Am Katechismus wird dauernd gearbeitet. Letzte Korrekturen: 10. Januar 2021 2.

La traduko de la Kateĥismo estas daŭre en laboro.

Begonnen am 8. September 2020 / komenco je la 8a de septembro 2020.



KATEĤISMO

DE LA

KATOLIKA EKLEZIO


Esperant-lingva traduko de la germana eldono

La germana traduko estas farita en 2003 laŭ la Edicio typica Latina de 1997


ENHAVO-TABELO

 

APOSTOLA KONSTITUCIO "FIDEI DEPOSITUM. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .p.1

PROLOGO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .p.1

     I • La vivo de la homo - ekkoni Dion kaj Lin ami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .p.x

     II. La transdono de la kredo - la kateĥizo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

     III • Celo kaj adresatoj de la Kateĥismo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .p.x

     IV • La strukturo de la Kateĥizmo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .p.x

     V • Praktikaj indikoj por la uzado de la Kateĥismo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

     VI • La necesaj adaptoj. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .p.x

Unua Parto: La Kredo-Konfeso . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .p.x

     Unua alineo: “MI KREDAS” — “NI KREDAS” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

           Unua ĉapitro: La homo estas “Di-kapabla” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

           Dua ĉapitro: Dio alproksimiĝas al la homo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

                 Artikolo 1 • La revelacio de Dio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.x

 


 

 

 

APOSTOLA KONSTITUCIO "FIDEI DEPOSITUM

 

okaze de la publikigo de la

“Kateĥismo de la Katolika Eklezio”,

kiu estis verkita konekse kun

la dua Vatikana Koncilio.


Johano Paŭlo la 2a, episkopo

servisto de la servistoj de Dio

por daŭra memoro.


Al la honorindaj fratoj kardinaloj, patriarĥoj, ĉef-episkopoj kaj episkopoj,

pastroj kaj diakonoj kaj al ĉiuj membroj de la Dia popolo.

 

La sinjoro konfidis al Sia eklezio la taskon gardi la dogmaron, kaj ĝi plenumigas tiun taskon ĉiutempe. La 2-a Vatikana Koncilio malfermita antaŭ 30 jaroj de mia antaŭulo Johano la 23a - bone li estu memorigata - havis la intencon kaj la deziron, heligi la apostolan kaj pastoralan senditecon de la eklezio, eklumigi la veron de la evangelio kaj tiel gvidi ĉiujn homojn al serĉado kaj akceptado de la ĉion superanta amo de Kristo (komp. Efe 3,19).

Kiel ĉefa tasko la beata papo Johano la 23a komisiis al la Koncilio pli bone gardi kaj prezenti la valoran bonaĵon de la kristana dogmaro, por ĝin fari alirebla por ĉiuj krist-kredantoj kaj por ĉiuj homoj Di-favoraj. Pro tio la Koncilio unue ne kondamnu la erarojn de sia tempo, sed precipe klopodu en trankvilo prezenti la kredodokrinon en klara forto kaj beleco. La papo diris: “Lumita de la lumo de ĉi tiu Koncilio la eklezio kreskos - kiel ni fidas - per novaj riĉaĵoj, gajnos novajn energiojn kaj sentime rigardos en la futuron.” “Estas nia devo, volonte kaj sentime fari tion, kion postulas nia tempo, por tiel daŭrigi la vojon, kiun la eklezio iras jam ekde preskaŭ 20 jarcentoj. Fußnote

Helpe de Dio la patroj de la Koncilio kapablis perlabori porla eklezio dum 4-jara laboro atendindan riĉecon de instru-eldiroj kaj pastoralaj direktivoj. Paŝtistoj kaj kredantoj en tio trovas direktivojn por “la renovigo de la pensado, de la agado, de la moroj kaj morala forto, por ĝojo kaj espero, kiel ili estis celo de la Koncilio Fußnote .

La Koncilio post sia fino ne ĉesis inspiri la vivon de la eklezio. En la jaro 1985 mi povis konstati: “Por mi, kiu havis la apartan gracon, aktive partopreni en la Dua Vatikana Koncilio, ĝi estis daŭra rilatujo por mia tuta pastorala agado, kaj mi esti konscie aktiva precize kaj konkrete apliki siajn direktivojn por ĉiu parto-eklezio kaj por la tuta eklezio. El tiuj fontoj ni devas seninterrompe ĉerpi Fußnote .

