potenco” super la mondo, donita de Dio al la homo dekomence, efikis unue en la homo kiel potenco pri si mem. La homo estis en sia tuta estaĵo sana kaj ordigita, ĉar li estis libera de la triobla avido Fußnote , kiu lin faris servisto de la volupto, de la avido al teraj bonaĵoj, kaj de la mempretendo kontraŭ la direktivoj de la racio. (2514)

378   Estas signo de intimeco kun Dio, ke Dio metas la homon en la “ĝardenon” Fußnote . Tie vivas la homo, “por ke li prilaboradu ĝin kaj gardu ĝin” (Gen 2,15). La laboro estas por la viro kaj la virino ne servuto Fußnote , sed kunlaboro kun Dio en la kompletigo de la videbla kreo. (2415, 2427)

379   Tiu tuta harmonio de la prajusteco, kiun la plano de Dio antaŭvidis por la homo, detruiĝis per la peko de la pragepatroj.

 

MALLONGE

 

380   “Homon laŭ Via bildo Vi kreis, kaj al li Vi komisiis la regadon de la tuta mondo, tiel ke, obeante sole al Vi, la Kreanto, li estru ĉiujn estaĵojn” (Roma Meslibro, kvara Eŭkaristia Preĝo 118).

381   La homo estas antaŭdestinita, zorge redoni la bildon de la homiĝinta Di-Filo - “bildo de la nevidebla Dio” (Kol 1,15), por ke Kristo estu la unuenaskito de multaj fratoj kaj fratinoj Fußnote .

382   La homo estas “en korpo kaj animo unu” ( <la kredoinstruo diras, ke la spirita, nemortebla animo estas kreita rekte de Dio.

283   Dio kreis la homon ne sola; ĉar dekomence “en formo de viro kaj virino Li kreis ilin” (Gen 1,27), kies interligo efikas la unuan formon de komunumo (Gaudium et spes 12,4).

284   La revelacio ekkonigas al ni la staton de la prasankteco kaj de la prajusteco de viro kaj virino antaŭ la peko. Ilia amikeco kun Dio originis en la beateco de ilia ĉeesto en la paradizo.

 

Alineo 7 • La pekofalo

 

385   Dio estas senfine bona kaj ĉiuj Liaj verkoj estas bonaj. Sed neniu evitas la sperton de la sufero, de la naturaj malbonoj - kiuj ŝajnas esti ekkoneblaj kun la limoj de la kreitaĵoj - kaj ĝenerale neniu povas eviti la problemon de la morale malbona. De kie venas la malbono? “Mi demandis pri la origino de la malbono, sed troviĝis neniu elirejo”, diris la S-ta Aŭgusteno (confesiones 7,7,11), kaj lia dolora serĉado trovos sian elirejon nur en la konvertiĝo al la viva Dio. “La mistero de la maljusteco” (2 Tes 2,7) malkovriĝas ja nur en la lumo de la “mistero de la kredo” Fußnote . La en Kristo okazinta revelacio de la Dia amo samtempe montras la grandecon de la peko kaj la supergrandecon de la graco Fußnote . Kiam ni demandas pri la origino de la malbono, ni devas direkti la rigardon de nia kredo al tiu, kiu sole estas ties venkinto Fußnote . (309, 457, 1848, 539)

 

Kie la peko grandiĝis, tie la graco supergrandiĝis

386   En la historio de la homoj la peko ĉeestas. Oni vane klopodus ne percepti ĝin, aŭ per aliaj nomoj signi tiun malhelan realecon. Por kompreni, kio estas la peko, oni unue devas rigardi la pli profundan interligon de la homo kun Dio. Se oni rezignus vidi tiun kunligon, la malbono ne estus senmaskigita en sia vera esenco - kiel rifuzo de Dio, kiel opozicio kontraŭ Li - kvankam ĝi daŭre pezus sur la vivo kaj en lahistorio de la homo. (1847)

387   Kio estas la peko, precipe la prapeko, oni vidas nur en la lumo de la Dia revelacio. Tiu donacas al ni ekkonon de Dio, sen kiu oni ne povas klare ekkoni la pekon kaj sen kiu oni estas tentata, taksi la pekon nur kiel kresko-ĝeno, psika malforteco, eraro aŭ deklari ĝin nur kiel necesa sekvo de malĝusta sociostrukturo. Oni ekkonas nur, ke la peko estas misuzo de la libereco, kiun Dio donas al Siaj raciaj kreitaĵoj, se oni antaŭe ekkonas tion, al kio Dio destinis la homon, por ke li povas ami Lin kaj sin reciproke. (1848, 1739)

 

La prapeko - esenca kredovero

388   Kun la progreso de la revelacio ankaŭ la realeco de la peko estas heligata. Kvankam la Di-popolo de la Malnova Interligo sub la lumo de la libro Genesis en la tie rakontita historio pri la pekofalo iel ekkonis la realan homan staton, la Di-popolo ne povis kompreni la lastan sencon de ĉi tiu historio; tiu lasta senco nur aperas klare en la lumo de la morto kaj resurekto de Jesuo Kristo Fußnote . Oni devas koni Kriston kiel fonto de la graco, por “pruvi la mondon kulpa rilate pekon” (Joh 16,8) revelaciante tiun, kiu estas redemptita de la peko. (431, 208, 359, 729)

389   La instruo pri la prapeko estas kvazaŭ la “dorsa flanko” de la evangelio, ke Jesuo estas la savanto de ĉiuj homoj, ke ĉiuj bezonas la savon, kaj ke la savo estas oferata al ĉiuj danke al Jesuo. La eklezio havanta “la sencon de Kristo” Fußnote klare konscias, ke oni ne povas tuŝi la revelacion de la prapeko sen demandigi la misteron de Kristo. (422)

 

La rakonto de la pekofalo

390   La rakonto pri la pekofalo Fußnote utiligas bildan lingvon, sed ĝi priskribas pra-eventon, kiu okazis je la komenco de la historio de la homoj Fußnote . La revelacio donas al ni la kredo-certecon, ke la tuta homo-historio estas karakterizita per la prapeko, kiun niaj pragepatroj volonte estis farintaj Fußnote . (389)

 

II • La falo de la anĝeloj

 

391   Malantaŭ la decido de niaj pragepatroj al malobeo staras la deloga kontraŭ-Dia voĉo Fußnote , kiu pro envio faligas en la morton Fußnote . La Skribo kaj la Tradicio vidas en tiu estaĵo falintan anĝelon, kiu estas nomata satano aŭ diablo Fußnote . La eklezio instruas, ke li unue estis anĝelo kreita bona de Dio. “La diablo kaj la aliaj demonoj ja estis kreitaj bonaj laŭ ilia naturo, sed ili fariĝis mem malbonaj per si mem” (4a Koncilio en la Laterano je 1215, ĉapitro 1 “de fide catolica”: Denzinger-Schönmetzer 800). (2538)

392   La Skribo parolas pri peko de la falintaj angeloj Fußnote . Ilia “pekofalo” konsistas en la libera decido de tiuj kreitaj spiritoj, kiuj rifuzis Dion kaj Lian regnon funde kaj nerevokeble. Ni rimarkas reeĥon de tiu ribelado en tio, kion la tentano diras al niaj pragepatroj: “Vi estos kiel Dio” (Gen 3,5). La diablo estas “Pekulo dekomenca” (1 Joh 3,8), la “patro de la mensogo”(Joh 8,3). (1850, 2482)

393   Pro la nervokebla karaktero de ilia decido kaj ne pro difekto de la senfina Dia kompato la peko de la anĝeloj ne povas esti pardonata. “Estas por ili post la rifuzo neniu pento, same kiel por la homo post la morto” (S-ta Johano el Damasko de fide orthodoxa 2,4). (1013-1037, 1022)

394   La Skribo atestas la pereigan influon de tiu, kiun Jesuo nomas “homomortiganto de la komenco” (Joh 8,44) kaj kiu eĉ provis devojigi Jesuon de la enditeco, kiun Li ricevis de la Patro Fußnote . “La Filo de Dio elmontriĝis, por ke li detruu la farojn de la diablo” (1 Joh 3,8). La plej fatala de tiuj verkoj estis la mensoga delogo, kiu kaŭzis, ke la homo ne obeu Dion. (538-540, 550, 2846-2849)

395   La potenco de la diablo ne estas senfina. Li estas nur kreito; ja potenca, ĉar li estas pura spirito, sed tamen nur kreito: li ne povas malebligi la kreadon de la regno de Dio. La satano laboras sur la mondo pro malamo kontraŭ Dio kaj kontraŭ ties en Jesuo Kristo fundita regno. Lia agado efikas malbonajn spiritajn kaj nerekte eĉ psikajn difektojn al ĉiu homo kaj ties socio. Kaj tamen tiu lia agado estas allasata per la Dia providenco, kiu kondukas la mondon fortoplene kaj milde samtempe. Ke Dio allasas la agadon de la diablo estas granda mistero, sed “ni scias, ke por tiuj, kiuj amas Dion, ĉio kunlaboras al bono” (Rom 8,28). (309, 1673, 412, 2850-2854)

 

III • La prapeko

 

La provo de la libereco

396   Dio kreis la homon laŭ Sia bildo kaj li prenis lin en Sian amikecon. Kiel spirita-animita estaĵo povas la homo vivi tiun amikecon nur en libera subordigo sub Dio. Tio havas sian esprimon en tio, ke al la homo estas malpermesate manĝi de la arbo pri la ekkono de bono kaj malbono, “ĉar en la tago, en kiu vi manĝos de ĝi, vi mortos” (Gen 2,17). Tiu “arbo pri la ekkono de bono kaj malbono” memorigas simbole al la netransigebla fronto, kiun la homo kiel kreitaĵo libere devas akcepti kaj fide devas atenti. La homo dependas de la Kreinto, li estas sub la disponado de la leĝoj de la kreo kaj de la moralaj normoj, kiuj regulas la uzadon de la libereco. (1730, 311, 301)

 

La unua peko de la homo

397   Tentita de la diablo, la homo en sia koro lasis morti Fußnote la fidon al sia Kreinto, misuzis sian liberecon kaj ne obeis al la ordono de Dio. Tio estis la unua peko de la homo Fußnote . Poste ĉiu peko fariĝas malobeo kontraŭ Dio kaj manko de fido al Lia boneco. (1707, 25,41, 1850, 215)

398   En tiu peko la homo sin mem preferis rilate al Dio kaj tiel malestimis Dion: li decidiĝis por si mem kontraŭ Dio, kontraŭ la bezonoj de lia propra kreit-estado kaj tiel kontraŭ sia propra bonfarto. Starigita en la staton de la sankteco la homo estis destinita esti komplete “Diigita” de Dio en la majesto. Tentita de la diablo la homo volis “esti kiel Dio” Fußnote , sed “sen Dio kaj ne antaŭ Dio kaj ne laŭ Dio” (S-ta Maksimo la konfesoro, ambiguorum liber).

399   La Skribo montras la fatalajn sekvojn de tiu unua malobeo. Adamo kaj Eva perdas tuj la gracon de la origina sankteco Fußnote . Ili timas Dion Fußnote , kiun ili faras por si karikaturon de Dio, kiu estas ĵaluze atenta pri Siaj privilegioj Fußnote .

400   La harmonio, kiun ili ricevis de la origina justeco, estas detruita; la regado de la spiritaj kapabloj de la animo super la korpo estas rompita Fußnote ; la unueco inter viro kaj virino submetatas tensiojn Fußnote ; iliaj rilatoj estas markitaj per avido kaj despoteco. Ankaŭ la harmonio kun la kreitaro estas rompita: la videbla kreitaro fariĝis fremda kaj malamika por la homo Fußnote . Pro la homo la kreitaro estas “submetita al efemereco” Fußnote en servuto. Fine okazos la sekvo, kiu por la kazo de la malobeo eksplicite estis antaŭdirita: La homo “reiros al la grundo, el kiu li estas prenita” Fußnote . La morto eniros en la hom-historion Fußnote . (1607, 2514, 602, 1008)

401   Ekde tiu unua horo induas vera peko-tajdo la mondon: Kaino murdas sian fraton Abelon Fußnote ; pro la peko la homoj ĝenerale malboniĝas Fußnote ; en la historio de Izraelo la peko ofte videblas - precipe kiel malfideleco rilate al la Dio de la interligo kaj kiel malobeo de la mosea leĝo, kaj eĉ post la elaĉetado per Kristo ankaŭ la kristanoj pekas multvarie Fußnote . La Skribo kaj la Tradicio de la eklezio ĉiam denove memorigas pri tio, ke okazas pekado kaj ke tio ĝenerale estas disvastigita en la historio de la homaro. (1865, 2259, 1739)

“Kio al ni estas konata pro la Dia revelacio, konformas kun la spertado mem. Ĉar la homo ekkonas sin, kiam li rigardas en sian koron, ke li inklinas al la malbono kaj estas implikita en multvariaj malbonoj, kiuj ne povas veni de iu bona Kreinto. Ofte li rifizas ekkoni Dion kiel sian originon; Li trarompas tiel ankaŭ la decan etendiĝon al lia eterna celo, samtempe ankaŭ lian tutan ordon rilate al si mem kiel ankaŭ rilate al la aliaj homoj kaj rilate al ĉiuj kreitaĵoj (Gaudium et spes 13,1).

 

Sekvoj de la peko de Adamo por la homaro

 

402   Ĉiuj homoj estas envolvitaj en la pekon de Adamo. La s-ta Paŭlo diras: “per la malobeo de unu fariĝis la multaj, [tio estas ĉiuj homoj] pekuloj”(Rom 5,19). “Per unu homo la peko eniris en la mondon, kaj la morto per la peko, kaj tiel la morto atingis ĉiujn homojn pro tio, ke ĉiuj pekis” (Rom 5,12). Kontraŭ la universaleco de la peko kaj de la morto metas la apostolo la universalecon de la savo en Kristo: “kiel per unu eraro venis juĝo al ĉiuj homoj ĝis kondamno, tiel same per unu justaĵo venis la donaco al ĉiuj homoj ĝis la pravigo de vivo” (Rom 5,18). (630, 605)

403   Konekse kun la s-ta Paŭlo la eklezio ĉiam instruas, ke la senmezura mizero pezanta sur la homaro, kaj la einklino de la homoj al la malbono kaj al la morto ne estas kompreneblaj sen la interligiteco kun la peko de Adamo kaj kun la cirkonstanco, ke tiu transdonis al ni unu pekon, de kiu ni ĉiuj estas trafitaj jam ekde la naskiĝo kaj kiu estas “la morto de la animo” Fußnote . Pro tiu credocerteco la eklezio donas la bapton por la pardono de la pekoj eĉ al malgrandaj infanoj, kiuj ne faris personan pekon Fußnote . (2606, 1250)

404   Kial la peko de Adamo fariĝis la peko de liaj posteuloj? La tuta homaro estas en Adamo “kiel la korpo de individua homo” (s-ta Tomaso el Akvino, quæstiones disputatæ de malo 4,1). Pro tiu “unueco de la homara gento” ĉiuj homoj estas implikitaj en la pekon de Adamo, kiel ĉiuj estas inkluditaj en la justecon de Kristo. Sed la transdono de la prapeko estas mistero, kiun ni ne tute povas kompreni. Per la revelacio ni ja scias, ke Adamo ricevis la originan sanktecon kaj justecon ne por si sola, sed por la tuta homara naturo. Adamo kaj Eva cedantaj al la tentanto faras tiel personan pekon, sed tiu peko trafas la homaran naturon, kiun ili poste pludonas en la falita stato Fußnote . Ĝi estas peko, kiu estas pludonata per generado al la tuta homaro, tio estas per la pludonado de homara naturo, al kiu mankas la origina sankteco kaj justeco. Pro tio la prapeko estas “peko” en metafora senco; ĝi estas peko, kiun oni “kunricevis”, sed ne faris, cirkonstanco, ne ago. (360, 50)

405   Kvankam “propra al ĉiu” Fußnote la prapeko havas ĉe neniu posteulo de Adamo la karakteron de persona peko. La homo ja malhavas la originan sanktecon kaj justecon, sed la homa naturo ne estas tute detruita, sed tamen lezita en siaj naturaj fortoj. Ĝi estas subigita al la racia malforteco, al la sufero kaj al la regado de la morto kaj gi inklinas al la peko; tiun inklinon al la malbono oni nomas “koncupiscenco”. La bapto donanta la gracovivon de Kristo forigas la prapekon kaj direktas la homon denove al Dio, sed la konsekvencoj por la naturo, kiu estas malforta kaj inklina al la malbono, restas en la homo kaj devigas lin al spirita batalo. (2515, 1264)

406   La instruo de la eklezio pri la pludonado de la prapeko estis klarigita precipe en la 5-a jarcento, precipe sub la impulso de la antipelagiana pensado sub la s-ta Aŭgusteno, kaj en la 16-a jarcento okaze de la defendo kontraŭ la reformacio. Pelagio opiniis, la homo povas jam sole per la naturaj fortoj de sia libera volo gvidi morale bonan vivon sen bezoni la gracohelpon de Dio, kaj tiel li limigis la influon de la Adama peko al tio de malbona ekzemplo. Kontraŭe la unuaj reformantoj instruis, ke la homo estus funde en malordo pro la prapeko kaj ke lia libereco estus detruita. Ili identigis la de ĉiu homo hereditan pekon kun la inklino al la malbono, la konkupiscenco, kiu laŭ ili estas nevenkebla. La eklezio pritraktis la sencon de la revelacio pri la prapeko precipe je 529 en la dua Sinodo de Oranĝo Fußnote kaj je 1546 en la Koncilio de Trento Fußnote .

 

Forta batalo …

407   La instruo pri la prapeko - lige kun la instruo pri la elaĉeto per Kristo - donas klaran vidon kiel fartas la homo kaj lia agado en la mondo. Per la peko de la pragepatroj la diablo atingis certan dominadon super la homo, kvankam la homo restas libera. La prapeko gvidas al “servuto de la potenco de tiu, kiu ‘havis la potencon de la morto, tio estas de la diablo’ (Heb 2,14)” (Koncilio de Trento, dekreto pri la prapeko, kanono 1: Denzinger-Schönmetzer 1511). Pretervidi, ke la homo havas vunditan naturon inklinantan al la malbono, gvidas al malbonaj eraroj en la edukado, en la politiko, en la socia agado Fußnote kaj en la moraleco. (2015, 2852, 1888)

408   La sekvoj de la prapeko kaj de ĉiuj personaj pekoj de la homo metas la mondon kiel tuto en pekan staton, kiu kun la evangelisto Johano povas esti nomata “la peko de la mondo” (Joh 1,29). Kun tiu esprimo oni nomas la negativan influon, kiun sur la homon faras la komunumaj situacioj kaj la sociaj strukturoj, kiuj eliris el la peko de la homo Fußnote . (1869)

409   Tiu drama situacio de la “tuta mondo”, kiu “kuŝas en la malbonulo” (1 Joh 5,19) Fußnote , faras la vivo de la homoj al batalo: (2516)

“La tutan historion de la homoj regas dura batalo kontraŭ la potencoj de la malhelo, batalo, kiu komencis jam en la komenco de la mondo kaj kiu laŭ la vortoj de la sinjoro daŭros ĝis la lasta tago. La homo entirita en tiun batalon devas daŭre klopodi sekvi la bonon, kaj li ne sen grandaj klopodoj povas atingi la unuecon kun Dia gracohelpo” (Gaudium et spes 37,2).