En tiu spirito mi kunvokis je la 25a de januaro 1985 eksterordinaran kunvenon de la Episkopara Sinodo okaze de la 20a jaro de la koncilia fino. Ĉelo de tiu kunveno estis aprezi la gracon kaj la spiritajn fruktojn de la Dua Vatikana Koncilio, kaj profundigi ties doktrinon, por ke ĉiuj kredantoj ankoraŭ pli bone povas konsenti al ĝi, kaj por ke la Koncilio estu vaste konatigata kaj ties aplikado estu disvastigata.

Tiuokaze la sinodaj patroj konstatis: “Tre unuanime estas dezirata Kateĥismo respektive Kompendio de la tutaj katolikaj kredo- kaj moralo-doktrinoj, por tiel diri kiel rilatopunkto por la kateĥismoj respektive kompendioj, kiuj estas verkendaj en la diversaj regionoj. La prezentado devas esti biblia kaj liturgia, prezenti la ĝustan doktrinon kaj samtempe konformi al la hodiaŭa vivo” Fußnote . Post la fino mi proprigis al mi tiun deziron, ĉar ĝi laŭ mia opinio “plene konformis veran bezonon de la tuta eklezio kaj de la parto-eklezioj” Fußnote

Ĉu ni ne danku nun al la Sinjoro el tuta koro en ĉi tiu tago, kiam ni povas prezenti al la tuta eklezio la tekston por la el vivaj fontoj renovigita kateĥizo sub la titolo “Kateĥismo de la Katolika Eklezio”.

Post la renovigo de la liturgio kaj post la nova kodigo de la kanona juro de la katolikaj orient-eklezioj nun ĉi tiu Kaeĥismo donos tre gravan konribuon al la verko de la renovigo de la tuta eklezia vivo, kiel la Dua Vatikana Koncilio tion volis kaj enkondukis.

La “Kateĥismo de la Katolika Eklezio” estas la frukto de tre vasta kunlaboro: Li estas perlaborita en ses jaroj de intensa laboro en la spirito de zorgema malfermiteco kaj de engaĝita fervoro.

En la jaro 1986 al komisiono de dekdu kardinaloj kaj episkopoj prezidita de la sinjoro kardinalo Josef Ratzinger mi transigis la laboron, prepari malnetaĵon por tiu kateĥismo dezirata de la sinodaj patroj. Redakta komitato de sep diocezanaj episkopoj kaj de teologiaj kaj kateĥizaj fakuloj subtenis la komisionon en sia laboro.

La komisiono estis taskita, doni direktivojn kaj observi la fluon de la laboroj. Ĝi singarde akompanis ĉiujn paŝojn de la redaktado de la naŭ sinsekvaj versioj. La redakta komitato siaflanke transprenis la respondecon, skribi la tekston kaj enverki la modifojn postulitajn de la komisiono, ekzameni la klarigojn de multnombraj teologoj, ekzegezistoj kaj kateĥizistoj kaj precipe de episkopoj de la tuta mondo, kaj plibonigi la tekston. En la komitato oni komparis sukcesplene la diversajn rimarkigoj, riĉigis tiel la tekston kaj fortigis la unuecon kaj homogenecon entute.

Poste la malnetaĵo fariĝis objekto de ampleksa interkonsiliĝo de ĉiuj katolikaj episkopoj, de iliaj episkoparaj konferencoj aŭ de iliaj sinodoj, krome de la institutoj por teologio kaj kateĥizo. Entute ĝi trovis vastan akceptadon ĉe la episkoparo, kaj oni povas vere konstati, ke ĉi tiu Kateĥismo estas la frukto de la kunlaboro de la tuta episkoparo de la katolika eklezio, kiu grandanime estis akceptinta mian inviton, transpreni propran parton de respondeco en initiativo, kiu trafas tiel rekte la tutan eklezian vivon. Tiu respondo vekas en mi profundan ĝojon, ĉar la kunvokado de tiom da voĉoj espromas ver tion, kion oni povas nomi “sinfonio” de la kredo. La eldonado de ĉi tiu kateĥismo respegulas do la kolegian naturon de la episkoparo: ĝi atestas la katolikecon de la eklezio.

Kateĥismo devas reprezenti fidele kaj organe la doktrinon de la Sankta Skribo, de la viva Tradicio de la eklezio kaj de la aŭtenta instu-ofico, same la spiritan heredaĵon de la patroj, de la instruistoj, de la sanktaj viroj kaj virinoj de la eklezio, por ekkonebligi pli bone la kristanan misteron, kaj por vivigi nove la kredon de la poplo de Dio. La kateĥismo devas atenti la evoluon de la instruo, kiun la Sankta Spirto en la kuranta tempo ofertas al la eklezio. Ĝi devas ankaŭ helpi, per la lumo de la kredo lumigi la novajn situaciojn kaj kaj problemojn, kiuj en la pasinteco ankoraŭ ne ekzistis.

La kateĥismo pro tio enhavos novaĵojn kaj konataĵojn (komparu Mat 13,52), ĉar la kredo ests ĉim la samo kaj samtempe fonto por ĉiam nova lumo.

Por reagi al tia duobla necesaĵo, la “Kateĥismo de la Katolika Eklezio” unuflanke prezentas la “malnovan” tradiciitan ordon, al kiu jam sekvis la kateĥismo de la sankta Pio la 5a, kaj ordigas la materion en kvar partojn: la credon, la sanktan liturgion unuloke kun la sakramentoj; la kristanan agadon prezentata elirante el la ordonoj; kaj fine la kristanan preĝon. Sed samtempe la enhavo estas prezentata en “nova” maniero por respondi al la demandoj de nia tempo.

Tiuj kvar partoj estas ligitaj inter si: la kristana mistero estas objekto de la kredo (unua parto): ĝi estas celebrata kaj prezentata en la liturgiaj agadoj (dua parto); ĝi estas prezenta por ilumini kaj subteni la infanojn de Dio (tria parto); ĝi estas la fundamento de nia preĝo, kies preferata esprimo estas la “Patronia”, kaj ĝi estas la objekto de nia petado, de nia laŭdo kaj de nia propetado (kvara parto).

La litugio estas mem preĝo; la konfeso de la kredo pro tio havas konvenan lokon en la celebrado de la liturgio. La graco, frukto de la sakramentoj, estas le nepra kondiĉo de la kristana agado, same kiel la partopreno en la liturgio de la eklezio postulas la kredon. Sed se la kredo sin ne montras en la verkoj, li estas morta (komparu Jak 2,14-26) kaj ne povas doni fruktojn por la eterna vivo.

Legante la “Kateĥismon de la Katolika Eklezio” oni kapablas kompreni la mirindan unuecon de la misteroj de Dio, Lian savoplanon same kiel la centran pozicion de Jesuo Kristo, la solenaskita Filo de Dio sendita de la Patro, per la agado de la Sankta Spirito homiĝinta en la sino de la sankta Virgulino, por fariĝi nia Elaĉetinto. Mortinta kaj resurektinta Li ĉiam ĉestas en Sia eklezio, precipe en la sakramentoj. Li estas la fonto de la kredo, la modelo de la kristana agado kaj la majstro de nia preĝado.

La “Kateĥismo de la Katolika Eklezio”, kiun mi aprobis la 25an de junio1992 kaj ties publikigon mi dekretis rajte de mia apostola ofico hodiaŭ, estas prezentado de la kredo de la eklezio kaj de la katolika doktrino, kiel ĝi estas testata aŭ iluminata de la Sankta Skribo, de la apostola Tradicio kaj de la instu-ofico de la katolika eklezio. Mi agnoskas tiun kateĥismon kiel sekura normo por la instruado de la eklezio kaj tiel kiel valida kaj legitima ilo en la servo de la eklezia komuno. Ĝi servu al la renovigo, al kiu la Sankta Spirito senĉese vokas la eklezion de Dio, la korpon de Kristo, la pilrimanton sur la vojo al la nepereonta lumo de la regno.

La aprobo kaj publikigo de la “Kateĥismo de la Katolika Eklezio” apartenas al la servo, kiun la posteulo de Petro volas fari al la sankta katolika eklezio kaj al ĉiuj unuopaj eklezioj, kiuj estas en paco kaj en komuno kun la Apostola Seĝo de Romo: tio esta la sama servo, kiu fortikigas kaj certigas ĉiujn disĉiplojn de la Sinjoro Jesuo kaj firmigas la ligilojn de la unueco en la sama apostola kredo.