 

IV • “Vi ne lasis lin en la potenco de la morto”

 

410   Post sia falo la homo ne estis forigita de Dio. Kontraŭe, Dio lin vokas Fußnote kaj mistere anoncas al li la venkon super la malbono kaj la levon el lia falo. Ĉi tiu loko de la libro Genezo Fußnote estas nomata “protoevangelio”, ĉar ĝi estas la unua anonco de la elaĉetonta Mesio, kaj de batalo inter la serpento kaj la virino, kaj de la fina venko de posteulo de la virino. (55, 705, 1609, 2568)

411   La kristana Tradicio vidas en tiu loko la anoncon de la “nova Adamo” Fußnote , kiu per Sia “obeo ĝis la morto de la kruco” (Fil 2,8) la malobeon de Adamo pli ol plibonigas Fußnote . Cetere multaj ekleziaj patroj kaj instruistoj vidas la patrinon de Kristo en la “nova Eva” anoncita en la “protoevangelio”. Ŝi ricevis unike kiel unua la avantaĝon de la venko de Kristo super la peko: ŝi estis nelezite konservita kontraŭ la prapeka makulo Fußnote , kaj ŝi neniel pekis surtere dum ŝia tuta vivo pro aparta Dia graco Fußnote . (359, 615, 491)

412   Sed kial Dio ne malhelpis la unuan homon peki? La s-ta Leo la Granda respondas: “Pli valora estas tio, kion ni ricevis per la nemortebla graco de la Sinjoro, ol kion ni estis perdintaj per la envio de la diablo (sermones 73,4). Kaj la s-ta Tomaso el Akvino: “Ankaŭ post la peko restas la ebleco de altenigo de la naturo. Dio ja nur toleras la malbonon por ekigi el ĝi ion pli bonan: ‘Kie la peko fariĝis potenca, la graco fariĝis grandega’ (Rom 5,20). Pro tio oni kantas ĉe la benado de la paska kandelo: ‘Ho feliĉa ŝuldo, kiu meritis havi tiom grandan Elaĉetanton!’ ” (summa theologiæ 3,1,3 ad 3) (310, 395, 272, 1994)

 

MALLONGE

 

413   “Ĉar Dio ne faris la morton, nek ĝojas je la pereo de la vivantoj … Sed pro la envio de la diablo la morto eniris la mondon” (Saĝ 1,13; 2,24).

414   La satano aŭ la diablo kaj la aliaj demonoj iam estis anĝeloj, sed ili falis, ĉar ili libervole rifuzis servi al Dio kaj al Ties decido. Ilia decido kontraŭ Dio estas definitiva. Ili klopodas entiri la homon en sian ribeladon kontraŭ Dion.

415   “Kvankam fundita de Dio en justeco, la homo tuj je la komenco de la historio sub la konsilo de la malbonulo misuzis sian liberecon, sin levante kontraŭ Dion kaj volante atingi sian celon ekster Dio” (Gaudium et spes 13,1).

416   Per sia peko Adamo kiel unua homo perdis sian originan sanktecon kaj justecon, kiun li estis ricevinta de Dio ne nur por si mem, sed por ĉiuj homoj.

417   Adamo kaj Eva transdonis al siaj posteuloj la homan naturon lezitan per la unua peko, do mankantan la originan sanktecon kaj justecon. Tiu manko estas nomata “prapeko”.

418   Pro la prapeko la homa naturo estas malfortigita en siaj fortoj, subigita al nescio, al sufero kaj al la potenco de la morto kaj inklina al la peko. Tiu inklino nomiĝas “konkupiscenco”.

419   “Ni firme tenas laŭ la koncilio de Trento, ke la prapeko kune kun la homa naturo estas transigita per la generado kaj ne nur ekzemple per imitado, kaj ke ĝi enloĝas en ĉiu homo kiel al li propra” (Credo de la Di-pololo 16).

420   La venko de Kristo super la peko donis al ni pli bonajn bonaĵojn ol tiuj, kiujn la peko forprenis de ni. “Kie la peko plimultiĝis, tie la graco multe pli superabundis” (Rom 5,20).

421   “Laŭ la kredo de la kristanoj la mondo estas fondita kaj subtenata de la amo de la Kreinto. La mondo ja staras sub la servuteco de la peko, sed ĝi fariĝis liberigita de Kristo, la krucumita kaj resurektinta, per la rompado de la potenco de la malbono (Gaudium et spes 2,2).

 

 

Dua ĉapitro

MI KREDAS JE JESUO KRISTO,

UNUNASKITA FILO DE DIO

 

La bona mesaĝo: Dio sendis Sian Filon

422   “Kiam venis la pleneco de la tempo, Dio elsendis Sian Filon, el virino naskitan, sub leĝo naskitan, por reaĉeti tiujn, kiuj estas sub la leĝo, por ke ni ricevu la filadopton” (Gal 4,4-5). Tio estas “la bona mesaĝo de Jesuo Kristo, la Filo de Dio” Fußnote : Dio vizitis Sian popolon Fußnote ; Li plenumis la anoncon, kiun Li donis al Abrahamo kaj al ties posteuloj Fußnote ; Li faris multe pli, ol oni iam rajtis atendi; Li sendis Sian “amatan Filon” Fußnote . (389, 2763)

423   Ni kredas kaj konfesas: Jesuo el Nazareto, judo, naskita en Betlehemo de Izraela filino je la tempo de la reĝo Herodo la Granda kaj de la imperiestro Aŭgusto, profesie ĉarpentisto, kaj ekzekutita en Jerusalemo sur la kruco dum la regado de la imperiestro Tiberio sub la guberniestro Pontio Pilato, estas la homiĝinta eterna Filo de Dio. Li “eliris de Dio” Fußnote , “descendis de la ĉielo” Fußnote , “venis en la karno” Fußnote . Ĉar “la Vorto fariĝis karno kaj loĝis inter ni, kaj ni vidis lian gloron, gloron kvazaŭ de la solenaskita de la Patro, plena de graco kaj vero ... El lia pleneco ni ĉiuj ricevis, gracon post graco”. (Joh 1, 14.16).

424   Per la graco de la Sankta Spirito movita kaj allogita de la Patro ni kredas kaj konfesas de Jesuo: “Vi estas la Mesio, la Filo de la viva Dio” (Mat 16,16). Sur la rokon de tiu kredo, kiun la s-ta Petro konfesis, Kristo konstruis Sian eklezion Fußnote . (683, 552)

 

“prediki neesploreblan riĉon de Kristo” (Efe 3,8)

425   La pludonado de la kristana kredo okazas unue en la predikado de Jesuo Kristo: ĝi gvidu al la kredo je Li. De la komenco la disĉiploj brulis pro deziro prediki Jesuon: “ni ne povas ne paroli pri tio, kion ni vidis kaj aŭdis” (Ago 4,20). Kaj ili invitas la homojn de ĉiuj tempoj eniri en la ĝojon de sia komunumo kun Kristo: (850, 858)

“Tion, kio estis de la komenco, kion ni aŭdis, kion ni vidis per niaj propraj okuloj, kion ni rigardis kaj niaj manoj palpis, koncerne la Vorton de vivo. Kaj la vivo elmontriĝis, kaj ni vidis kaj atestas kaj anoncas al vi la vivon, la eternan vivon, kiu estis ĉe la Patro kaj montriĝis al ni. Kion ni vidis kaj aŭdis, tion ni anoncas al vi, por ke vi ankaŭ havu kunulecon kun ni. Nia kunuleco estas kun la Patro kaj kun Lia Filo Jesuo Kristo. Ĉi tion ni skribas, por ke nia ĝojo kompletiĝu” (1 Joh 1,1-4).

 

Kristo estas la mezo de la kateĥizo

426   “En la kerno de la kateĥisado esence ni trovas personon, Jesuon Kriston, unusola Filo de la Patro …, kiu suferis kaj mortis por ni kaj kiu nun por ĉiam vivas por ni kiel la Resurektinto … Kateĥizadi signifas … montri en la persono de Jesuo Kristo la tutan eternan planon de Dio, kiu plenumiĝas en tiu persono. Kateĥizadi estas la klopodo kompreni la signifon de la agoj kaj vortoj de Kristo kaj de la signoj faritaj de Li (Catechesi tradendæ 5). “Celo de la kateĥizo” estas, la homojn “meti en vivounuecon kun Jesuo Kristo: Li sola povas gvidi al la amo de la Patro en la Sankta Spirito, kaj al ni doni partoprenon en la vivo de la Sanktega Trinitato (samloke). (1698, 513, 260)

427   “En la kateĥizo nur Kristo, la karniĝinta Vorto kaj la Dia Filo, estas instruata - kaj ĉio alia vidante al Li. Kaj Kristo sola estas instruisto, ĉiu alia nur tiel, kiel li pludonas la vorton de Kristo kaj tiel ebligas al Kristo instrui per lia buŝo … Ĉiu kateĥizisto devus povi apliki por si mem la misterajn vortojn de Jesuo: ‘Mia instruado estas ne mia, sed Ties, kiu min sendis’ (Joh 7,16)” (Catechesi tradendæ 6) (2145, 876)

428   Kiu havas la taskon, “instrui Kriston”, devas do unue serĉi “la superecon de la scio de Kristo Jesuo”; li devas estis preta, “rigardi ĉion kiel rubon, por gajni Kriston, kaj esti trovata en li”, “scii Lin kaj la potencon de Lia releviĝo kaj la kunulecon en Liaj suferoj”, esti formata de Lia morto, por “atingi la releviĝon el la mortintoj” (Flp 3,8-11).

429   Ĉi tiu ama ekkono de Kristo vekas la deziron anonci, “evangelizadi” kaj gvidi aliajn al la Jes de la credo de Jesuo Kristo. Samtempe estas sentata la deziro, ekkoni tiun kredon ĉiam pli bone. Pro tio estas prezentataj la aŭtoritataj titoloj de Jesuo: Kristo, la Filo de Dio, la Sinjoro (artiklo 2). Poste la credo konfesas la ĉefajn misterojn de la vivo de Kristo: Lia homiĝon (artiklo 3), Lia pasĥon (artikloj 4 + 5) kaj fine Lian gloradon (artikloj 6 kaj 7). (851)

 

Artiklo 2 •    “KAJ JE JESUO KRISTO,

                        LIAN UNUNASKITAN FILON,

                        NIAN SINJORON”

 

I • Jesuo

 

430   “Jesuo” signifas en la hebrea lingvo “Dio savas”. En la anonco de la Sinjoro la anĝelo Gabrielo donas al Li la nomon Jesuo, kiu diras, kiu Li estas, kaj samtempe, por kio Li estas sendita Fußnote . Ĉar neniu povas “pardoni pekojn”, neniu “ol la Unu Dio” (Mar 2,7), estas Li Tiu, Kiu en Jesuo, Lia homiĝinta eterna Vorto, “savos Sian popolon de ĝiaj pekoj” (Mat 1,21). Dio do kunigas en Jesuo Sian tutan sav-efikadon por la homoj. (210, 402)

431   En la historio de la savo Dio ne limiĝas al tio, liberigi Izraelon el la “sklavodomo” (Rea 5,6) eldukante ĝin el Egiptujo. Li savas Izraelon ankaŭ el ties peko. Ĉar la peko ĉiam estas ofendo de Dio Fußnote , nur Li povas liberigi de ĝi Fußnote . Pro tio Izraelo, kio ĉiam pli konsciiĝas pri la ĝenerala disvastiĝo de la peko, trovas la savon nur en tio, ke ĝi alvokas la nomon de la savo-Dio Fußnote . (1850, 1441, 388)

432   La nomo de Jesuo diras, ke la nomo de Dio ĉeestas en la persono de Lia Filo Fußnote . Li homiĝis por definitive liberigi ĉiujn de la pekoj. Jesuo estas la Dia nomo, kiu sole alvenigas savon Fußnote . Li povas nun esti vokata de ĉiuj, ĉar Dio tiom unuiĝis kun ĉiuj homoj Fußnote per la enkarniĝo de Lia Filo, ke “ne estas sub la ĉielo alia nomo, donita inter homoj, per kiu ni devas esti savitaj” (Ago 4,12) Fußnote . (589, 2666, 389, 161)

433   La nomo de la Savo-Dio estis vokata por la satisfakcio de la pekoj de Izraelo nur unufoje jare de la ĉefpastro, kiam li aspergis la fermoplaton de la Plejsanktejo per la sango de la oferobesto Fußnote . La fermoplato estis la loko de la ĉeesto de Dio Fußnote . Kiam la s-ta Paŭlo diras pri Jesuo: Lin “Dio antaŭdifinis kiel repacigilon per fido en Lia sango” (Rom 3,25), li opinias per tio, ke en ties homonaturo “estis Dio en Kristo, repacigante la mondon al Si” (2 Kor 5,19). (615)

434   La resurekto de Jesuo gloras la nomon de la Savo-Dio Fußnote , ĉar de nun manifestas la nomo Jesuo plene kaj tute la majestan potencon de la nomo, “kiu estas super ĉia nomo” (Flp 2,9). La malbonaj spiritoj timas lian nomon Fußnote , kaj la disĉiploj de Jesuo faras miraklojn en lia nomo Fußnote , ĉar ĉio, kion ili petas la patron en lia nomo, estas koncedita al ili Fußnote . (2812, 2614)

435   La nomo de Jesuo estas la koro de la kristana preĝado. La liturgia preĝado finas per la formulo “per [Jesuo] Kristo, [Vian Filon], nian Sinjoron …” La “Ave Maria” pintas en “benata estas la frukto de via sino, Jesuo”. La orient-eklezia koropreĝo, la tielnomata Jesuo-preĝo, tekstas: “Sinjoro Jesuo Kristo, Filo de Dio, komapatu min pekulon!” Multaj kristanoj mortas, kiel la s-ta Johana d’Arko, kun la vorto “Jesuo” sur la lipoj Fußnote . (2667-2668, 2676)

 

II • Kristo

 

436   “Kristo” estas la greka vorto por la hebrea esprimo “Mesio”, kio signifas “la oleita”. Ĝi estiĝas la propra nomo de Jesuo pro tio, ĉar Jesuo komplete plenumas la Dian sendadon, kion signifas “Kristo”. Ĉar en Izraelo estis en la nomo de Dio unktitaj la homoj, kiuj estis ordigitaj de la Sinjoro por ricevita sendado. Tio okazis ĉe la reĝoj Fußnote , ĉe la sacerdotoj Fußnote kaj en maloftaj kazoj ĉe la profetoj Fußnote . Antaŭ ĉio tio devus okazi ĉe la Mesio, kion Dio sendos, por definitive starigi Sian regnon Fußnote . La mesio estos unktata per la spirito de la sinjoro Fußnote samtempe al reĝo kaj sacerdoto Fußnote , sed ankaŭ al profeto Fußnote . Jesuo plenumis en Sia trifoja ofico la mesian esperon kiel sacerdoto, profeto kaj reĝo. (690, 695, 783, 711-716)

437   La anĝelo anoncas al la paŝtistoj la naskiĝon de Jesuo, la por Izraelo anoncita Mesio: “Hodiaŭ estas naskita por vi, en la urbo de David, Savanto, kiu estas Kristo, la Sinjoro” (Luk 2,11). Dekomence Jesuo estas tiu, “kiun la Patro konsekris kaj sendis en la mondon”, ĉar Li estis koncipita en la virga sino de Maria kiel “sankta” Fußnote . Josefo estas petata de Dio, akcepti Marian kiel sian edzinon - “ĉar tio, kio naskiĝos de ŝi, estas per la Sankta Spirito” -, por ke Jesuo, “kiu estas nomata la Kristo”, estu naskata de la virino de Jozefo kiel mesia posteulo de Davido (Mat 1,16) Fußnote . (525, 486)

438   La ordino de Jesuo kiel Mesio manifestas Lian Dian sendadon. “La nomo Jesuo signifas tiun, kiu unktas, tiun, kiu estas unktata, kaj la oleadon mem, per kiu li estas unktata. Sed unktas la Patro, estas unktata la Filo en la Spirito, kiu estas la oleado” (S-ta Ireneo, Adversus hæreses 3,18,3). Lia eterna mesia oleado estis pulikigita en la tempo de Lia surtera vivo okaze de Lia bapto per Johano, kiam Dio Lin unktis “per la Sankta Spirito kaj potenco” (Ago 10,38), “por ke li estu montrita al Izrael” (Joh 1,31) kiel ties Mesio. Liaj verkoj kaj Liaj Vortoj manifestas, ke Li estas “la Sanktulo de Dio” Fußnote . (727, 535)

439   Multaj judoj, kaj eĉ unuopaj paganoj dividintaj ties espero, ekkonis en Jesuo la karakerizaĵojn de la mesia “filo de Davido”, kiun Dio anoncis al Izraelo Fußnote . Jesuo toleris la titolon Mesio, sur kiun Li havis pretendon Fußnote , sed ne senrezerve, ĉar tiu titolo estis miskomprene, ĉar parto de la kunvivantoj komprenis ĝin tro home, eĉ politike Fußnote . (528-529, 547)

440   Jesuo allasis ja la mesian konfeson de Petro, kiu lin ekkonis kiel mesio, sed Li tuj aldonis la anoncon pri la suferoj atendantaj la homofilon Fußnote . Li revelaciis, ke Lia mesia reĝeco kuŝas kaj en Lia Dia deveno kiel homofilo, “kiu malsupreniris de la ĉielo” (Joh 3,13) Fußnote , kaj en Lia elaĉeta senditeco kiel suferanta Di-servisto: “la Filo de homo venis, ne por esti servata, sed por servi, kaj por doni sian vivon kiel elaĉeton por multaj” (Mat 20,28) Fußnote . Pro tio la vera senco de Lia reĝeco estos publikigata erst de sur la kruco Fußnote . Erst post Lia releviĝo Lia mesia reĝeco povos esti anoncata de Petro antaŭ la Dia popolo: “kun certeco do sciu la tuta domo de Izrael, ke tiun Jesuon, kiun vi krucumis, Dio faris Sinjoro kaj Kristo” (Ago 2,36). (552, 550, 445)

 

III • La ununaskita Filo de Dio

441   “Dio-Filo” en la Malnova Testamento estas titolo, kiu estas donita al la anĝeloj Fußnote , al la elektita popolo Fußnote , al la infanoj de Izraelo Fußnote kaj al ties reĝoj Fußnote . Ĝi signifas adopta Fileco, kiu inter Dio kaj Ties Kreito faras aparte intiman ligon. Kiam la anoncita Mesio-Reĝo estas nomata “Filo de Dio” Fußnote , tiam tio laŭ la vorta senco de tiu teksto ne nepre signifas, ke li estas pli ol nura homo. Tiuj, kiuj volas signifi Jesuon kiel la Mesion de Izrael Fußnote , eble volas per tio ne pli diri Fußnote .