Tial mi petas la paŝtistojn de la eklezio kaj ĉiujn kredantojn, akcepti en tiu spirito de komuneco ĉi tiun kateĥismon kaj zore ĝin untiligi en la plenumado de sia senditeco, kiam ili proklamas la evangelion kaj vokas al vivo laŭ la evangelio. Ĉi tiu kateĥismo estas konfidata al ili, por ke ĝi servu kiel sekura kaj aŭtentika rilato-teksto por la prezentado de la katolika doktrino kaj precipe por la verkado de lokaj kateĥismoj. Ĝi samtempe estas oferata al ĉiuj kredantoj, kiuj volas profundigi ka konojn de la neesploreblaj riĉoj de la savo (komparu Efe 3,8). Krome ĝi volas oferi apogilon al la ekumenaj klopodoj, kiuj zorgas pri la sankta deziro rilate al unueco de ĉiuj kristanoj, precize montrante la enhavon kaj la harmonian kunligon de la katolika kredo. Finfine la “Kateĥismo de la Katolika Eklezio” estas oferata al ĉiu homo, kiu demandas nin pri la kaŭzo de nia espero (komparu Pet 3,15) kaj kiu volas ekkoni, kion kredas la katolika eklezio.

La kateĥismo ne estas kreita anstataŭi la lokajn kateĥismojn aprobitaj konforme al la regularo de la ekleziaj aŭtortatoj, de la diocezaj episkopoj kaj episkoparaj konferencoj, precipe kiam ili ricevis la aprobon de la Apostola Seĝo. Ĝi estas kreita kuraĝigi la kreadon de novaj lokaj kateĥismoj kaj subteni tiujn, kiuj konsideras la diversajn situaciojn kaj kulturojn, sed samtempe zorge konservas la unuecon de la kredo kaj la fidelecon al la katolika doktrino.

Je la fino de ĉi tiu dokumento, kio prezentas la “Kateĥismon de la Katolika Eklezio”, mi petas la plejsanktan Virgulinon Maria, la patrinon de la homiĝinta Vorto kaj la patrino de la eklezio, ke ŝi subtenu kun sia potenca propeto la kateĥizan servon de la tuta eklezio su ĉiuj niveloj en ĉi tiu tempo, kiam ĝi vokis al nova klopodo pri evangelizado. La lumo de la vera kredo liberigu la homaron de la nesciadon kaj de la sklaveco per la peko, kaj tiu lumo konduku la homojn al la unika libereco digna pri tiu nomo (komparu Joh 8,32): al la libereco en la vivo de Jesuo Kristo sub la gvidado de la Sankta Spirito ĉitere, kaj en la ĉiela regno en la abundo de la beateco de la vidado de Dio okulon ĉe okulo (komparu 1 Kor 13,12; 2 Kor 5,6-8)!

Datumita je la 11a de oktobro 1992, la dridekan datrevenan tagon de la malfermo de la Dua Ekumena Vatikana Koncilio, en la dekkvara jaro de mia pontifikato

 

Johannes Paulus pp II.

 

PROLOGO

 

PATRO, ... kaj jen estas la etern vivo, ke ili konu Vin, la sole veran Dion, kaj tiun, kiun Vi sendis (Joh 17,3). Dio, nia Savanto “volas, ke ĉiuj homoj estu savitaj kaj venu al la scio de la vero” (1 Tim 2,3.4). “Ne estas sub la ĉielo alia nomo, donita inter homoj, per kiu ni devas esti savitaj (Ago 4,12), ol la nomo JESUO.

 

I • La vivo de la homo - ekkoni Dion kaj Lin ami

 

1     Dio estas en Si senfine absoluta kaj feliĉa. Per decido farita el pura boneco Li kreis la homon en Sia libera volo, por ke tiu partoprenu en Lia beata vivo. Pro tio Li proksimas al la homo ĉiam kaj ĉie. Li vokas lin kaj Li helpas lin serĉi Lin, ekkoni Lin kaj Lin ami per ĉiuj siaj fortoj. Ĉiujn homojn, dividitajn inter si per la peko, Li vokas en la unuecon de Sia familio, la eklezio. Li tion faras per Sia Filo, kiun Li sendis kiel Elaĉetanton kaj Savanton, kiam la tempo pleniĝis. Li vokas la homojn en Li kaj per Li fariĝi Siaj infanoj en la Sankta Spirito kaj tiel heredi felican vivon.

 

2      Por ke ĉi tiu voko iru en la tuan mondon, Kristo sendis la de Li elvokitajn apostolojn kaj donis al ili la komision proklami la evangelion: “Iru do kaj disĉipligu ĉiujn naciojn, baptante ilin en la nomon de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito; instruante ilin observi ĉion, kion mi ordonis al vi. Kaj jen mi estas kun vi ĉiujn tagojn, ĝis la maturiĝo de la mondaĝo” (Mat 28.19-20). En la forto de tiu senditco ili eliris kaj “ili predikis ĉie, kaj la Sinjoro laboris kun ili kaj fortikigis la vorton per la signoj, kiuj sekvis. Amen” (Mar 16,20).

 

3      Kiu helpe de Dio atentis la vokon de Kristo kaj libere respondis, tiu estis antaŭenŝovita per la amo al Kristo proklami la ĝojigan anoncon en la tuta mondo. Tiu precioza testamentaĵo ricevita de la apostoloj estis fidele konservita de la posteuloj. Ĉiuj kredantoj je Kristo estas vokitaj, tion transdoni de generacio al generacio anoncante la kredon, vivante ĝin en gefrata amo kaj celebrante ĝin en la liturgio kaj en la preĝado Fußnote .

 

II. La transdono de la kredo - la kateĥizo

 

4      La eklezio klopodas, ke la homaro fariĝu disĉiploj de Kristo; la eklezio volas helpi ilin al la kredo, ke Jesuo estas la Filo de Dio, por ke ili havu per la kredo la vivon en Lia nomo. Per instruado ĝi klopodas trejni la homojn al tiu vivo kaj tiel starigi la korpon de Kristo Fußnote . Ĉiuj tiuj klopodoj jam frue estis nomataj kateĥizo.

 

5     La kateĥizo estas “kredo-edukado de infanoj, gejunuloj kaj plenkreskuloj, kiu ampleksas precipe prezentadon de la kristana doktrino; ĝenerale oni antaŭeniras organe kaj laŭsisteme por enkonduki la lernantojn en la riĉon de la kristana vivo” (Johano Paŭlo la 2a: Catechesi tradendae 18).

 

6     La kateĥizo estas malvaste ligita kun kelkaj elementoj de la animzorga tasko de la eklezio, kiuj mem havas kateĥizan karakteron, prepari al la kateĥizo aŭ sekvi el la kateĥizo: La unua prediko de la evangelio estas la misia prediko por la vekado de la kredo; la serĉado al kialoj kredi; la sperto de la kristana vivo; la celebrado de la sakrmentoj; la envicigo en la kristanan komunon, kaj la apostola kaj misia atesto Fußnote .

 

7     “La kateĥizo estas malvaste ligita kun la tuta vivo de la eklezio. Esence dependas de la kateĥizo ne nur la geografia etendiĝo kaj la nombra kreskado, sed ankaŭ kaj eĉ pli la interna kreskado de la eklezio, kaj ĝia konformeco kun la savoplano de Dio (Johano Paŭlo la 2a: Catechesi tradendae 13).

 

8     La periodoj de ekleziaj renoviĝoj estas ankaŭ la flortempoj de la kateĥizo. Tiel en la grandaj epokoj la ekleziaj patroj dediĉas sanktaj episkopoj grandan parton de sia animzorga servo al la kateĥizo. Estas tempoj de la sankta Cirilo el Jerusalemo kaj de la sankta Johanno Krizostomo, de la sankta Ambrosio kaj de la sankta Aŭgusteno kaj de multaj aliaj patroj, kies kateĥizaj verkoj restas ekzemplodonaj.