442   Tio ne validas por Petro, kiam li konfesas Jesuon kiel “la Mesion, la Filon de la viva Dio” Fußnote , ĉar tiu respondas solene: “ne karno kaj sango tion malkaŝis al vi, sed mia Patro, kiu estas en la ĉielo” (Mat 16,17). Same diras Paŭlo vide al sia konvertiĝo sur la vojo al Damasko: “Sed kiam bonvole plaĉis al Dio, kiu el la ventro de mia patrino apartigis min kaj per Sia graco min vokis, por malkaŝi en mi Sian Filon, por ke mi prediku lin inter la nacianoj: mi ne konsiliĝis kun karno kaj sango …” (Gal 1,15-16). “Kaj en la sinagogoj li tuj proklamis Jesuon, ke li estas la Filo de Dio” (Ago 9,20). Tiu konfeso estis dekomence Fußnote la centro de la apostola kredo Fußnote . Petro kiel unua konfesis tiun kredon kiel fundamenton de la eklezio Fußnote . (552, 424)

443   Petro povis ekkoni la transcendan karakteron de la Di-Fileco de Jesuo, la Mesio, pro tio, ĉar Jesuo tiun precize komprenigis. Al la demando de Liaj akuzantoj: “Vi do estas la Filo de Dio?” Jesuo respondis antaŭ la sinedrio: “Vi diras, ke mi estas” (Luk 22,70) Fußnote . Jam longe antaŭe Li konfesis Sin kiel la “Filo”, kiu konas la Patron Fußnote kaj kiu diferenciĝas de la “servistoj”, kiujn Dio sendis jam pli frue al Sia popolo Fußnote , kaj kiu staras eĉ pli alta ol la anĝeloj Fußnote . Li diferencigis Sian Filecon de tiu de la disĉiploj dirante neniam “nia Patro” Fußnote , krome por komisii al ili: “Tiel vi preĝu: Nia Patro” (Mat 6,9). Jes, Li klare diferencis: “mia Patro kaj via Patro” (Joh 20,17). (2786)

444   Kiel la evangelioj rakontas, en du solenaj momentoj, en la bapto kaj en la transfiguriĝo de Kristo, aŭdiĝas la voĉo de la Patro, kiu Lin nomas Sian “amatan Filon” Fußnote . Jesuo nomas Sin la Dia “ununaskita [unugenerita] Filo” (Joh 3,16) kaj asertas tiel Sian eternan praekzistadon Fußnote . Li postulas fidi “al la nomo de la solenaskita Filo de Dio” (Joh 3,18). Tiu kristana konfeso aperas jam en la elvoko de la kapitano vide de la surkruce pendanta Jesuo: “vere ĉi tiu viro estis Filo de Dio!” (Mar 15,39). Ĉar erst en la pasĥa-mistero la kredanto povas doni al la titolo “Filo de Dio” sian plenan signifon. (536, 554)

445   Post la resurekto de Jesuo aperas Lia Dio-Fileco en la potenco de Lia glorata homonaturo: li estas “difinita Filo de Dio en potenco laŭ la Spirito de sankteco per la releviĝo de la mortintoj” (Rom 1,4) Fußnote . Do la apostoloj povas konfesi: “ni vidis Lian gloron, gloron kvazaŭ de la solenaskita de la Patro, plena de graco kaj vero” (Joh 1,14). (653)

 

IV • Sinjoro

 

446   En la greka traduko de la libroj de la Malnova Testamento [LXX] la neeldirebla nomo JHWH, sub kiu Dio Sin revelaciis Fußnote , redonitas per “Kyrios” [Sinjoro]. “Sinjoro” fariĝas do la uzata nocio por la Dieco de la Dio de Izrael. En tiu strikta senco utiligas la Nova Testamento la titolon “Sinjoro” por la Patro, sed samtempe - kaj tio estas la novaĵo - por Jesuo, kiu tiel estas agnoskata kiel Dio Fußnote . (653)

447   Jesuo mem utiligas kovrite ĉi tiun titolon, kiam Li diskutas kun la fariseoj pri la senco de la psalmo 110 Fußnote . Ekzplicite Li utiligas la titolon “Sinjoro” en la parolado kun la disĉiploj Fußnote . Dum Lia tuta publika vivo montras Liaj agoj, ke Li estas Sinjoro super la naturo, la malsanoj, la demonoj, la morto kaj la peko, kaj ke Li do posedas Dian potencon. (209, 548)

448   Homoj turniĝantaj al Jesuo en la rakontoj de la evangelioj tre ofte Lin nomas “Sinjoro”. En tiu titolado montriĝas la respekto kaj la fido de tiuj, kiuj proksimiĝas al Jesuo atendante de Li helpon kaj sanigon Fußnote . Kiam ĝi estas inspirita de la Sankta Spirito, parolas el tiu alparolo la ekkono de la Dia mistero de Jesuo Fußnote . En la renkontiĝo kun la resurektinta Jesuo tiu alparolado fariĝas adorado: “Mia Sinjoro kaj mia Dio!” (Joh 20,28). “Sinjoro” tiam ricevas sonon de amo kaj inklino, kiuj en la kristana tradicio ĉiam kunsonos: “Estas la Sinjoro!” (Joh 21,7). (208, 683, 641)

449   La unuaj kredokonfesoj de la eklezio donas al Jesuo dekomence la Dian dignotitolon “Sinjoro” Fußnote . Per tio ili diras, ke la potenco, la honoro kaj la gloro, kiuj decas al Dio, ankaŭ decas al Jesuo Fußnote , ĉar Li estas “Di-simila” (Flp 2,6). La Patro publikigis tiun regantodignon de Jesuo resurektigante Lin el la mortintoj kaj levante Lin en Sian majestecon Fußnote . (461, 653)

450   De la komenco de la kristana historio la eldiro, ke Jesuo estas Sinjoro de la mondo kaj de la historio Fußnote , signifas ankaŭ, ke la homo submetu sian personan liberecon al neniu surtera potenco, sed unusole al Dio la Patro kaj al la Sinjoro Jesuo Kristo: Ne Cezaro estas “la Sinjoro” Fußnote . “La eklezio kredas …, ke en ĝia Sinjoro kaj Majstro estas troveblaj la ŝlosilo, la centro kaj la celo de la tuta homohistorio” (Gaudium et spes” 10,2) Fußnote . (668-672, 2242)

451   La titolo “Sinjoro” donas al la kristana preĝo siajn karakterizajn trajtojn. Ni pensu pri la preĝo-invitado: “La Sinjoro estu kun vi” aŭ pri la preĝo-fino “per Jesuo Kristo … nian Sinjoron” aŭ pri la fidoplena kaj esperplena voko “Maran atha” [la Sinoro venas] aŭ “Marána tha” [Venu, Sinjoro] (1 Kor 16,33). “Amen. Venu Sinjoro Jesuo!” (Apo 22,20). (2664-2665, 2817)

452   La nomo “Jesuo” signifas “Dio savas”. La infano de la virgulino Maria estas nomata “Jesuo”, “ĉar Li savos Sian popolon de ĝiaj pekoj” (Mat 1,21). “Ne estas sub la ĉielo alia nomo, donita inter homoj, per kiu ni devas esti savitaj” (Ago 4,12).

453   “Kristo” signifas “Oleito”, “Mesio”. Jesuo estas la Kristo, ĉar “Dio sanktoleis Jesuon per la Sankta Spirito kaj potenco” (Ago 10,38). Li estis “tiu, kiu estas la venonto” (Luk 7,19), la “espero de Izraelo” Fußnote .

454   “Filo de Dio” eldiras la unikan, eternan rilaton de Jesuo Kristo al Dio, Lia Patro: Li estas la ununaskita Filo de la Patro Fußnote , ja vere Dio mem Fußnote . Por estis kristano oni devas kredi, ke Jesuo Kristo estas la Filo de Dio Fußnote .

455   “Sinjoro” signifas la Dia regpotenco. Jesuon konfesi kaj voki kiel Sinjoron signifas kredi je Lia Dieco. “Neniu povas diri: Jesuo estas Sinjoro, krom per la Sankta Spirito (1 Kor 12,3).

 

 

ARTIKOLO 3 •   “JESUO KRISTO KONCIPIĜIS PER LA SANKTA SPIRITO, NASKITA DE LA VIRGULINO MARIA”

 

ALINEO 2 •    LA FILO DE DIO FARIĜI HOMO

 

I • Kial la Vorto fariĝis karno”

 

456   Ni respondas konfesante kun la kredo de Niceo-Konstantinopolo: “Kiu por ni homoj kaj por nia savo descendis de la ĉieloj. Kaj per la Sankta Spirito Li enkarniĝis el Maria, la Virgulino, kaj fariĝis homo” Fußnote .

457   La Vorto fariĝis carno, por repacigi nin kun Dio kaj savi nin: Dio “amis nin, kaj sendis Sian Filon kiel repacigon pro niaj pekoj” (1 Joh 4,10). Ni scias, ke “la Patro sendis la Filon, por ke Li estu la Savonto de la mondo” (1 Joh 4,14), “ke Li elmontriĝis, por forigi la pekojn” (1 Joh 3,5): (607)

“Bezoniĝis kuracisto de nia malsana naturo; bezoniĝis levanto de la falinta homo; bezoniĝis viviganto de la perdintoj de la vivo; bezoniĝis regvidanto al la bono por tiuj, kiuj estis rabitaj pri la rilato kun la bono; la en mallumo kovrito aspiris la alvenon de la lumo; la kaptito deziris savanton, la ligito elaĉetanton, la de la sklava jugo premito liberiganton. Ĉu tio estas aferoj tro malgravaj kaj tro bagatelaj, ke ili ne rajtintus destini Dion, descendi kiel kuracisto al vizito de la homa naturo, post kiam ja la homaro troviĝis en tiel priplorinda kaj mizera stato?” (S-ta Gregoro el Nyssa, oratio catechetica 14). (385)

458   La Vorto fariĝis karno, por ke ni tiel ekkonu la Dian amon. “La amo de Dio elmontriĝis en ni tiel: ke Dio sendis en la mondon Sian solenaskitan Filon, por ke ni vivu per Li“ (1 Joh 4,9). “Ĉar Dio tiel amis la mondon, ke Li donis Sian solenaskitan Filon, por ke ĉiu, kiu fidas al Li, ne pereu, sed havu la eternan vivon” (Joh 3,16). (219)

459   La Vorto fariĝis karno, por fariĝi por ni modelo de la sankteco: “metu sur vin mian jugon, kaj lernu ĉe mi …” (Mat 11,29). “Mi estas la vojo kaj la vero kaj la vivo; neniu venas al la Patro krom per mi” (Joh 14,16). Kaj sur la monto de la transfiguriĝo ordonas la Patro: “aŭskultu lin” (Mar 9,7) Fußnote . Jesuo estas la modelego de la feliĉ-anoncoj kaj la normo de la nova leĝo: “vi amu unu la alian tiel same, kiel mi vin amis” (Joh 15,12). Tiu amo postulas sin mem oferi en Lia imitado Fußnote . (520, 823, 2012, 1717, 1965)

460   La Vorto fariĝis karno, por doni al ni “fariĝi partoprenantoj en la Dia naturo” (2 Pet 1,4); “Pro tio la Vorto de Dio fariĝis homo, kaj la Filo de Dio fariĝis homofilo, por ke la homo enprenu en sin la Vorton de Dio kaj fariĝu Filo de Dio, akceptita kiel infano” (s-ta Ireneo, adversus hæreses 3, 19, 1). La Vorto de Dio “fariĝis homo, por ke ni Diiĝu” (s-ta Athanasius, de incarnationes 54,3). “Ĉar la ununaskita Filo de Dio volis doni al ni partoprenon en Sia Dieco, li akceptis nian naturon, fariĝis homo, por fari Diajn la homojn” (s-ta Tomaso el Akvino, opusculum 57 in festo Corporis Christi 1). (1265, 1391, 1988)

 

II • La homiĝo

 

461   La la parolmaniero de la s-ta Johano (“Verbum caro factum est - la Vorto fariĝis karno”: (Joh 1,14) la eklezio nomas la okazaĵon, ke la Filo de Dio akceptis homan naturon, por en ĝi efiki nian savon, “enkarniĝo” [karno-fariĝo aŭ homiĝo]. En himno atestita ĉe la s-ta Paŭlo la eklezio prikantas misteron de la karniĝo: (653, 661, 449)

“Tiu sama spirito estu en vi, kiu estis ankaŭ en Kristo Jesuo, kiu, estante en la formo de Dio, ne rigardis kiel ŝatindaĵon la egalecon kun Dio, sed sin malplenigis, alprenante la formon de sklavo, fariĝante laŭ la bildo de homoj; kaj troviĝinte laŭfigure kiel homo, li sin humiligis kaj fariĝis obeema ĝis morto, eĉ ĝis la morto per kruco” (Flp 2,5-8) Fußnote .

462   La letero al la Hebreoj diras al la sama mistero:

“Tial, venante en la mondon, Kristo diris: oferojn kaj donacojn Vi ne deziras, sed korpon Vi preparis por mi; Bruloferojn kaj pekoferojn Vi ne ŝatis. Tiam mi diris: Jen mi venis … por plenumi Vian volon, ho Dio” (Heb 10,5-7; Psa 40,7-9 LXX kondukante).

463   La kredo je la fakta homiĝo de la Filo de Dio estas la decida signo de la kristana kredo: “Jen kiel vi ekkonas la Spiriton de Dio: ĉiu spirito, kiu konfesas, ke Jesuo Kristo venis en la karno, estas el Dio” (1 Joh 4,2). Tio estas dekomence la ĝoja konvinko de ls eklezio. Ĝi prikantas “la grandan misteron de nia kredo”: “Tiu, kiu elmontriĝis en la karno” (1 Tim 3,16). (90)

 

III • Vera Dio kaj vera homo

 

 464   La tute unika kaj sola okazaĵo de la homiĝo de la Filo de Dio ne signifas, ke Jesuo estas parte Dio kaj parte homo aŭ ke li estus la rezulto de neklara intermiksado de Dieca kaj homeca. Jesuo estas vera Dio kaj vera homo. Dum la unuaj jarcentoj la eklezio devis defendi kaj klarigi tiun kredoveron kontraŭ misklarigaj herezoj. (88)

465   La unua herezoj malkonfesis malpli la Diecon de Kristo ol Lian veran homecon [gnostika doketismo]. Jam en la tempoj de la apostoloj akcentis la kristana kredo la veran homecon de la Filo de Dio, kiu “venis en la karno” Fußnote Sed jam en la 3a jarcento devis la eklezio aserti en koncilio kunveninta en Antioĥio kontraŭ Paŭlo el Samosaia, ke Jesuo estas Filo de Dio per la naturo kaj ne per adopto. La Unua Ekumena Koncilio, la koncilio de Niceo, konfesis je 325, ke la Filo de Dio estas “generita, ne kreita, samsubstanca [homooúsios] kun la Patro (kredokonfese de Nicea: Denzinger-Schönmetzer 125). Ĝi anatemis Arion, kiu instruis “la Filo de Dio estus el nenio” (Koncilio de Nicäa, Epistola synodalis ad Aegiptios: Denzinger-Schönmetzer 130) kaj “el alia substanco aŭ esenco” ol la Patro (Kredokonfeso de Niceo: Denzinger-Schönmetzer 126). (242)

466   La nestoriana herezo vidis en Kristo homan personon ligitan kun la Dia persono de la Filo de Dio. Kontraŭ tiu herezo konfesis la s-ta Cirilo el Aleksandrio kaj la Tria Ekumena Koncilio kunveninta je 431 en Efeso, “ke la Vorto, unuiginta kun Si mem laŭ hipostazo [persono] la animiĝintan karnon dotitan kun raci-talentita animo, … homiĝis” (Koncilio de Efeso, Epistula II Cyrilli Alexandrini ad Nestorium: Denzinger-Schönmetzer 250). La homa naturo de Kristo havas neniun alian subjekton ol la Dia persono de la Filo de Dio, kiun li akceptis kaj jam okaze de la koncipiĝo al si proprigis. Pro tio la sama koncilio proklamis, ke Maria koncipante la Filon de Dio en sia sino vere fariĝis “Dinaskintino”, “ne ĉar la naturo de la Vorto respektive Lia Dieco elprenintus la komencon de Sia estado el la sankta Virgulino, sed ĉar la racie animita Sankta Korpo estas naskita el ŝi; kun tiu unuiĝis la Vorto laŭ la hipostazo [persono], kaj tial oni diras de Li, ke Li estas naskita laŭ la karno” (samloke: Denzinger-Schönmetzer 251). (495)

467   La tielnomataj monofizitoj asertas, en Kristo la homa naturo finiĝintus ekzisti, kiam ĝi estis akceptita de Lia Dia Persono, la Filo de Dio. Kontraŭ tiu herezo deklaris je 451 la Kvara Ekumena Koncilio de Kalcedono:

“En la posteulado de la sanktaj patroj ni ĉiuj un-anime instruas, konfesi nian Sinjoron Jesuon Kriston kiel unusaman Filon; la sama estas kompleta en la Dieco kaj la sama estas kompleta en la homeco; la sama estas vera Dio kaj vera homo kun racidotita animo kaj korpo; la sama estas samsubstanca kun la Patro en la Dieco, kaj samsubstanca kun ni en la homeco, ‘en ĉio simila al ni krom la peko’ Fußnote . Unuflanke la sama laŭ la Dieco estas generita el la Patro, aliflanke la sama laŭ la homeco estas naskita en la lastaj tagoj por ni kaj por nia savo el Maria, la virgo [kaj] Dinaskintino.

Unusama estas Kristo, la ununaskita Filo kaj Sinjoro, kiu estas ekkonita en du naturoj nemiksitaj, nevariablaj, nedividitaj kaj nedivideblaj, kaj pro la unuado de la diferencoj nenie la diferenco de la naturoj estas nuligita, male la aparteco de ĉiu de ambaŭ naturoj restas gardata kaj unuigita en unusola persono kaj en unusola hipostazo” (kredokonfeso; Denzinger-Schönmetzer 301-302).

468   Post la koncilio de Kalcedono kelkaj konceptis la homan naturon de Kristo kiel iu memstara persono. Kontraŭ ili la Kvina Ekumena Koncilio de Konstantinopolo je 553 konfesis rilate al Kristo “unu sola hipostazo [persono] …, kiu estas la Sinjoro Jesuo Kristo, unu de la sankta Triuuo” (2a Koncilio de Konstantinopolo, Sesio 8a, Kanono 4: Denzinger-Schönmetzer 424). Ĉio sur la homonaturo de Kristo do estas alskribota al Lia Dia Persono kiel la vera portanto Fußnote , ne nur de la mirakloj, sed ankaŭ de la mizeroj Fußnote kaj eĉ la morto, ĉar nia “en la karno krucumita Sinjoro Jesuo Kristo estas vera Dio kaj Sinjoro de la gloro kaj unu de la plejsankta Triunuo” (samloke, kanono 10: Denzinger-Schönmetzer 423). (254, 616)

469   La eklezio konfesas tiel, ke Kristo nedivideble estas vera Dio kaj vera homo. Li estas vere la Filo de Dio, homiĝinta, nia frato, kaj tio sen fini esti nia Sinjoro: (212)

“Li restas, kio Li estis, kaj kion li estos”, kanta la roma liturgio (Liturgia Horo, Antifono de la “benedikto” de la alta festo de la Dipatrino Maria) Fußnote . Kaj la liturgio de la S-ta Johano Krizostomo proklamas kaj kantas: “Ho unugenita Filo kaj Vorto de Dio, kvankam senmorta, vi dignis pro nia savo, akcepti karnon de la s-ta Dipatrino kaj ĉiam virga Maria. Vi fariĝi homo sen variacio kaj krucumiĝis, ho Kristo, Dio; Vi detruis la morton per via morto; Vi estas unu de la Plejsankta Trinitato, glorata kun la Patro kaj kun la Sankta Spirito; savu nin!” (Tropariono “Ho monogenis”).

 

IV • Kiel la Filo de Dio estas homo

 

470   Ĉar en la karniĝo, tiu mistera unuiĝo “la homa naturo estis akceptita, ne nuligita! (Gaudium et spes 22, 2), la eklezio vidis sin urĝita en la paso de la jarcentoj konfesi la plenan veron de la homa animo de Kristo kun Siaj raciaj kaj volaj agadoj kiel ankaŭ kun Sia homa korpo. Sed samteme ĝi devis memori, ke la homa naturo de Kristo apartenas al la Dia Persono de la Filo de Dio, de kiu ĝi estas akceptita. Ĉio, kion Kristo en Sia Persono estas kaj faras, estas kaj faras “Unu el la Trinitato”. La Filo de Dio kontrubuas do al Sia homonaturo sian propran personan estadon en la Triniato. En Sia animo kiel en Sia korpo do Kristo home esprimas la vivon de la Plejsankta Trinitato Fußnote : (516, 626)

“Ĉar Li, la Filo de Dio … kun homaj manoj … laboris, kun homa spirito pensis, kun homa volo agadis, kun homa koro amis. Naskita de Maria, la Virgulino, vere Li fariĝis unu el ni, en ĉio sama al ni escepte de la peko” (Gaudium et spes 22,2) (2599)

 

La homa animo kaj la homa ekkonado de Kristo

471   Apolinaro de Laodicea asertas, ke en Kristo anstataŭis la vorto la lokon de la animo aŭ de la spirito. Kontraŭ tiu eraro la eklezio konfesis, ke la eterna Filo akceptis ankaŭ racidotitan homan animon Fußnote . (363)

472   Tiu homa animo, kiun la Filo de Dio akceptis, estas dotita kun vere homa ekkon-kapablo. Tio ne povas esti senfina: ĝi montriĝas en la historiaj cirkonstancoj de ĝia estado en spaco kaj tempo. Pro tio la Filo de Dio homiĝinta volis progresi “en saĝeco kaj staturo kaj en graco” (Luk 2,52). Li volis tion ekkoni, kion oni devas lerni kiel homo per spertado Fußnote . Tio estis konforma al Lia libervola akceptado de la “servo-staturo” Fußnote .

473   Samtempe esprimiĝis en tiu vere homa ekkonado de la Filo de Dio la Dia vivo de Lia Persono Fußnote . “La homa naturo de la Filo de Dio konis kaj montris en si mem - ne de si mem, sed pro sia unuiĝo kun la Vorto - ĉion, kio apartenas al Dio” (S-ta Maksimo la Konfesanto, quaestiones et dubia, q. I, 67). Tio validas unue pri la senpera, intima kono, kion la homiĝinta Di-Filo havis de Sia Patro Fußnote . La Filo montras ankaŭ en Sia homa ekkonado Dian komprenon de la kaŝitaj pensoj de la homa koro Fußnote . (240)

474   Ĉar Kristo estis unuigita en la persono de la homiĝinta Vorto kun la Dia saĝeco, Lia homa ekkonado sciis plene kaj tute pri la eternaj decidoj, kiujn malkovri Li estis veninta Fußnote . De tio, kion Li tiurilate konfesas ne ekkoni Fußnote , Li deklara aliloke, ke Li ne estas komisiita, malkovri ĝin.

 

La homa volo de Kristo

475   Laŭ tio la eklezio konfesis sian kredon sur la Sesa Ekumena Koncilio pri tio, ke Kristo nature posedas du manierojn de la volado kaj agado - Dian kaj homan -. Tiuj ne resistas unu kontraŭ la alia, sed ili tiel kunagas, ke la homiĝinta Vorto obee al Sia Patro kiel homo ĉion volis, kion ĝi kiel Dio kune kun la Patro kaj la Sankta Spirito decidintis Fußnote . La homa volo de Kristo estas “obeema kaj ne rifuzas kaj ne kontraŭas, sed subordiĝas al Sia Dia kaj ĉiopova volo” (Tria Koncilio de Konstantinopolo je 681, sesio 18a, “Definitio de duabus in Christo voluntatibus et operationibus”: Denzinger-Schönmetzer 556). (2008, 2824)

 

La vera korpo de Kristo

476   Ĉar la Vorto fariĝis karno kaj akceptis veran homo-naturon, Kristo “en la korpo estis limigita” Fußnote . Sekve la homa vizaĝo de Jesuo “staras antaŭ la okuloj” Fußnote . En la Sepa Ekumena Koncilio Fußnote la eklezio ekkonis kiel rajtigite, Kriston montri sur sanktaj bildo. (1159-1162, 2129-2132)

477   La eklezia ankaŭ ekkonis jam dekomence, ke ni vidas “en la videbla figuro de la elaĉetanto la nevideblan Dion” (Roma Meslibro, prefaco de Kristnasko). Efektive la individuaj karakterizaĵo de la korpo de Kristo esprimas la Dian personon de la Di-Filo. Tiu alproprigis al si ĉiam pli la trajojn de sia homa korpo, ke oni rajtas ilin adori sur sankta bildo, ĉar la kredanto adoranta Lian bildon “adoras en ĝi la personon de la bildita” (Dua Koncilio de Niceo, Act. 7a, “Definitivo de sacris imaginibus”: Denzinger-Schönmetzer 601). (1159-1163, 2129-2132)

 

La koro de la homiĝinta Vorto

478   Dum Sia vivo, en Sia morto-timo sur la Olivarbo kaj en Siaj suferoj Jesuo konis kaj amis nin ĉiujn kaj ĉiun el ni individue kaj fordonis Sin por ni: “La Filo de Dio min amis kaj sin fordonis por mi” (Gal 2,20). Li amis nin ĉiujn kun homa koro. Pro tio la plej sankta koro de Jesuo, kio estas traborita por niaj pekoj kaj pro nia sava Fußnote , “estas rigardata kiel prefera ekkonilo kaj simbolo por tiu ... amo, per kiu la Dia elaĉetanto daŭre amas la eternan Patron kaj ĉiujn homojn” (Pio la 12a, Enzikliko “Haurietis aquas”: Denzinger-Schönmetzer 3924) Fußnote 3812. (487, 368, 2669, 766)

 

MALLONGE

 

 479   Je la de Dio fiksita tempo la unugenita Filo de la Patro, la eterna Vorto kaj Esencobildo de la Patro fariĝis karno: sen perdi la Dian naturon Li akceptis la homan naturon.

480   Jesuo estas vera Dio kaj vera homo en la unueco de Lia Dia persono; pro tio Li estas la unusola peranto inter Dio kaj la homoj.

481   Jesuo Kristo havas du naturojn, la Dian kaj la homan; ili ne estas miksitaj unu kun la alia, sed unuigitaj en la unika persono de la Filo de Dio.

482   Ĉar Kristo estas vera Dio kaj vera homo, Li havas homan racion kaj homan volon. Tiuj staras en kompleta harmonio kun Lia Dia racio kaj kun Lia Dia volo, kiujn Li havas komune kun la Patro kaj kun la Sankta Spirito, kaj ili estas subordigitaj al ili.

483   La inkarnacio [homiĝo] estas la mistero de la mirakla uniĝo de la Dia kaj la de homa naturoj en la unu persono de la Vorto.

 

ALINEO 2 •  “… EMPFANGEN DURCH DEN HEILIGEN GEIST, GEBOREN VON DER JUNGFRAU MARIA”

 

I • Empfangen vom Heiligen Geist …

 

484   La anonco al Maria malfermas la “pleneco de la tempo” (Gal 4,4): La anoncoj realiĝas, la preparoj estas finitaj. Maria estas vokita, akcepti tiun, en kiu “la tuta pleneco de la Dieco korpe” loĝos (Kol 2,9). La Dia respondo al tiu demando: “kaj Maria diris al la anĝelo: Kiel estos tio, ĉar mi ne konas viron?” (Luk 1,34) atentigas al la potenco de la Spirito: “La Sankta Spirito venos sur vin” (Luk 1,35). (461, 721)

485   La senditeco de la Sankta Spirito estas ĉiam ligita kun tiu de la Filo kaj ordigita al ĝi Fußnote . La Sankta Spirito estas sendita por sanktigi kaj Die fruktigi la sinon de la virgulino; Li, kiu “estas Sinjoro kaj vivigas”, Li efikas, ke ŝi akceptas la eternan Filon de la Patro, kiu el ŝi akceptas la homan naturon. (689, 723)

486   La unugenita Filo de la Patro, kiu estas akceptita kiel homo en la sino de la virgulino Maria, estas “Kristo”, tio signifas oleita per la Sankta Spirito Fußnote , ekde la komenco de Lia homa estado, ankaŭ se tio estas publikigita nur paŝpaŝe: unue al la paŝtistoj Fußnote , poste al la saĝuloj el la oriento Fußnote , al Johano la Baptisto Fußnote kaj al la disĉiploj Fußnote . La tuta vivo de Jesuo publikigas, ke Lin “Dio sanktoleis per la Sankta Spirito kaj potenco” (Ago 10,38). (437)

 

II • … naskita el la virgulino Maria

 

487   Kion la katolika kredo kredas kaj instruas de Maria, baziĝas sur la kredo al Kristo; sed ĝi ankaŭ heligas la kredon al Kristo. (963)

 

La antaŭdestino de Maria

488   “Dio sendis Sian Filon” (Gal 4,4). Por al Tiu “prepari korpon” (Heb 10,5), laŭ la volo de Dio kunagu kreito en libereco. Por la tasko esti patrino de Sia Filo elektis Dio jam antaŭ eterno filinon de Izraelo, junan judinon el Nazaret en Galileo, virgulinon, kiu estis “fianĉinigita kun viro, kies nomo estis Jozef, el la domo de David; kaj la nomo de la virgulino estis Maria (Luk 1,26-27).

“La Patro de la mizerikordo volis, ke la antaŭdestinita patrino diru sian koncipan jes, ke tiel virino kontribuu al la vivo, kiel iam virino kontribuis al la morto” (Lumen Gentium 56)

489   Dum la tuta malnova interligo la vokiteco de Maria estis preparita per la senditeco de sanktaj virinoj. Spite al ŝia malobeo jam komence estis promesita al Eva, ke ŝi havos posteulon, kiu venkos la malbonulon Fußnote kaj estos la patrino de ĉiuj vivantoj Fußnote . Kontraŭ ĉia homa supozo Dio elektis tion, kio estas rigardata kiel senpova kaj malforta Fußnote , por montri, ke Li restas fidela al Sia promeso: Anna, la patrino de Samuel Fußnote , Debora, Rut, Judit kaj Ester kaj multaj aliaj virinoj. Maria “elstaris inter la humilaj kaj povraj de la Sinjoro, kiuj kun konfido esperis kaj ricevis de Li la savon. Per ŝi kiel la elstara filino de Sion finfine post longa atendado de la promeso la tempo plenumiĝis kaj la nova savo-ekonomio estis komenciĝinta” (Lumen Gentium 55). (722, 410, 145, 64)

 

La senmakula koncipiteco

490   Ĉar Maria estis elektita kiel patrino de la Elaĉetanto, “ŝi estis dotita de Dio kun la donoj konvenaj al tia tasko” (Lumen Gentium 56). Okaze de la anonco salutas ŝin la anĝelo kiel “gracoplena” (Luk 1,28). Por povi doni al la anonco de ŝia vokiteco sian liberan kredo-konsenton ŝi devis estis tute portata de la Dia graco. (2676, 2853, 2001)

491   Pasante la jarcentojn la eklezio konsciiĝis, ke Maria, de Dio “plenigita de graco”, jam en sia koncipiĝo estis elaĉetita. Tion konfesas la dogmo de la senmakula koncipiteco, kiu je 1854 estis proklamita de la beata papo Pio la 11a: (411)

“ … , ke la plej beata virgulino Maria estis senmakule gardita ekde la unua momento de sia koncipiĝo per la unika graco kaj preferado de la ĉiopova Dio konsidere al la meritoj de Jesuo Kristo, la elaĉetanto de la homaro” (Bulo “Ineffabilis Deus”; Denzinger-Schönmetzer 2803).

492   Ke ŝi “ekde la unua momento de ŝia koncipiteco brilis en la gloro de unika sankteco” (Dua Vatikana Koncilio, Lumen gentium 56), decas al ŝi nur pro Kristo: ŝi “estis majeste elaĉetita konsidere al la meritoj de ŝia filo” (Dua Vatikana Koncilio, Lumen gentium 53). Pli ol ĉiu alia kreita persono la Patro “benis ŝin kun ĉiu beno de Lia spirito per la komuneco kun Kristo en la ĉielo” (Efe 1,3). Li elektis ŝin antaŭ la kreo de la mondo, por ke ŝi vivu antaŭ Li sankte kaj senriproĉe en amo Fußnote . (2011, 1077)

493   La orient-ekleziaj patroj nomas la Dipatrinon “la tutsankta” [Panhagia]; ili gloras ŝin kiel “libera de ĉia pekomakulo, kvazaŭ formita de la Sankta Spirito kaj farita al nova kreaturo” (Lumen gentium 56). Per la graco de Dio restis Maria dum sia tuta vivo libera de ĉiu persona peko.

 

“Estu al mi laŭ via diro …”

494   Al la anonco, ke ŝi naskos per la forto de la Sankta Spirito la “Filon de la Plejaltulo” sen koni viron Fußnote , Maria respondis en “la obeemo de la fido” Fußnote . En la certeco, ke “ĉe Dio nenio estas neebla” ŝi diris: “Jen la sklavino de la Eternulo; estu al mi laŭ via diro” (Luk 1,37-38). Kiam Maria donis sian konsenton al la vorto de Dio, ŝi fariĝis la patrino de Jesuo. Ŝi tutkore obeis al la savovolo de Dio, dum neniu peko ŝin de tio detenis, kaj ŝi faris ĉion por la persono kaj por la verko de ŝia filo, por servi al la elaĉeta mistero kun la graco de Dio Fußnote ligita al la filo. (2617, 146, 968)

“La s-ta Ireneo diras, ke ŝi ‘en ŝia obeo estiĝis la kaŭzo de la savo por si kaj por la tuta homaro’ (Ireneo, adversus haereses 3, 22, 4). Pro tio ne malmultaj de la iamaj patroj diras ĝoje, ‘ke la nodo de la malobeo de Eva estis solvita per la obeemo de Maria; kaj kion la virgulino Eva per la nekredo ligis, tion la virgulino Maria solvis’ (Ireneo adversus haereses 3, 22, 4). Kompare kun Eva ili nomas Marian ‘la patrino de la vivantoj’ kaj ofte ili akcenta ‘La morto venis per Eva, la vivo per Maria’ “ (Lumen gentium 56) (726)

 

La Di-patrineco de Maria

495   En la evangelioj Maria estas nomata “la patrino de Jesuo” (Joh 2,1; 19,25) Fußnote . Ĉar la Sankta Spirito instigas al tio, jam antaŭ la nasko de ŝia filo ŝi estas prijubilata kiel “la patrino de mia Sinjoro” (Luk 1,43). Tiu, kiun ŝi ricevis per la Sankta Spirito kiel homo, kaj kiu vere fariĝis ŝia filo laŭ la karno, estas ja neniu alia ol la eterna Filo de la Patro, la Dua Persono de la Plejsankta Trinitato. La eklezio konfesas, ke Maria vere estas patrino de Dio [Theotokos, Di-naskantino] Fußnote (466, 2677)

 

La virgineco de Maria

496   Jam en la unuaj formuladoj de la kredo Fußnote la eklezio konfesis, ke Jesuo koncipiĝis en la sino de la virgulino Maria sole per la forto de la Sankta Spirito. Ankaŭ la korpa aspekto de tiu okazaĵo estis kune eldirita: ŝi koncipis Jesuon “sen semo el Sankta Spirito” (sinodo en la Laterano je 649, kanono 3: Denzinger-Schönmetzer 503). La patroj vidas en la virga koncipo la signo por tio, ke vere la Filo de Dio venis en naturo sama al nia homa naturo.

La s-ta Ignacio de Antioĥio [komence de la 2a jarcento] diras: “Vi estas tute konvinkitaj de nia Sinjoro, kiu laŭ la karno vere devenas el la gento de Davido Fußnote , Filo de Dio laŭ la volo kaj potenco de Dio Fußnote , vere naskita el virgulino …, vere sub Poncio Pilato … en la karno alnajlita por ni …, kaj vere Li doloris, kiel Li vere ankaŭ resurektis (Epistola ad Smyrnaeos 1-2).

497   La raportoj en la evangelioj Fußnote konceptas la virgan koncipiĝon kiel Dia verko, kiu superas ĉiun homan komprenon kaj kapablon Fußnote . La anĝelo diras al Jesefo pri Maria, ties fianĉino: “tio, kio naskiĝos de ŝi, estas per la Sankta Spirito” (Mat 1,20). La eklezio vidas en tio la realigon de la permeso, kiun Dio donis per la profeto Jesaja: “jen la virgulino gravediĝis, kaj ŝi naskos filon” (Jes 7,14) Fußnote .

498   Kelkfoje oni estas malsekurigata, ĉar la Marko-evangelio kaj la leteroj de la Nova Testamento nenion diras pri la virgulina koncipo de Maria. Oni ankaŭ demandis, ĉu ĉi tie ne temas pri legendoj aŭ teologiaj konstruaĵoj, kiuj ne pretendas pri historieco. Al tio necesas diri, ke la kredo je la virga koncipo trovis viglan kontraŭdiron, mokadon kaj nekomprenon ĉe nekristanoj, judoj kaj paganoj Fußnote . Tiu kredo do ne estis motivita de paganaj mitologioj aŭ de iu adapto al siatempaj ideoj. La senco de tiu okazaĵo estas kaptebla nur por la kredo, kiu tion vidas “pro la reciproka interrilato de la misteroj” (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, ĉapitro 4: Denzinger-Schönmetzer 3016) en la tuto de la misteroj de Kristo, de Liaj homiĝo ĝis pasko. La s-ta Ignacio el Antioĥio atestas tiun interrilaton: “La virguleco de Maria kaj ŝia nasko restis kaŝita por la princo de ĉi tiu mondo, same la morto de la Sinjoro - tri laŭte vokantaj misteroj, kiuj okazis en la trankvilo de Dio” (S-ta Ignacio el Antioĥio Epistola ad Ephesios 19,1) Fußnote . (90, 2717)

 

Maria – “ĉiam virgulino”

499   Pli intensa kompreno de la eklezia kredo je la virgulina patrineco de Maria gvidis la eklezion al la konfeso, ke Maria vere restis ĉiam virgulino Fußnote , ankaŭ en la nasko de la homiĝinta Di-Filo Fußnote . Per Sia naskiĝo ŝia Filo “ne malpliigis, sed sanktigis ŝian virgan neleziteco” (Lumen Gentium 57). La liturgio de la eklezio laŭdas Marian kiel la “ĉiutempan virgulinon” [apeiparthenos] Fußnote .

500   Kelkfoje oni obĵetas, en la Skribo oni parolus de fratoj kaj fratinoj de Jesuo Fußnote . La eklezio komprenis tiujn lokojn en tiu senco, ke ili ne rilatas al aliaj infanoj de Maria. Fakte Jakobo kaj Josefo, kiuj estas nomataj “fratoj de Jesuo” (Mat 13,55), estas la filoj de iu Maria, kiu estis disĉiplino de Jesuo Fußnote kaj kiu tipe estis nomata “la aliaj Maria” (Mat 28,11). Laŭ konata esprim-maniero de la Malnova Testamento Fußnote temis pri proksimaj parencoj de Jesuo.

501   Jesuo estas la sola filo de Maria. Sed la spirita patrineco de Maria Fußnote etendiĝas al ĉiuj homoj, kiujn savi Jesuo venis: “Ŝi naskis filon, kiun Dio faris ‘unuenaskita inter multaj fratoj’ (Rom 8,29), do inter la kredantoj, en kies naskiĝo kaj edukado ŝi kunagas en patrineca amo” (Lumen Gentium 63). (969, 970)

 

La virgina patrineco de Maria en la decido de Dio

502   Kun la interligo de la tuteco de la revelacio povas la vido de la kredo malkovri la misterajn kaŭzojn por tio, kial Dio volis en Sia savoplano, ke Lia Filo estu naskita de virgulino. Tiuj kaŭzoj rilatas kaj la personon kaj la elaĉet-sendon de Kristo kaj la akcepton die tiu senditeco fare de Maria por ĉiuj homoj. (90)

503   La virgeco de Maria montras, ke Dio havas la absolutan initiaton ĉe la homiĝo. Jesuo havas kiel Patron nur Dion Fußnote . Li estis “neniam fremda al la Patro pro la homo, kiun Li akceptis …: [Li estas] natura [Filo] por la Patro laŭ la Dieco, natura [filo] de la patrino laŭ la homeco, sed vera [Filo] rilate la Patron en ambaŭ” (Sinodo de Friaul 696, kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 619) (422)

504    Jesuo en la sino de la virgulino per la Sankta Spirito estas ricevita pro tio, ĉar Li estas la nova Adamo Fußnote , kiu malfermas la novan rivelacion: “La unua homo estas el la tero, elpolva; la dua homo estas el la ĉielo” (1 Kor 15, 47). La homa naturo de Kristo ekde sia koncipiĝo estas plenigita de la Sankta Spirito, ĉar Dio “donas senlime la Spiriton” (Joh 3,34) “Ĉar el lia pleneco” – de la kapo de la elaĉetinta homaro – “ni ĉiuj ricevis, kaj gracon post graco” (Joh 1,16). (359)

505    Jesuo, la nova Adamo, komencas per Sia virga koncipiĝo la novan naskiĝon, kiu en la Sankta Spirito faras homojn per la kredo al infanoj de Dio. “Kiel estos tio?” (Luk 1,34) Fußnote . La partopreno en la Dia vivo venas “nek el sango, nek el volo de karno, nek el volo de homo, sed el Dio” (Joh 1,13). Tiu vivo estas virge koncipita, ĉar ĝi estas tute donita al la homo per la Spirito. La fianĉa karaktero de la vokiteco de la homo al Dio Fußnote estas plene realigita en la virga patrineco de Maria. (1265)

506    Maria estas virgulino, ĉar ŝia virgulineco estas signo de ŝia fido, “kiu per neniu dubo estis tordita” (lumen Gentium 63), kaj pro ŝia nedividita sindono al la volo de Dio Fußnote . Danke al ŝia fido ŝi povas fariĝi la patrino de la elaĉetanto: “Pli beata estas Maria en la akceptado de la kredo al Kristo ol en la akcepto de la karno de Kristo” (s-ta Aŭgusteno, de sancta virginitate 3). (148, 1814)

507    Maria estas virgo kaj samtempe patrino, ĉar ŝi estas la plenbildo de la eklezio kaj eklezio en plena senco Fußnote : La eklezio fariĝas “per la fida akcepto de la Dia vorto … ankaŭ mem patrino: ĉar per la prediko kaj bapto ĝi naskas infanojn, kiuj estas akceptita per la Sankta Spirito kaj naskitaj el Dio, al nova kaj senmorta vivo. Ankaŭ ŝi mem estas virgulino, kiu sincere kaj pure plenumas la fidovorton, kiun ŝi estis doninta al la fianĉino”. (Lumen Gentium 64) (967, 149)

 

MALLONGE

 

508   Dio elektis inter la posteuloj de Eva la virgulinon Maria kiel patrino de Sia Filo. “Gracoplena” ŝi estas “la plej elstara frukto de la elaĉeto” (Sacrosanctum Concilium 103). Ŝi estas ekde la unua momento de ŝia koncipiĝo tute gardita kontraŭ la makulado de la prapeko, kaj ŝi restis dum la tuta vivo sen persona peko.

 509   Maria vere estas “Dipatrino”, ĉar ŝi estas la patrino de la eterna homiginta Filo de Dio, kiu mem estas Dio.

 510   Maria “restis virgulino, kiam ŝi koncipis ŝian filon; virgulino, kiam ŝi Lin naskis; irgulino, kiam ŝi Lin portis; virgulino, kiam ŝin nutris per ŝia brusto. Ĉiam virgulino” (s-ta Aŭgusteno, de sermone Dimini in monte 186,1). Per ŝia tuta estaĵo ŝi esas “la servistino de la Sinjoro” (Luk 1,38).

 511   La virgulino Maria “kunagis en libera fido kaj obeo por la savo de la homoj” (Lumen Gentium 56). Ŝi parolis ŝian jes-vorton “kiel reprezentantino de la tuta homa naturo” (s-ta Tomaso el Akvino, summa theologica 3,30,1). Per ŝia obeo ŝi fariĝis la nova Eva, la patrino de la vivantoj.

 

ALINEO 3 •  “LA MISTEROJ DE LA VIVO DE KRISTO”

 

512   El la vivo de Kristo la kredokonfeso nomas nur la misterojn de la homiĝo (koncipiĝo kaj naskiĝo) kaj la pasĥon (mizero, krucumado, morto, entombigo, sobiro al la mortintoj, resurekto, ĉieleniro). Pri la misteroj de la kaŝita kaj publika vivo ne eksplicite estas parolata. La kred-artikoloj koncernantaj la homiĝon kaj la pasĥon heligas la tutan teran vivon de Kristo; “ĉio, kion Jesuo komencis fari kaj instrui, ĝis la tago, kiam li estis akceptita [en la ĉielon]” (Ago 1,1-2), estas videbla en la lumo de la Kristnaska kaj pasĥaoj misteroj. (1163)

513   Estas tasko de la kateĥizado ekspliki laŭ la diversaj cirkonstancoj la riĉan sencoenhavon de la misteroj de Jesuo. Ĉi tie ni atentigos nur al unuopaj elementoj, kiuj estas komunaj al ĉiuj misteroj de la vivo de Kristo (I); poste ni mallonge eksplikas la ĉefajn misterojn de la kaŝita (II) kaj de la publika (III) vivo de Jesuo. (426, 561)

 

ILa tuta vivo de Kristo estas mistero

 

514   Multon, kion homa sciemo volas scii de Jesuo, ne estas trovebla en la evangelioj. Pri Lia vivo en Nazareto preskaŭ nenio estas dirata, kaj eĉ pri granda parto de Lia publika vivo nenio estas rakontata Fußnote . Kio estas notita en la evangelioj, “estas skribitaj, por ke vi kredu, ke Jesuo estas la Kristo, la Filo de Dio, kaj ke kredante, vi havu vivon en lia nomo” (Joh 20,31).

515   La evangelioj estas skribitaj de homoj, kiuj estis inter la unuaj kredantoj Fußnote kaj kiuj volis peri la kredon al aliaj. Ĉar ili sciis en la kredo, kiu estas Jesuo, ili povis vidi en Lia tuta tera vivo la spurojn de Lia plej interna mistero kaj ili povis aliajn al tio atentigi. En la vivo de Jesuo estas ĉioj – de la vindotukoj ĉe Lia naskiĝo Fußnote ĝis la vinagro ĉe Lia mizero Fußnote kaj la tombotuko ĉe Lia resurekto Fußnote – signoj de Lia plej interna mistero. Per Liaj agoj, Liaj mirakloj, Liaj vortoj publikiĝis, ke en Li “korpe loĝas la tuta pleneco de la Dieco” (Kol 2,9). Lia homeco tiel aperas kiel la “sakramento”, tio estas la signo kaj la ilo de Lia Dieco kaj de la savo, kion Li alportas: kio estis videbla en Lia vivo, montris al la nevidebla mistero de Lia Difileco kaj de Lia elaĉetotasko. (126, 609, 774, 477)

 

La komunaj karakterizaj trajtoj de la misteroj de Jesuo

516   La tuta vivo de Jesuo – Liaj vortoj kaj agoj, Lia silentado kaj Liaj mizeroj, Lia maniero esti kaj paroli – eszas revelacio de la Patro. Jesuo povas diri: “kiu vidis min, vidis ankaŭ la Patron” (Joh 14,9) kaj la Patro: “ĉi tiu estas Mia Filo, la amata; aŭskultu lin” (Mar 9,7). Ĉar Kristo fariĝis homo, por plenumi la volon de Lia Patro Fußnote , Li revelacias al ni jam la plej etaj unuopaĵoj de Lia ĉeesto “la amon de Dio … inter ni” Fußnote . (65, 2708)

517   La tuta vivo de Kristo estas elaĉetmistero. La elaĉeto estas donata al ni precipe per la sango verŝita ĉe la kruco Fußnote , sed tiu mistero agas en la tuta vivo de Jesuo: jam en Lia homiĝo, en kiu Li fariĝas povra por riĉigi nin per Lia povreco Fußnote ; en Lia kaŝita vivo, kio satisfakcias nian malobeon per Lia obeado Fußnote ; en Lia vorto, kio purigas Liajn aŭskultantojn Fußnote , en Liaj sanigoj kaj ekzorcismoj, en kiuj “Li mem prenis niajn malfortaĵojn kaj portis niajn malsanojn” (Mat 8,17) Fußnote ; en Lia resurekto, per kiu Li pravigas nin Fußnote . (606, 1115)

518   La tuta vivo de Kristo estas mistero de denova resumo de ĉio sub unu kapo. Ĉio, kion Jesuo faris, diris kaj suferis, estis destinita remeti la falintan homon en sian originan vokitecon: (668, 2748)

“Fariĝinte homo per la karniĝo, Li resumis en Si la longan evoluon de la homoj kaj donis al ni en tiu resumo la savon, por ke ni retrovu en Jesuo Kristo nian estadon laŭ la Diaj bildo kaj parabolo, kiujn ni perdis en Adamo” (Ireneo, adversus haerezes 3,18,1) “Pro tio Jesuo trairis ĉiujn aĝojn, por rekunigi por ĉiuj la komunecon kun Dio” (samloke adversus haerezes 3,18,7).

 

Nia partopreno en la misteroj de Jesuo

519   La tuta “riĉeco de Kristo disponiĝu al ĉiu homo kaj apartenu al la posedaĵo de ĉiu unuopulo” (Redemptor hominis 11). Kristo vivis Sian vivon ne por Si mem, sed por ni – ekde Lia karniĝo “por ni homoj kaj por nia savo” (kredo-konfeso de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150) ĝis Lia morto “pro ni pekuloj” (1 Kor 15,3) kaj ĝis Lia resurekto “por nia pravigo” (Rom 4,25). Ankaŭ nun Li estas ankoraŭ nia “advokato ĉe la Patro” (1 Joh 2,1), “ĉar Li ĉiam vivas, por propeti pro [ni]” (Heb 9,24). (793, 602, 1085)

520   En Sia tuta vivo Jesuo evidentiĝas kiel modelo por ni Fußnote : Li estas la “perfekta homo” (Gaudium et spes), kiu nin invitas fariĝi Liaj disĉiploj kaj sekvi Lin. Per Lia humila servo Li donis al ni ekzemplon por la sekvado Fußnote , per Lia preĝado Li instigas nin al preĝado Fußnote , per Lia povreco Li postulas de ni, libervole akcepti malhavon kaj persekutadon Fußnote . (459, 359, 2607)

521   Ĉion, kion Kristo vivis, Li vivigas en Li, kaj Li vivas tion en ni. “Ĉar Li, la Filo de Dio, unuiĝis kvazaŭ kun ĉiu homo en Sia karniĝo” (Gaudium et spes 22,2). Ni estu kun Li unu; Li partoprenigas nin kiel la membroj de Lia korpo, kion Li en Sia karno por ni vivis kiel modelo. (2715, 1391)

“Ni devas gvidi en ni plien kaj al la fino la statojn kaj la misterojn de Jesuo kaj peti Lin ofte, Li finu kaj kompletigu ilin en Sia tuta eklezio … La Filo de Dio ja planas, per la gracoj, kiujn Li donas al ni per tiuj misteroj, kaj per la efikoj, kiujn Li per ili volas kreskigi, nin partoprenigi en Siaj misteroj, ilin kvazaŭ etendi kaj daŭrigi en ni kaj en Lia tuta eklezio. Sur tiu vojo Li volas ilin fini en ni” (s-ta Johano Eudes, regn.).

 

II • La misteroj de la infaneco kaj de la kŝita vivo de Jesuo

 

La preparoj

522   Ke la Dia Filo venis sur la teron estas tiom grandega evento, ke Dio ĝin volis prepari tra la jarcentoj. Ĉiujn ritojn kaj oferojn, la formoj kaj simboloj de la “unua ligo” Fußnote Li direktigas al Kristo. Li anoncigas Lin per la buŝo de la profetoj, kiuj sinsekvas en Izraelo. Aldone li vekas en la koroj de la paganoj malhelan antaŭsenton de tiu veno (711, 762)

523   La sankta Johano la Baptisto estas la senpera antaŭulo Fußnote de la Sinjoro; li estas sendita prepari al li la vojon Fußnote . Kiel “profeto de la Plejaltulo” (Luk 1,76) li superas ĉiujn profetojn Fußnote . Li estas la lasta el ili Fußnote kaj transgvidas al la evangelio Fußnote . Li jubilas jam en la sino de la patrino pri la venado de Kristo Fußnote kaj trovas sian ĝojon en tio, eti la “amiko de la fianĉo” (Joh 3,29), kiun li nomas “la ŝafido de Dio, kiu forportas la pekon de la mondo“ (Joh 1,29). Li antaŭiras Jesuon “kun la spirito kaj kun la forto de Elija” (Luk ,17) kaj atestas lin per sia prediko, sie pento-bapto kaj fine per sia martiro Fußnote . (712 - 720)

524   En la ĉiujara celebrado de la adventa liturgio la eklezio revivigas tiun Mesio-atenton; la kredantoj tiel partopreniĝas en la longa preparado al la una veno de la elaĉetanto kaj ili renovigas en si la deziron al Lia dua alveno Fußnote . Per la celebrado de la naskiĝo kaj de la martiro de la antaŭulo unuiĝas la eklezio kun ties deziro: “Li devas altiĝi, sed mi devas malaltiĝi” (Joh 3,30). (1171)

 

La Kristnaska mistero

525   Jesuo naskiĝis en la mizero de stalo, en neriĉa familio Fußnote ; simplaj paŝtistoj estas la unuaj atestantoj de la evento. En tiu malriĉeco brilas la gloro de la ĉielo Fußnote . La eklezio ne lacas prikanti la gloron de tiu nokto: (437, 2443)

La virgulino hodiaŭ naskas la Eternulon,

          Kaj la tero ofertas kavon al la nealirebla.

          La anĝeloj kaj la paŝtistoj lin gloras

          kaj la saĝuloj alproksimiĝas kun la stelo,

          ĉar Vi estas naskita por ni,

          Vi eta infano, Vi eterna Dio.

          (Kontakiono por la tago de la naskiĝo de Kristo de Romanos la Meloden)

526   Antaŭ Dio “fariĝi infano” estas la antaŭkondiĉo por eniri en la regnon de Dio Fußnote . Por tio oni devas fariĝi malgranda Fußnote ; eĉ pli; oni devas “naskiĝi denove” (Joh 3,7), “naskiĝi el Dio” Fußnote , por “fariĝi infano de Dio” Fußnote . La kristnaska mistero okazas en ni, kiam Kristo en ni “trovas formon” Fußnote . Kristnasko ests la mistero de “admirabla inteerŝanĝo”:

“Ho admirinda interŝanĝo! Kiu kreis la homon, akceptas homan vivon kaj naskigas el la virgulino. Ne generita el iu viro, Li venas en la mondon kaj donacas al ni Dian vivon” (Liturgia Horo, Antifono de la Vesproj de la Soleno de la Dipatrino Maria). (460)

 

Misteroj de la infaneco de Jesuo

527   La cirkumcido de Jesuo je la oka tago post Lia naskiĝo Fußnote estas signo por tio, ke Li en la posteularo de Abrahamo estas enregistrita en la interliga popolo, subigita al la leĝo Fußnote kaj destinita al la kulto de Izraelo, en kiu Li partoprenos dum Lia tuta vivo. Ĝi estas antaŭsigno “de la cirkumcido, kiun donis Kristo”: “la bapto” Fußnote . (580, 1214)

528   La epifanio [apero de la Sinjoro] estas la revelacio de Jesuo kiel Mesio de Izraelo, kiel Filo de Dio kaj elaĉetanto de la mondo okaze de Lia bapto en Jordano, okaze de la geedziĝo de Kanao kaj okaze de la adorado de Jesuo per la “saĝuloj el la oriento” Fußnote . En tiuj “saĝuloj”, la reprezentantoj de la paganaj religioj de la vivomedio vidas kiel la unuuloj de la nacioj la evangelion, kiuj ricevas la bonan mesaĝon de la savookazaĵo de la homiĝo. Ke la saĝuloj venas al Jerusalemo “por adorkliniĝi [al la reĝo de la Judoj]” Fußnote , demonstras, ke ili en la mesia lumo de la Davida stelo Fußnote serĉas en Izraelo tiun, kiu estos la reĝo de la popoloj Fußnote . Ilia veno signifas, ke la paganoj povas malkovri Jesuon kaj povas adori Lin kiel Filon de Dio nur tiam, kiam ili turnigas al la Judoj Fußnote kaj akceptas de ili la mesian anoncon, kiel ĝi estas entenata en la Malnova Testamento Fußnote . La epifanio anoncas, ke “ĉiuj paganoj eniras en la familion de la patriarĥoj” (s-ta Leo la Granda, sermones 33,3) kaj atingu la “dignon de Izraelo” (Roma Meslibro, Paska Nokto 26: preĝo post la 3a legaĵo). (580, 1214, 439, 711-716, 122)

529   La prezentado de Jesuo en la templo Fußnote montras Lin kiel la ununaskitan, kiu apartenas al la Simjoro Fußnote . En Simeono kaj Anna okazas la renkontiĝo (tiel nomas la bicanca liturgio tiun feston) de la tuta atendado de Iraelo kun sia elaĉetanto. Jesuo estas ekkonata kiel la longe atendita Mesio, kiel “lumo de la gentoj” kaj “gloro de Izraelo”, sed ankaŭ kiel “signo, al kiu oni kontraŭas”. La glavo de la doloro, kiu estas anoncata al Maria, anoncas la alian, kompletan kaj unikan “prezentadon” ĉe la kruco, kiu donacos la savon, “kiun Dio preparis antaŭ ĉiuj popoloj”. (583, 439, 614)

530   La fuĝo al Egiptujo kaj la murdado de la senkulpaj infanoj Fußnote montras la opozicion de la mallumo kontraŭ la lumo. “Li venis al siaj propraĵoj, kaj liaj propruloj lin ne akceptis” (Joh 1,11). La tuta vivo de Kristo staros sub la signo de la persekuto. Liaj disĉiploj partoprenas tiun destinon Fußnote . Lia reveno Fußnote memorigas al la eliro el Egiptujo Fußnote kaj prezentas Jesuon kiel la definitiva liberiganto.

 

La misterojn de la kaŝta vivo de Jesuo

531   Dum la plej granda parto de sia vivo Jesuo partoprenis la sorton de la plimulto de la homaro: ĉiutagan vivon sen ekstera grandeco, metiista vivo, juda religia vivo, kiu staris sub la Dia leĝo Fußnote , vivo en vilaĝa komunumo. De tiu tuta periodo revelaĝias al ni nur, ke Jesuo estis “obeema” Fußnote kaj pliiĝis “en saĝeco kaj staturo, kaj en graco ĉe Dio kaj homoj” (Luk 2,52). (2427)

532   En Sia obeemo al Sia patrino kaj Sia nutropatro Jesuo tute plenumis la kvaran ordonon. Tio estis la tera bildo de Lia filoobeo kontraŭ Lia ĉiela Patro. La ĉiutaga obeo de Jesuo al Josefo kaj Maria anoncis Lian obeon je la Sankta Ĵaŭdo kaj antaŭprenis ĝin: “Ne mia volo …” (Luk 22,42). Kun la obeo de Kristo en la ĉiutago de la kaŝita vivo jam komencis la renovigo de tio, kion estis detruinta la malobeo de Adamo Fußnote . (2214-2220, 612)

533   La kaŝita vivo en Nazaret ebligis al ĉiu homo esti en komuno kun Jesuo en la ĉiutagaĵoj:

“La domo de Nazaret estas lernejo, en kiu oni komencas kompreni la vivon de Jesuo. Estas la lernejo de la evangelio … Ĝi instruas nin unue la silentadon. Vivigu en ni granda estimo pri la silentado … de tiu admirinda kaj necesa sinteno de la spirito … ĉi tie ni lernas, kiel grava estas la doma vivo. Nazareto admonas nin, kio estas familio, al ties komunumo en amo, al ties digno, brila beleco, sankteco kaj neleziteco … Finfine ni lernas ĉi tie la diciplinigan ordon de la laboro, Ho instruejo de Nazareto, domo de la metio-Filo! Ĉi tie mi emas ekkoni kaj celebri la severan, sed elaĉetantan leĝon de la homa laboro … Finfine mi volas ĉi tie al la laboristoj de la tuta mondo deziri benon, kaj montri al ili la grandan ekzemplulon, la Dian Fraton” (Paŭl la 6a, alparolado de la 5a de januaro 1964 en Nazaret). (2717, 2204, 2427)

534   La retrovo de Jesuo en la templo Fußnote estas la unusola evento, kio interrompas la silentadon de la evangelioj pri la kaŝitaj jaroj de Jesuo. Jesuo supozigas en tio la misteron de sia tuta sindono al la senditeco, kiu estiĝas el Sia Di-Fileco: “Ĉu vi ne sciis, ke mi devas esti en tio, kio apartenas al mia Patro (Luk 2,49)?” Maria kaj Josefo ne komprenis tiun eldiron, sed ili ĝin akceptis krede, kaj Maria “konservis ĉujn tiujn dirojn en sia koro” - dum ĉiuj jaroj, en kiuj Jesuo restis kaŝita en la kaŝiteco de kutima vivo. (583, 2599, 964)

 

III • La misteroj de la publika vivo de Jesuo

 

La bapto de Jesuo

 

535   Je la komenco Fußnote de Sia publika vivo Jesuo akceptis esti baptita en la Jordano de Johano Fußnote . Johano anoncis konvertiĝon “kaj bapton de pento por la pardonado de pekoj” (Luk 3,3). Aro da pekuloj: doganistoj kaj soldatoj Fußnote , farizeoj kaj sadukeoj Fußnote kaj putinoj Fußnote lasis sin bapti de Li. “Venis Jesuo.” La baptisto hezitas, sed Jesuo insistas kaj ricevas la bapton. En figuro de kolombo venas la Sankta Spirito sur Jesuon kaj voĉo el la ĉielo anoncas: “Tio estas mia amata Filo” Fußnote . Tio estas la aperado [epifanio] de Jesuo kiel Mesio de Izraelo kaj kiel Filo de Dio. (719, 720, 701, 438)

536   La bapto estas por Jesuo la akcepto kaj la komenco de Lia senditeco kiel la suferanta Dioservisto. Li lasas Sin esti kalkulata inter la pekuloj Fußnote . Li jam estas “la Ŝafido de Dio, kiu forportas la pekon de la mondo”. (Joh 1,29). Li jam antaŭprenas la “bapton” de Lia sanga morto Fußnote . Li venas por “plenumi ĉian justecon” (Mat 3,15), tio signifas, Li submetas sin tute al la volo de la Patro: Li surprenas pro amo la bapton de la morto por la pardono de niaj pekoj Fußnote . Al tiu preteco respondas la voĉo d la Patro, kiu trovis plaĉon rilate al Sia Filo Fußnote . La Spirito, kiun Jesuo jam ekde Lia koncipiĝo abunde posedas, venas malsupren, por “ripozi” sur Li Fußnote . Jesuo estos la fonto de la Spirito por la tuta homaro. Ĉe Lia bapto “malfermiĝas la ĉielo” (Mat 3,16), kiun la la peko de Adamo estis malferminta. Kaj ĉar Jesuo kaj la Spirito eniris la akvon, ĝi estas sanktigata - tio estas la antaŭludo de la nova kreitaro. (606, 1224, 444, 727, 739)

537   Per la bapto la kristano sakramente samformatas al Jesuo, kiu en Sia bapto anticipas Sian morton kaj Sian resurekton. La kristano devas eniri en tiun misteron de humiliĝo kaj pento, malsuprengrimpi kun Jesuo en la akvon, por denove reascendi kun Li. Li devas renaskiĝi el la akvo kaj el la Spirito, por en la Filo mem fariĝi amata filo de la Patro kaj por iri “en noveco de vivo” (Rom 6,4). (1262)

“Ni akceptu esti entombigitaj kun Kristo per la bapto, por releviĝi kun Li; ni estu mallevataj kun Li, por esti relevataj kun Li; ni reascendu kun Li, por esti glorataj kun Li” (s-ta Gregoro el Nacianco, orationes 40,9). (628)

“Ĉio, kio fariĝis en Kristo, sciigas al ni, ke post la bano de la bapto malsupren venas la Sankta Spirito el la ĉielo, kaj ke ni fariĝas filoj de Dio adaptitaj per la voĉo de la Patro (s-ta Hilario, in evanglium Matthaei 2,6).

 

La tento de Jesuo

 

538   La evangelioj parolas pri tempo de soleco, kiun Jesuo pasis en dezertejo tuj post Sia bapto per Johano: “pelita” de la Spirito en la dezerton, Jesuo restas tie kvardek tagojn sen manĝi. Li vivas ĉe la sovaĝaj bestoj, kaj la anĝeloj servas al Li Fußnote . Je la fino de tiu tempo la satano Lin tentas trifoje provante ŝanĝeligi Lian Filo-sintenon rilate al Dio. Jesuo rifuzas tiujn atakojn, en kiuj estas renovigataj la tentoj de Adamo en la paradizo kaj de Izraelo en la dezerto, kaj la satano forlasas Lin, sed li revenos je “ estonta tempo” (Luk 4,13). (394, 518)

539   La evanglistoj montras la savosignifon de tiu mistera evento. Jesuo estas la nova Adamo, kiu restas fidela, kontraŭe al la unua Adamo, kiu ne povis kontraŭstari al la tento. Jesuo perfekte plenumas la senditecon de Izraelo. Kontraŭe al tiuj, kiuj en dezerto dum 40 jaroj provokis Dion Fußnote , Kristo montriĝas kiel Dioservisto, kiu tute obeas al la volo de Dio. Tiel Jesuo estas la venkanto super la satano: Li “katenis la fortulon”, por forpreni al li la predon Fußnote . La venko de Jesuo rilate la tentanton en la dezerto antaŭcipas la venkon de la pasiono, la plej altan obeaĵon de Lia Filoamo al la Patro. (397, 385, 609)

540   La tento indikas, kiamaniere la Filo de Dio estas Mesio kontraŭe al la rolo, kiun proponas al Li la satano, kaj en kiu la homoj Fußnote Lin volonte volus vidi. Pro tio Kristo venkis la tentanton por ni. “Ĉar ni havas ĉefpastron ne tian, kiu ne povus simpatii kun niaj malfortaĵoj, sed tentitan en ĉio tiel same, tamen sen peko” (Heb 4,15). Per la kvardektaga karesmo unuiĝas la eklezio ĉiujare kun la mistero de Jesuo en la dezerto. (2119, 519, 2849, 1438)

 

“La regno de Dio estas proksima”

 

541   “Post kiam oni estis arestinta Johanon, Jesuo reiris en Galileon, predikante la evangelion de Dio kaj dirante: “La tempo jam plenumiĝis, kaj la regno de Dio alproksimiĝis; pentu, kaj kredu al la evangelio” (Mar 1,14-15). “Por plenumi la volon de la Patro, Kristo fondis la regnon de la ĉieloj surtere” (Lumen Gentium 3). Sed nun estas la volo de la Patro “levi la homojn al la partopreno en la Dia vivo” (Lumen Gentium 2). Li tion faras kolektanta la homoj ĉirkaŭ Lia Filo Jesuo Kristo. Tiu kunligo esta la eklezio; ĝi prezentas “ĝermon kja komencon” surteran de la regno de Dio (Lumen Gentium 5). (2816, 763, 669, 768, 865)

542   Kristo estas la centro, ĉirkaŭ kiu la homoj estas kolektataj al “familio de Dio”. Li vokas ilin al Si per Lia vorto, per Liaj signoj, kiuj reprezentas la regnon de Dio, kaj per la sendado de Liaj disĉiploj. Li alkondukas Sian regnon precipe per la granda mistero de Lia pasĥo: per Lia morto sur la kruco kaj per Lia resurekto. “Kaj mi, se mi estos suprenlevita de sur la tero, altiros al mi ĉiujn homojn” (Joh 12,32). Al tiu unuiĝo kun Kristo estas vokataj ĉiuj homoj Fußnote . (2233, 789)

 

La anonco de la regno de Dio

543   Ĉiuj homoj estas vokataj eniri en la regnon de Dio. Ĉi tiu mesiasa regno unue estas porklamata al la infanoj de Izraelo Fußnote , sed estas destinata por la homoj de ĉiuj poploj Fußnote . Kiu volas eniri en la regnon, devas akcepti la vorton de Jesuo. (764)

          “Ĉar la vorto de la sinjoro estas komparata kun semo, kiu estas semata sur la agro: kiuj ĝin aŭdas kredante kaj estas alkalkulata al la malgranda grego de Kristo, mem akceptis la regnon; el propra forto tiam ĝermas la semo kaj krekas ĝis la tempo de la rikolto” (Lumen Gentium 5).

544   La regno apartenas al la povruloj kaj al la malgrandaj, tio signifas al tiuj, kiuj ĝin estis akceptintaj per humila koro. Jesuo estas sendita, por “beat-anonci al malriĉaj en spirito” (Luk 4,18) Fußnote . Li beatigas ilin, “ĉar ilia estas la regno de la ĉielo” (Mat 5,3). Al la “malgrandaj” la Patro volis anonci, kio estas kaŝita for de saĝuloj kaj prudentuloj Fußnote , Komenciĝante per la kripo ĝis la kruco Jesuo partoprenas la vivon de la malriĉuloj; Li konas malsaton Fußnote , soifon Fußnote kaj malhavon Fußnote . Eĉ pli: Li identiĝas kun ĉiaj malriĉuloj kaj deklaras la aktivan amon al ili antaŭkondiĉo por la akcepto en Sia regno Fußnote . (709, 2443, 2546)

545   Jesuo invitas la pekulojn al la tablo de la Dia regno: “mi venis, por alvoki ne justulojn, sed pekulojn” (Mar 2,17) Fußnote . Li postulas ilian konvertiĝon, sen kiu oni ne povas eniri la regnon. Sed Li montras al ili en vorto kaj ago la senliman miserikordon de la Patro Fußnote kaj la grandegan “ĝojon”, kiu “estos en la ĉielo … pro unu pekulo, kiu pentas” (Luk 15,7). La plej granda pruvo de Lia amo estas la Sindono de Sia vivo “por la pardonado de pekoj” (Mat 26,28). (1443, 588, 1846, 1439)

546   Jesuo vokas per paraboloj - tipa trajto de Lia instruado - eniri en la regnon Fußnote . Per ili Li invitas al la festeno de la regno Fußnote , sed ankaŭ postulas radikalan decidon: Por akiri la regnon, oni devas rezigni pri ĉio Fußnote ; nuraj vortoj ne sufiĉas; faktoj necesas Fußnote . La paraboloj tenas antaŭ la homon certagrade spegulon, kiu lin ekkonigas: Ĉu li akceptas la vorton kiel duran plankon aŭ kiel la bonan grundon Fußnote ? Kion li faras kun la talentoj, kiujn li ricevis? Jesuo kaj la nuntempo de la regno surtera estas la senco-mezo de la paraboloj. Oni devas eniri en la regnon, tio signifas fariĝi discipo de Kristo, por “scii la misterojn de la regno de la ĉielo” (Mat 13,11). Por tiuj, “kiuj estas ekstere” (Mar 4,11), ĉio restas dnigma Fußnote . (2613, 542)

 

La signoj de la regno de Dio

547   Jesuo akompanas Siajn vortojn per multnombraj “potencaĵoj kaj mirakloj kaj signoj” (Ago 2,22). Tiuj demonstras, ke la regno prezentiĝas en Li. Ili atestas, ke Jesuo estas la anoncita Mesio Fußnote . (670, 439)

548   La signoj plenumitaj de Jesuo atestas, ke la Patro Lin sendis Fußnote . Ili invitas kredi je Li Fußnote . Al tiuj, kiuj krede turniĝas al Li, Li donas, kion ili petas Fußnote . Tiel fortigas la mirakloj la kredon je Li, kiu faras la vortoj de Lia Patro: ili atestas, ke Li estas la Filo de Dio Fußnote . Sed ili povas ankaŭ esti instigo al “skandalo” Fußnote . Ili ne volas kontentigi scivolon kaj magiajn dezirojn. Spite al Liaj tiom evidentaj mirakloj Jesuo estas rifuzita de unuopuloj Fußnote ; ja, oni eĉ akuzas Lin agi helpe de demonoj Fußnote . (156, 2616, 574, 447)

549   Jesuo agas per mesiaj signoj liberigante unuopajn homojn de teraj malbonaĵoj: de malsato Fußnote , maljustaĵoj Fußnote , malsano kaj morto Fußnote . Sed Li ne venis forigi ĉiujn malabonaĵojn surtere Fußnote , sed liberigi la homojn el la plej malbona sklaveco, la peko. Fußnote Tiuj malhelpas ilin en sia vokiteco al infanoj de Dio, kaj ili dependigas ilin en multecaj dependecoj. (1503, 440)

550   La veno de la regno de Dio estas la malvenko de la regno de satano Fußnote : “sed se mi per la Spirito de Dio elpelas demonojn, tiam la regno de Dio estas veninta sur vin” (Mat 12,28). La ekzorcismoj faritaj de Jesuo liberigas la homojn el la potenco de la demonoj Fußnote . Ili antaŭprenas la grandan venkon de Jesuo super la “estro de ĉi tiu mondo” Fußnote .La regno de Dio estas defunitive starigita per la kruco de Kristo: “Per la kruco Vi malfermu vojon al la venk’ kaj gloro” (Liturgio de la horoj, himno “Vexilla regis”).

 

“La ŝlosiloj de la regno”

551   Tuj komence de Sia publika vivo Jesuo elektas virojn, dedu la la nombro: ili estu ĉe Li kaj partopreni el Lia senditeco Fußnote . Li partoprenigas ilin en Sia aŭtoritato kaj sendas ilin “por prediki la regnon de Dio, kaj por sanigi la malsanulojn” (Luk 9,2). Ili estas por ĉiam ligitaj kun la regno de Kristo, ĉar Kristo gvidas per ili la eklezion. (858, 765)

“Pro tio mi difinas por vi la regnon, kiel mia Patro difinis ĝin por mi: por ke vi manĝu kaj trinku ĉe mia tablo en mia regno, kaj sidu sur tronoj, juĝante la dek du tribojn de Izrael” (Luk 22,29-30).

552   En la kolegio de la dedu Simon Petro staras en la unua loko Fußnote . Jesuo konfidis al li unikan senditecon. Danke al iu revelacio, kiun Petro ricevis de la Patro, li konfesis: “Vi estas la Kristo, la Filo de la vivanta Dio” (Mat 16,16). Kaj nia Sinjoro “Vi estas Petro, kaj sur ĉi tiu roko mi konstruos mian eklezion; kaj la pordegoj de Hades ne superfortos ĝin” (Mat 16,18). Kristo “la viva ŝtono” Fußnote garantias al Sia sur Petro konstruita eklezio la venkon super la potencoj de la morto. Sur la fundamento de la kredo, kiun li konfesis, Petro restas la neŝanĝiĝebla roko de la eklezio. Li havas la senditecon konservi tiun kredon en ĉiuj ŝanceliĝadoj kaj fortigi en tio siajn fratojn Fußnote . (880, 153, 442, 424)

553   Jesuo konfidis al Petro apartan aŭtoritaton: “Mi donos al vi la ŝlosilojn de la regno de la ĉielo; kaj kion ajn vi ligos sur la tero, tio estos ligita en la ĉielo; kaj kion ajn vi malligos sur la tero, tio estos malligita en la ĉielo” (Mat 16,19). La “ŝlosilpotenco” signifas la plenpovo gvidi la domon de Dio, la eklezion. Jesuo, “la bona paŝtisto” (Joh 10,11), konfirmis tiun komision post Lia resurekto: “ Paŝtu miajn ŝafojn” (Joh 21,15-17). La potencoj “ligi” kaj “malligi” signifas la plenpovon, en la eklezio absolvi de pekoj, decidi doktrin-juĝojn kaj fari disciplinajn decidojn. Jesuo konfidis al la eklezio tiun aŭtoritaton per la servo de la apostoloj Fußnote kaj precipe de la Petro, al kiu kiel unika Li eksplicite transdonis la ŝlosilojn de la regno. (981, 1445, 641, 881)

 

Antaŭsento de la regno: la transfiguriĝo

554   Ekde tiu tago, je kiu konfesis Petro, ke Jesuo estas la Kristo, la Filo de la viva Dio, “Jesuo komencis montri al Siaj disĉiploj, ke li devas iri al Jerusalem, kaj multe suferi … kaj esti mortigita, sed la trian tagon Li releviĝos” (Mat 16,21). Petro rifuzas tiun anoncon Fußnote ; ankaŭ la aliaj ne povas ĝin kompreni Fußnote . En tiu kunteksto troviĝas la mistera okazaĵo de la transfiguriĝo de Jesuo Fußnote sur alta monto antaŭ tri de Li elektitaj atestantoj: Petro, Jakobo kaj Johano. La vizaĝo kaj la vestaĵoj de Jesuo fariĝas brile helaj; Mozeo kaj Elija aperas kaj parolas “pri lia foriro, kiun Li estis plenumonta en Jerusalem” (Luk 9,31). Nubo ilin superombras kaj voĉo el la ĉielo diras: “Ĉi tiu estas Mia Filo, Mia elektito; Lin aŭskultu” (Luk 9,35). (697, 2600, 444)

555   Por momento Jesuo ekbriligas Sian Dian gloron kaj tiel konfirmas la konfeson de Petro. Li ankaŭ montras, ke Li devas trapasi en Jerusalemo la morton sur la kruco por “eniri en sian gloron” (Luk 24,26). Moseo kaj Elija vidis sur la monto la gloron de Dio; la leĝo kaj la profetoj anoncis la pasionon de la Mesio Fußnote . La pasiono de Jesuo estas la volo de la Patro; la Filo agas kiel Diservisto Fußnote ; La nubo estas signo de la ĉeesto de la Sankta Spirito: “La tuta Trinitato aperis: La Patro en la voĉo, la Filo kiel homo, la Sankta Spirito en la brila nubo” (s-ta Tomaso el Akvino, summa theologica 3,45,4 aditio 2). (2576, 2583, 257)

“Vi tranfiguriĝis sur la monto, kaj Viaj disĉiploj vidis Vian gloron tiom, kiom ili estis kapablaj al tio, Kristo Dio, por ke ili komprenu, kiam ili vidos vin krucumita, ke via pasiono estis libera, kaj ke ili anoncu al la mondo, ke vi vere estas la rebrilo de la Patro” (Bizanca liturgio, Kontakiono je la festo de la transfiguriĝo).

556   Je la komenco de la publika vivo staras la bapto, je la komenco de la Pasĥao la transfiguriĝo. Per la bapto de Jesuo “la mistero de la novnaskiĝo publikiĝis”: nia bapto; la transfiguriĝo estas “la sakramento de la dua renaskiĝo”: nia resurekto (S-ta Tomaso de Akvino, summa theologica 3,45,4, ad 2). Jam nun ni partoprenas en la resurekto de la Sinjoro per la Sankta Spirito, kiu efikas en la sakramentoj de la eklezio, de la korpo de Kristo. La transfiguriĝo donas al ni antaŭsupozon de la reveno de Kristo en gloro, “kiu elformos la korpon de nia humiliĝo, por ke ĝi konformiĝu al la korpo de Lia gloro” (Flp 3,21). Sed Lia transfiguriĝo diras ankaŭ al ni, ke ni “tra multaj suferoj … devas eniri en la regnon de Dio” (Ago 14,22):

“Tion Petro ankoraŭ ne komprenis, kiam Li deziris vivi kun Kristo sur la monto Fußnote . Kristo tion rezervis por vi, Petro, por la tempo post Lia morto. Sed nun Li diras mem: Malsupren iru por penadi sur la tero, servi surtere, esti malŝatata, krucumita surtere. La vivo malsupreniras, por lasi sin mortigi; la pano malsupreniras, por malsati; la vojo malsupreniras, por laciĝi survoje; la fonto malsupreniras, por soifi - kaj vi rifuzas streĉe labori? (S-ta Augusteno, de sermone Domini in monte 78,6).

 

Jesuo iras supren al Jerusalemo

557    “Kiam la tagoj maturiĝis por lia suprenakcepto [al la ĉielo], li firmigis sian vizaĝon, por iri al Jerusalem” (Luk 9,51) Fußnote . Per tiu decido Jesuo aludis, ke Li preta por morti supreniris al Jerusalemo. Trifoje Li anoncis sian pasionon kaj resurekton Fußnote . Kiam Li alproksimiĝis al Jerusalemo, Li diris: “ne povas esti, ke profeto pereos ekster Jerusalem” (Luk 13,33).

558    Jesuo memorigis je la martiro de la profetoj, kiuj en Jerusalemo estis mortigitaj Fußnote . Tamen Li persiste invitis Jerusalemon, kolektiĝi ĉirkaŭ Li: “kiom ofte mi volis kolekti viajn infanojn, kiel kokino kolektas sian idaron sub la flugilojn, kaj vi ne volis” (Mat 23, 37b). Kiam Jerusalemo estis videbla, Li ploris pri la urbo Fußnote kaj denove esprimis Sian profundan deziron: “Ho, se vi mem scius en ĉi tiu tago la aferojn apartenantajn al paco! Sed nun ili estas kaŝitaj for de viaj okuloj”. (Luk 19,42)

 

La mesia eniro en Jerusalemon

559    Kiel Jerusalemo akceptos sian Mesion? Jesuo ĉiam retiriĝis kontraŭ la streboj de la popolo fari Lin reĝo Fußnote . Nun Li elektas la tempo-punkton kaj Li antaŭzorgas Mesian eniron en la urbon “de Sia Patro David” (Luk 1,32) Fußnote . Li estas prijubilata kiel la filo de David, kiel tiu, kiu alportas la savon [“Hosana” signifas “savu!”, “donu savon”]. Nun aŭtem “la reĝo de gloro” (Psa 24,7-10) “rajdanta sur azeno” (Zeĥ 9,9) eniras Sian urbon; Li gajnas por Si la filinon de Zion, la alegorion de Lia eklezio, ne per artifiko kaj forto, sed per humileco, kiu atestas por la vero Fußnote . Pro tio je ĉi tiu tago la infanoj Fußnote formas Lian regnon kaj ankaŭ la “povruloj de Dio”, kiuj vokas Lin tiel, kiel la anĝeloj Lin anoncis al la paŝtistoj Fußnote . Ilia alvoko: “Estu benata tiu, kiu venas en la nomo de la Eternulo!” (Psa 118,26) de la eklezio estas enigita en la Sanctus de la eŭĥaristia celebro, por malfermi la memoron de la pasĥao de la Sinjoro. (333, 1352)

560    La eniro de Jesuo en Jerusalemon anoncas la venon de la regno, kion la Mesio-Reĝo per la pasĥao de Lia morto kaj de Lia resurekto alkondukas. Kun la celebro de tiu eniro je la palmodimanĉo la eklezio malfermas la grandan Sanktan Semajnon, la Grandan Antaŭpaskan Semajnon. (550, 2816, 1169)

 

MALLONGE

 

 561    “La tuta vivo de Kristo estis daŭra instruado. La momentoj de la silento, Liaj mirakloj, Liaj faroj, Lia preĝado, Lia homamo, Lia prefero de la malgrandaj kaj de la porvruloj, la akcepto de la lasta ofero por la elaĉeto de la mondo ĉe la kruco kaj Lia resurekto – ĉio tio faras Lian vorton efikan kaj veran kaj plenumas Lian revelacion.” (Catechesi tradendae 9)

562    La disĉiploj de Kristo devas estis samformaj kun Li, ĝis Li ĝajnis en ili formon Fußnote . “Pro tio ni estas enigitaj en la misterojn de Lia vivo, samformaj kun Li, kun Li mortintaj kaj kun Li resurektinta, ĝis kiam ni reĝos kun Li” (Lumen Gentium 7).

563    Ĉu iu nun estas paŝtisto aŭ saĝulo, li ne povas veni al Dio surtere, se Li ne genuas antaŭ la kripo de Betlehemo kaj adoras Lin kiel kaŝitulo en la malforto de infano.

564    Per Lia obeo al Maria kaj Josef kaj per Lia humila laboro dum la mutaj jaroj en Nazaret Jesuo donas al ni ekzemplon de la sankteco en la ĉiutaga vivo de la familio kaj de la laboro.

565    Jam komence de Lia publika vivo, ĉe Lia bapto, Jesuo estas la “Diservisto”, kiu tute estas dediĉita al la elaĉet-verko, kio perfektiĝas en la “bapto” de Lia pasiono.

566    Okaze de la tento en la dezerto Jesuo montriĝas kiel la humila Mesio, kiu per Sia kompleta fideleco al la de la Patro volita savoplano venkas super la satano.

567    Per Kristo komenciĝas surtere la ĉiela regno. Ĝi “ekbrilas al la homoj en la vorto, en la verkoj kaj en la ĉeesto de Kristo” (Lumen Gentium 5). La eklezio estas la ĝermo kaj la komenco de tiu regno. Ties ŝlosiloj estas konfiditaj al Petro.

568    La transfiguriĝo de Kristo volas fortigi la kredon de la apostoloj vidalvide la venonta pasiono. La suprenirado al la “alta monto” preparas al la supreniro al la Kalvaria monto. Kristo, la kapo de la eklezio publikigas, kion enhavas Lia korpo kajkin ĝi elbrilas en la sakramentoj: “la esperon al gloro” (Kol 1,27) Fußnote .

569    Jesuo libervole supreniris al Jerusalemo konscie, ke Li tie pro la opositio de la pekuloj Fußnote mortos pertortan morton.

570    La eniro de Jesuo al Jerusalem atestas la venadon de la Dia regno. La Mesia Reĝo akceptita de la infanoj kaj de la humile bonvolemaj homoj en Lia urbo, tiun Dian regnon enkundukos per la Pasĥo de Lia morto kaj de Lia resurekto.

 

 

ARTIKOLO 4 •   “JESUO KRISTO … suferinta sub Poncio Pilato, krucumita, mortinta kaj entombigita”

 

571    La paska-mistero de la kruco kaj de la resurekto de Kristo esta la koro de la evangelio, kiun la apostoloj kaj ties ekleziaj posteuloj devas anonci al la mondo. En la elaĉeta morto de Lia Filo Jesuo Kristo plenumiĝis “por ĉiam” la savoplano de Dio (Heb 9,26) (1067)

572    La eklezio restas fidela ĉe la interpretado “de la tuta skribo”, kiun Jesuo mem donis antaŭ kaj post Sia pasĥo Fußnote : “Ĉu la Mesio ne devis suferi ĉion tion, kaj eniri en sian gloron?” (Luk 24,26). La suferoj de Kristo ricevis sian konkretan historian formon per tio, ke Li “esti rifuzita de la pliaĝuloj kaj la ĉefpastroj kaj la skribistoj” (Mar 8,31), kiuj Lin “transdonis al la nacianoj, por ke ili lin moku kaj skurĝu kaj krucumu” (Mat 20,19). (599)

 

573    Por pli profunde kapti la sencon de la elaĉetado, la kredo povas klopodi penetri en la cirkonstancojn de la morto de Jesuo, kiu estas fidele transdonitaj per la evangelioj Fußnote kaj heligataj per aliaj historiaj fontoj.

 

Alineo 1 • Jesuo kaj Izraelo

574   Jam komence de la publika agado de Jesuo la farizeoj kaj la anoj de Herodo interkonsentis kun sacerdotoj kaj kun skribistoj Lin mortigi Fußnote . Kelkaj el Liaj agadoj (elpeladoj de demonoj Fußnote , pardonadoj de pekoj Fußnote , sabataj sanigoj Fußnote , memstaraj interpretoj de la purigaj preskriboj de la leĝo Fußnote , familiaraj rilatoj kun doganistoj kaj publikaj pekuloj Fußnote ) vekis ĉe kelkaj malbonvolemaj la supozon, ke Li estus obseda Fußnote . Oni riproĝis Lin, ke Li blasfemas Dion Fußnote kaj ke Li estas malbona profeto Fußnote – du sakrilegioj kontrau la religio, por kiuj la leĝo antaŭvidis la ŝtonigon Fußnote .

575   Por la religiaj aŭtoritatoj de Jerusalem, kiujn la evangelio laŭ Johano ofte simple nomas “la judoj” Fußnote , estis tiel multaj vortoj kaj agoj de Jesuo “signoj, al kiuj estis kontraŭparolata” Fußnote , eĉ pli ol por la simpla Dipopolo Fußnote . La rilatoj de Jesuo al la farizeoj tamen ne estis nur polemikaj. Estis ja farizeoj, kiuj Lin avertis pri la danĝeroj minacantaj Fußnote . Jesuo laŭdas unuopajn el ili, ekzemple la skribiston en Mar 12,34, kaj Li estas plurfoje gasto ĉe farizeoj Fußnote . Jesuo subtenas instruojn, kiuj estas partoprenataj de tiu religia elito de la Dipopolo: La resurekto de la mortintoj Fußnote , la formoj de la pieco (almoz-donado, fastado kaj preĝado Fußnote ), la kutimo turni sin al Dio la Patro, kaj la centrala pozicio de la ordono de amo al Dio kaj al la proksimulo Fußnote . (993)

576   En la okuloj de multaj en Izraelo Jesuo ja ŝajnas peki kontraŭ la esencaj institucioj de la elektita popolo:

       kontraŭ la obeo rilate al la leĝo, en senescepte ĉiuj skribe fiksitaj leĝoj, kaj - por la farizeoj - en la buŝa tradicio de la interpretado;

       kontraŭ la centra pozicio de la templo de Jerusalemo kiel la sankta loko, la aparta loĝloko de Dio;

       kontraŭ la kredo je la unika Dio, en kies gloro neniu homo povas partopreni.

 

I • Jesuo kaj la leĝo

 

577   En la surmonta prediko Jesuo sub la lumo de la graco de la Nova Interligo klarigis la leĝon, kio estis donita de Dio okaze de la unua interligado sur Sinai. Ĝi komencis per solena averto: (1965)

“Ne pensu, ke mi venis, por detrui la leĝon aŭ la profetojn; mi venis, ne por detrui, sed por plenumi. Vere mi diras al vi: Ĝis la ĉielo kaj la tero forpasos, nek unu joto nek unu streketo forpasos de la leĝo, ĝis ĉio plenumiĝos. Tial, kiu malobservos unu el ĉi tiuj plej malgrandaj ordonoj kaj tiel instruos homojn, tiu estos nomata la plej malgranda en la regno de la ĉielo; sed kiu faros ilin kaj instruos, tiu estos nomata granda en la regno de la ĉielo” (Mat 5,17-19). (1967)

578   Por Jesuo, la Mesio de Izrael, kaj tiel por la plej granda en la ĉiel-regno, decas laŭ Liaj propraj vortoj, plenumi la leĝon plene, eĉ la plej malgrandajn ordonojn. Li estas eĉ la unika, kiu povas tion plene fari Fußnote . Kiel la judoj mem konfesis, ili neniam estis kapablaj plenumi la leĝon tute sen lezi la plej malgrandan leĝon Fußnote . Pro tio je la jara Jom Kipuro la infanoj de Izraelo petas Dion pri pardono pro siaj malopeoj de la leĝaro. La leĝaro ja estas unuo, kaj, kiel memorigas la S-ta Jakobo: “kiu observas la tutan leĝaron, sed falpuŝiĝas pri unu punkto, fariĝis kulpa pri ĉio” (Jak 2,10) Fußnote (1953)

579   Tiu principo, ke la leĝo estu obeata tutplene ne nur laŭ la literoj, sed ankaŭ laŭ sia spirito, estis grava por la farizeoj. Alten levante tion por Izraelo ili instigis multajn judojn de la tempo de Jesuo al grandega religia fervoro Fußnote . Por ke tiu fervoro ne degeneriĝu en “hipokritan” kasuistikon Fußnote , ĝi devas prepari la popolon por la eksterordinara ago de Dio: ke la unika justulo anstataŭ ĉiuj pekuloj tut plenumu la leĝon Fußnote .

580   La perfekta plenumiĝo de la leĝaro povis pro tio nur esti la verko de la Dia leĝdonanto mem, kiu naskiĝis en la persono de la Filo subigita al la leĝaro Fußnote . En Jesuo la leĝaro aperas ne plu cizelita sur ŝtonaj tabuloj, sed enskribita en la “koron” (Jer 31,33) de la Diservisto. Tiu “faros juĝon laŭ la vero” (Jes 42,6) kaj pro tio fariĝis “interligo por la polo” (Jes 42,6). Jesuo en la plenumo de la leĝo eĉ akceptas la “malbenon de la leĝo” Fußnote , kiun ĉiu tiras al si, “kiu ne persistos en ĉio, kio estas skribita en la libro de la leĝo, por plenumi ĝin” Fußnote . La morto de Kristo tiel “okazis por la elaĉeto de tiuj pekoj, kiuj estis sub la unua testamento” (Heb 9,15). (527)

581   Jesuo estis rigadata de la judoj kaj ties spiritaj gvidantoj kiel “rabeno” Fußnote . Li argumentis ofte kadre de la rabena leĝointerpretado Fußnote Sed Jesuo devis senintense bruski la leĝo-instruistojn, ĉar Li prezentis Siajn interpretadojn ne nur kiel unu el ili, “ĉar li instruis … kiel havanta aŭtoritaton, kaj ne kiel iliaj skribistoj” (Mat 7,28-29). En Li estas sur la monto de la beatigoj denove aŭdebla la sama Dia Vorto, kio aŭdiĝis sur la Sinajo por doni al Mozeo la skriban leĝon Fußnote . Jesuo ne nuligas la leĝon, sed Li plenumas ĝin donante flanke de Dio ties definitivan interpretadon: “vi aŭdis, ke estas dirite al la antikvuloj … sed mi diras al vi” (Mat 5,33-34). Kun la sama Dia aŭtoritato Li klarigas certajn “tradiciojn de homoj” Fußnote - tio estas de la farizeoj, kiuj “vantigas la vorton de Dio” Fußnote . (2054)

582   Eĉ pli: La leĝon pri la pureco de la manĝaĵoj, kio en la juda vivo ludis tiom gravan rolon, Jesuo plenigis revelaciante ties “edukan” sencon Fußnote per Dia interpretado; “ke ĉio, eniranta de ekstere en homon, ne povas profani lin … Tion li diris, indigante ĉiajn manĝaĵojn. Kaj li diris: Kio elvenas el homo, tio profanas la homon. Ĉar de interne, el la koro de homoj, eliras malvirtaj pensoj” (Mar 7,18-21). Jesuo ofertis en Dia aŭtoritato la definitivan leĝointerpretadon. En tio Li puŝiĝis sur la obstaklon de certaj leĝoinstruistoj, kiuj ne akceptis Lian leĝointerpretadon, kvankam ĝi estis aŭtentikigita per akompanantaj Diaj signoj Fußnote . Tio validas precipe pri la sabata demando: Jesuo memorigas pri tio, ofte kun rabenaj argumentoj Fußnote , ke la sabata trankvilo nek per la servo por Dio Fußnote nek per la servo je la proksimulo Fußnote - kaj pro tio ankaŭ ne per Siaj sanigoj - estas lezata. (368, 548, 2173)

 

II • Jesuo kaj la templo

583   Kiel jam la profetoj antaŭ Li, Jesuo profunde honoris la templon de Jerusalemo. En ĝi Li estis antaŭ Dio prezentita de Josefo kaj Maria kvardek tagojn post Lia naskiĝo Fußnote . En la aĝo de 12 jaroj Li decidis resti en la templo por memorigi Siajn gepatrojn, ke Li estas ĉi tie por la aferoj de Lia Patro Fußnote . Dum Sia kaŝita vivo Li iris al la templo ĉiujare almenaŭ je la paska festo Fußnote . Lia publika agado evoluis en la ritmo de Liaj pilgrimoj al Jerusalemo okaze de la grandaj judaj festoj Fußnote . (529, 534)

584   Jesuo ascendas supren al la templo kiel la precipa loko de la renkontiĝo kun Dio. La templo estas por Li la loĝejo de Sia Patro, domo de la preĝoj, kaj Li indigniĝas, ke ties antaŭkorto estis farita bazara halo Fußnote . Pro fervora amo al Lia Patro li forpuŝas la komercistojn el la templo: “ne faru la domon de mia Patro domon de komerco! Liaj disĉiploj rememoris je la vorto de la Skribo: ‘La Fervoro pri Via domo min konsumas’ (Psa 69,10)” (Joh 2,16-17). Post Lia resurkteo la apostoloj retenis honorplenan sintenon rilate al la templo Fußnote . (2599)

585   Antaŭ Lia pasiono Jesuo ja anoncis la detruon de tiu belega konstruaĵo, de kiu ne unu ŝtono restos sur la alia Fußnote . En tio kuŝas signo de la fina tempo, kiu komenciĝas kun Lia pasĥo Fußnote . Sed tiu anonco estis redonita misinterprete de malĝustaj atestantoj okaze de Lia pridemandado antaŭ la ĉefpastro Fußnote kaj poste ĝi estis obĵetita al la najlito sur la krucon Fußnote .

586   Jesuo prezentis sian instruon plejparte en la templo Fußnote kaj Li estis tute ne malama al ĝi Fußnote . Li estis preta pagi la templo-imposton kaj ankaŭ paĝis ĝin por Petro Fußnote , kiun Li ĵus antaŭe estis farinta baza ŝtono de Sia venonta eklezio Fußnote . Li eĉ Sin identigis kun la templo Sin mem nomante la definitiva leĝejo de Dio inter la homoj Fußnote . Pro tio anoncas la ekzekuto de Sia korpo Fußnote la detruon de la templo, kun kio komenciĝas nova epoko de la savohistorio. “Venas la horo, kiam nek sur ĉi tiu monto, nek en Jerusalem, vi adoros la Patron” (Joh 4,21) Fußnote . (797, 1179)

 

III • Jesuo kaj la kredo de Izrael je la unuika savanta Dio

587   La leĝo kaj la templo en Jerusalemo povis do ĉiuj esti motivoj por la religiaj aŭtoritatoj de Izraelo “kontraŭparoli” Fußnote al Jesuo. La vera senco de la obstaklo Fußnote tamen estis Lia rolo en la pekopardono, la Dia verko ĝenerale.

588   Estis skandalo por la farizeoj, ke Jesuo manĝis Fußnote same familiare kun doganistoj kaj pekuloj kiel kun ili Fußnote . Rilate al tiaj, “kiuj fidis al si, ke ili estas justuloj, kaj malestimis la ceterajn” (Luk 18,9) Fußnote , Jesuo diris: “Mi venis, por alvoki al pento ne justulojn, sed pekulojn” (Luk 5,32). Ja, Li klarigis al la farizeoj, ke ĉiuj estas pekuloj Fußnote , kaj kiu ne konsideras sin savobezona, estas blinda Fußnote . (545)

589   Precipe pro tio Li ŝokis, ĉar Li Sian mizerikordan sintenon rilate al la pekuloj samrangigis kun la sinteno de Dio rilate al tiuj Fußnote . Per tio, ke li ĉetablis kun pekuloj Fußnote , Li eĉ komprenigis, ke Li allasos ilin al la mesia festeno Fußnote . Precipe Li kaŭzis embarason ĉe la Izraelaj aŭtoritatoj, ĉar Li pardonis pekojn. Ĉu ili ne ĝuste demandis “kiu povas pardoni pekojn, krom Dio sola?” (Mar 2,7). Jesuo aŭ blasfemas Dion pardonante pekojn Sin samrangigante kiel homo al Dio Fußnote , aŭ Li diras la veron kaj Lia persono pretendigas kaj revelaciigas la nomon de Dio Fußnote . (431, 1441, 432)

590   Unike la Dia identeco de la persono de Jesuo povas pravigi tiel absolutan pretendon kiel la sekvan: “Kiu ne estas kun mi, tiu estas kontraŭ mi” (Mat 12,30), aŭ eldirojn kiel: “jen iu pli granda ol Jona estas ĉi tie …, iu pli granda ol Salomono” (Mat 12,41-42), “pli granda ol la templo” Fußnote . Aŭ ke Li rilatigas al Si, se David nomis la Mesion Sian Sinjoron Fußnote , aŭ asertas: “antaŭ ol naskiĝis Abraham, mi ekzistas” (Joh 8,58), kaj eĉ: ”Mi kaj la Patro estas unu“ (Joh 10,30). (253)

591   Jesuo invitis la religiajn aŭtoritatojn en Jerusalemo, kredi je Li, ĉar Li efektivigis la verkojn de la Patro Fußnote . Sed tia kred-ago antaŭkondiĉas sekrete morti-en-si-mem, por “naskiĝi de supre” Fußnote altirita de la Dia graco Fußnote . Meti tian konverso-postulon, kvankam la promeso devus plenumi tiel neatendite Fußnote , komprenigas, ke la sinedrio ne povis kontraŭstari al tragika erara tento, ke Jesuo estus kontraŭDia blasfemulo, kaj Li kiel tia meritus la morton Fußnote . La sinedrianoj samtempe agis en “nescio” Fußnote kaj pro “obstiniĝo” Fußnote en “nekredemeco” Fußnote . (526, 574)

 

MALLONGE

 

592   Jesuo ne nuligis la leĝon de Sinai, sed plenumis ĝin Fußnote tiom perfekte Fußnote , ke Li plenumis ties lastan sencon Fußnote kaj liber-aĉetis de ties malobeo Fußnote .

593   Jesuo honoris la templon: okaze de la judaj pilgrimfestoj Li ĝin vizitis, kaj Li amis kun fervora amo tiun loĝejon de Dio inter la homoj. La templo antaŭe indikis Lian misteron. Anoncante ties detruon, Li en tio anoncis Sian perfortan morton kaj la eniron en novan epokon de la savohistorio, en kio Lia korpo estos la definitiva templo.

594   Jesuo metis agojn - kiel ekzemple la pentopardonon - kiuj Lin mem revelacias kiel la savanta Dio Fußnote . Ĉertaj judoj en Li ne ekkonis la homiĝintan Dion Fußnote , sed vidis en Li “homon” farantan Fußnote “Sin mem kiel Dion” kaj ili kondamnis Lin kiel blasfemulon kontraŭ Dio.

 

Alineo 2 • Jesuo mortis sur la kruco

 

I • La proceso de Jesuo

 

La judaj aŭtoritatoj ne estis unu-opiniaj pri Jesuo

595   Inter la religiaj aŭtoritatoj en Jerusalemo la persono de Jesuo donis ĉiam denove okazojn pri diverĝo de opinioj: Ekzemple la farizeo Nikodemus Fußnote kaj la emineta Josefo el Arimataea Fußnote estis kaŝitaj anoj de Jesuo Fußnote . Johano povas diri, ke – eĉ mallonge antaŭ la pasiono – “de la gvidaj viroj multaj kredis al Li” (Joh 12,42), kvankam vere tiu kredo pri Li estis ankoraŭ tre nekompleta. Tio ne surprizas, se oni pripensas, ke unu tagon post Pentekosto “granda aro de la sacerdotoj … obeeís al la fido” (Ago 6,7) kaj “iuj el la sekto de la farizeoj” fariĝis “kredantoj” (Ago 15,5). La sankta Jakobo povis diri al la sankta Paŭlo, ke “miloj da kredantoj estas el inter la Judoj, kaj ili ĉiuj estas fervoruloj por la leĝo” (Ago 21,20).

596   La religiaj aŭtoritatoj estis ne unu-animaj rilate al la demando, kiel oni pensu pri Jesuo Fußnote . La farizeoj minacis la ekskludon Fußnote al tiuj, kiuj sin orientiĝus laŭ Jesuo. Kelkaj timis, “se ni lasos lin, ĉiuj kredos al li, kaj la Romanoj venos kaj forigos nian lokon kaj nian nacion” (Joh 11,48). Al ili la ĉefsacerdoto Kajaphas faris proponon aŭgurante: “nek vi konsideras, ke pli bone estas por vi, ke unu homo mortu por la popolo, ol ke la tuta nacio pereu” (Joh 11,50). La sinedrio, kiu Jesuon kiel blasfemulon kondamnis al morto Fußnote , sed estis perdinta la rajton iun ekzekuti Fußnote , transdonis Jesuon al la Romanoj kaj akuzis Lin pro ribelo Fußnote , kio lin starigis al la flanko de Barabaso, kiu estis akuzita pro “ribelado” (Luk 23,19). La ĉefsacerdotoj klopodis movi Pilaton ankaŭ per politikaj minacoj kondamni Jesuon al morto Fußnote . (1753)

 

La Judoj ne estas kolektive responsaj pri la morto de Jesuo

597   Se oni konsideras, kiel historie komplika estas la proceso de Jesuo laŭ la rakontoj de la evangelioj, kaj kiel ankaŭ la persona ŝuldo de la kunagantoj en la proceso (de Judoj, de la sinedrio, de Pilato) estas – sole Dio ĝin scias – , oni ne rajtas responsigi la tutecon de la judoj de Jerusalemo pri tio – spite al la kriado de manipulita aro Fußnote kaj senatente al la ĝeneralaj riproĉoj en la postpentekostaj vokoj al konvertiĝo Fußnote . Kiam Jesuo pardonis al ili de sur la kruco Fußnote , Li – kiel pli poste ankaŭ Petro – pardonis al la Judoj de Jerusalemo kaj eĉ al ties gvidantoj pro ilia “nescio” Fußnote . Ankoraŭ malpli oni rajtas preni kiel kaŭzon la krion de la pololo: “Lia sango estu sur ni kaj sur niaj infanoj!” (Mat27,25), kiu estas formulo de konfirmo Fußnote kaj ne kaŭzo etendi la ŝuldon sur la judoj de aliaj landoj kaj tempoj: (1735)

Pro tio la eklezio okaze de la Dua Vatikana Koncilio deklaris: Kio “okaze de Lia sufero estis farita, oni povas nek surmeti sen diferenco al ĉiuj siatempe vivantaj judoj nek al la nuntempe vivantaj judoj. … La judoj estas priskribendaj nek kiel kondamnitaj de Dio nek kiel malbenitaj, kvazaŭ tio rezultiĝus el la Sankta Skribo” (Nostra aetate 4). (839)

 

Ĉiuj pekuloj ŝuldas pri la sufero de Kristo

598   La eklezio en sia kredoinstruo kaj en la atesto de siaj sanktuloj neniam forgesis, ke ankaŭ la pekuloj “estis la kaŭzantoj kaj la plenumiĝantoj de ĉiuj punoj, kiujn Kristo doleris” (Katechismus Romanus 1,5,11) Fußnote . Ĉar la eklezio konscias, ke niaj pekoj trafas Kriston mem Fußnote , ĝi ne hezitas, atribui la plej gravan responson por la doloroj der Kristo al la kristanoj – dum tiuj la responson tro ofte atribuis al la judoj.

“Tiu ŝuldo trafas precipe tiujn, kiuj ripete refalas en la pekon. Pro tio ke niaj pekoj puŝis Kriston en la krucomorton, vere tiuj “krucumas” la Filon de Dio denove kaj mokadas pri Li, kiuj sin rulas en pekoj kaj malvirtoj, ‘kiom ili responsas, ili denove krucumas la Filon de Dio kaj denove Lin primokas” (Heb 6,6) – krimo, kio ĉe ni eĉ pli grava aperas ol ĝi estis flanke de la judoj. ‘Ĉar tiu, kiel la apostolo diras, neniam krucumintus la Sinjoron de la gloro, se ili Lin ekkonintus’ (1 Kor 2,8). Ni ja diras, ke ni Lin konas, kaj tamen ni kvazaŭ puŝas la manon sur Lin kaj ni neas Lin en nia ago (Catechismus Romanus 1,5,11). (1851)

“Demonoj ne estas tiuj, kiuj Lin krucumis, se vi, kiu Lin krucumis kune kun ili kaj ĉiam ankoraŭ denove krucumas Lin amuziĝante en pekoj kaj malvirtoj” (s-ta Franz el Asiso, admonicio 5,3).

 

II • La elaĉetmorto de Kristo en la Dia savoplano

 

Jesuo estas “transdonita al la juraj instancoj laŭ la fiksa decido de Dio”

599   La perforta morto de Jesuo ne okazis hazarde per bedaŭrinda kunagado de cirkonstancoj. Ĝi apartenis al la mistero de la plano de Dio, kiel ĝin klarigis la sankta Petro al la judoj de Jerusalemo jam en Lia unua pentekosta prediko: Jesuo estis “trandonita laŭ la de Dio decidita plano kaj antaŭscio” (Ago 2,23). Tiu biblia parolmaniero ne eldiras, ke tiuj, kiuj “perfidis” Jesuon Fußnote , estis nur la senvolaj agantoj de scenaro, kiun Dio dekomence estis kompilinta. (317)

600   Por Dio ĉiuj tempaj momentoj estas senpera nuntempo. Kiam Li ion “antaŭdestinas” en Sia eterna plano, Li enkludas la liberan respondecon de ĉiu homo al Sian graco: “vere en ĉi tiu urbo kolektiĝis kontraŭ Via sankta Servanto Jesuo, kiun Vi sanktoleis, kune Herodo kaj Pontio Pilato kun la gentoj kaj la popoloj de Izrael Fußnote , por fari ĉion, kion Via mano kaj Via intenco antaŭdifinis” (Ago 4,27-28). Dio allasis la agojn elirintaj el ilia blindigo Fußnote por reakigi sian savoplanon Fußnote . (312)

 

“Mortinta por niaj pekoj laŭ la Skribo”

601   Tiu Dia plano, krei savon per la perforta morto de “la servisto, la justulo” Fußnote , en la Skribo estis anoncita anticipe kiel mistero de ampleksa elaĉeto, tio signifas kiel elaĉeto, kiu liberigas la homojn el la sklaveco de la peko Fußnote . En kredokonfeso, de kio la sankta Paŭlo diras, ke li ĝin “ricevis” Fußnote , li konfesas; “Kristo mortis por niaj pekoj, laŭ la Skribo” (1 Kor 15,3) Fußnote . La elaĉeta morto de Jesuo lasas plenumiĝi precipe la profetadon pri la suferanta Dioservisto Fußnote . Jesuo mem interpretis la sencon de Siaj vivo kaj morto en la lumo de tiuj vortoj pri la Diservisto Fußnote . Post Sia resurekto Li donis tiun Skribo-interpretadon al la Emaŭs-disĉiploj Fußnote kaj poste al la apostoloj mem Fußnote . (652, 713)

 

Dio faris Lin “peko por ni”

602   Pro tio la sankta Petro povas formuli la apostolan kredon je la Dia savoplano jene: “Sciante, ke … vi elaĉetiĝis el via vanta vivmaniero, kiun vi ricevis de viaj patroj, per multekosta sango, kiel de ŝafido senmakula kaj sendifekta, la sango de Kristo; Li estis antaŭdifinita antaŭ la fondo de la mondo, kaj Li estas elmontrita en la fino de la tempoj pro vi” (1 Pet 1,18-20). La homaj pekoj, sekvantaj al la prapeko, estas punataj per la morto Fußnote . Dio sendis Sian propran Filon en figuro de sklavo Fußnote al la homonaturo Fußnote , kiu falintis en peko, kaj pro la peko la homo estis fordonita al la morto. Dio “faris peko pro ni tiun, kiu ne konis pekon; por ke ni fariĝu Dia justeco en Li” (2 Kor 5,21). (400, 519)

 

603   Jesuo ne estas malakceptita [de Dio], kvazaŭ Li mem pekintus Fußnote . Sed Li nin en nia Dio-malproksimeco tiom akceptis en Sia elaĉet-amo, kiu Lin ĉiam kunigis kun la Patro Fußnote , ke Li sur la kruco povis diri en nia nomo: “Mia Dio, mia Dio, kial Vi forlasis min?” (Mar 15,34) Fußnote . Ĉar Dio Lin faris tiom solidara kun ni pekuloj, Li “ne indulgis Sian propran Filon, sed fordonis Lin por ni” (Rom 8,32), por ke ni estu “repacigitaj kun Dio per la morto de Lia Filo” (Rom 5,10). (2572)

 

La ĉion-ampleksa elaĉeta amo de Dio

604   Fordoninte por niaj pekoj Sian Filon, Dio montris, ke tio, kion Li planas por ni, estas decido bonvolema, kiu antaŭiras ĉiun meriton de nia flanko: “Jen estas la amo, ne ke ni amis Dion, sed ke Li amis nin, kaj sendis Sian Filon kiel repacigon pro niaj pekoj.” (1 Joh 4,10) Fußnote . “Sed Dio rekomendis al ni Sian amon en tio, ke dum ni ankoraŭ estis pekuloj, Kristo mortis por ni.” (Rom 5,8). (211, 2009, 1825)

605   Ĉi amo neniun ekskludas. Jesuo tion diras per la parabolo pri la perdita ŝafo: “Tiel same ne estas la volo de via Patro, ke unu el ĉi tiuj malgranduloj pereu” (Mat 18,14). Li deklaras, ke Li fordonas Sian vivon “kiel elaĉeton por multaj”. La esprimo “por multaj” ne estas malvastiga, sed ĝi starigas la tutan homaron en rilato al la unika persono de la elaĉetanto, kiu Sin donas, por savi ilin Fußnote . Konekse kun la apostoloj Fußnote la eklezio instruas, ke Kristo mortis por ĉiuj homoj senescepte: “Ne ekzistas homo, ne ekzistis unu kaj ne ekzistos unu, por kiu Li ne suferis” (sinodo de Quircy, 853 p.K. , “De libero arbitrio hominis et de praedestinatione”, kanono 4: Denzinger-Schönmetzer 624). (402, 634, 2793)

 

III • Kristo Sin oferis al Sia Patro por niaj pekoj

 

La tuta vivo de Kristo estas oferdono al la Patro

606   La Filo de Dio, kiu “ne venis el la ĉielo”, por fari Sian “volon, sed la volon” de la Patro, kiu Lin “sendis” Fußnote , “Li diras … okaze de Sia eniro en la mondon: … Jen mi venos, … por plenumi Vian volon, ho Dio, … Laŭ tiu volo ni estas sanktigitaj per la ofero de la korpo de Jesuo Kristo unufoje por ĉiam” (Heb 10,5-10). Jam en la unua momento die Sia homiĝo la Filo de la Dia savoplano alproprigas al Si tiun Dian savoplanon kiel savanto: “Mia nutraĵo estas plenumi la volon de Tiu, kiu min sendis, kaj fini Lian laboron” (Joh 4,34). La mem-ofero de Jesuo “pro la pekoj de la tuta mondo” (1 Joh 2,2) estas esprimo de ama komuno kun la patro: “Pro tio la Patro min amas, ĉar mi demetas mian vivon” (Joh 10,17). “La mondo sciu, ke mi amas la Patron, kaj kiel la Patro ordonis al mi, tiel mi faras” (Joh 14,31). (517, 536)

607   Tiu deziro, alproprigi la aman elaĉetdecidon de Sia Patro, stimulas la tutan vivon de Jesuo