 

9     La servo de la kateĥizo ĉerpas ĉiam novajn fortojn el la Koncilioj. La Koncilio de Trento tiurilate estas signifoplena ekzemplo: ĝi donis en siaj dekretoj prioritatan signifon al la kateĥizo; el ĝi eliris la Roma Kateĥismo, kiun oni ankaŭ nomas la Trentan kaj kiu prezentas unua-rangan verkon estante mallongversio de la kristana doktrino; la Koncilio donis en la eklezio la impulson al impresa organizado de la kateĥizo, kaj ĝi gvidis al la publikigo de nombraj kateĥismoj danke al sanktaj episkopoj kaj teologoj kiel la sankta Canisius, la sankta Karlo Boromeo, de la sankta Turibio el Mongrovejo kaj de la sankta Roberto Bellarmin.

 

10   Tiel ne mirigas, ke en la tempo post la Dua Vatikana Koncilio, kiu de papo Paŭlo la 6a esti taksita kiel la granda kateĥismo de la hodiaŭa tempo, la kateĥizo de la eklezio denove tiris la atenton al si. La Ĝenerala Kateĥiza Direktorio de 1971, la Episkoparaj Sinodoj pri la evangelizado (1973) kaj pri la kateĥizado (1977) kaj la analogaj Apostolaj Skribaĵoj “Evangelii nuntiandi” (1975) kaj “Catechesi tradendæ” (1979) tion atestas. La eksterordinara Episkopara Sinodo de 1985 instigis verki “Kateĥismon aŭ Kompendion de la tuta katolika kreda kaj morala doktrinoj” (Fina raporto II B a 4). Papo Johano Paŭlo la 2a akceptis tiun deziron de la Episkopara Konferenco dirante, ke “tiu deziro konformas al vera bezono de la tuta eklezio kaj de la parto-eklezioj” (alparolo de la 7a de decembro 1985). Li cion ajn faris por plenumi tiun deziron de la sinodaj patroj.

 

III • Celo kaj adresatoj de la Kateĥismo

xxx

11   Ĉi tiu Kateĥismo volas prezenti organan sintezon de la esencaj kaj bazaj enhavoj de la katolika kredo- kaj moralo-doktrino el la lumo de la Dua Vatikana Konzilio kaj laŭ la ampleksa Tradicio de la eklezio. Ĝiaj ĉefaj fontoj estas la Sankta Skribo, la ekleziaj patroj, la liturgio kaj la instru-ofico de la eklezio. Ĝi estas pensita kiel “rilatopunkto por la Kateĥismoj aŭ Kompendioj verkendaj en la diversaj regionoj” (Episkopara Sinodo 1985, fina raporto II B a 4).

 

12   Ĉi tiu Kateĥismo estas ĉefe destinita por tiuj, kiuj responsas la kateĥizon: unualoke la episkopoj kiel instruistoj de la kredo kaj paŝtistoj de la eklezio. Ĝi estas al ili ofertita kiel laborohelpo en ilia tasko instrui la popolon de Dio. Per la episkopoj ĝi diretiĝas al la verkantoj de Kateĥismoj, al sacerdotoj kaj kateĥisistoj. Sed ĝi volas estas utila legaĵo ankaŭ al ĉiuj aliaj kredantaj kristanoj.

 

IV • La strukturo de la Kateĥismo

 

13   La Kateĥismo estas ordigita laŭ la kvar bazaj pilonoj de la granda kateĥiza tradicio: La konfeso de la bapto-kredo (kredokonfeso aŭ simbolo), la sakramentoj de la kredo, la vivo el la kredo (la ordonoj) kaj la preĝado de la kredantoj (la Patronia).

 

La kredokonfeso (unua parto)

 

14   Kiu apartenas per la kredo kaj la bapto al Kristo, devas konfesi sian baptokredon antaŭ la homoj Fußnote . Pro tio la kateĥismo unue pritraktas la revelacion, per kiu Dio sin turnas al la homo kaj donas Sin al li, kaj la kredon, per kiu la homo pri io respondas al Dio (unua alineo). La kredokonfeso kunigas la donojn, kiuj Dio kiel kreinto de ĉiu bono, kiel Elaĉetinto kaj Sanktiganto donacas al la homo. Li ordigas ilin laŭ la tri gazaj artikoloj de nia bapto. Tiuj estas: La kredo al la Unu Dio, la ĉiopova Patro, la Kreinto; la redo al Jesuo Kristo, Lian filon, nian Sinjoron kaj Elaĉatinton; kaj la kredon al la Sankta Spirito en la sankt eklezio (dua alineo).

 

La sakramentoj de la kredo (dua parto)

 

15   La dua parto de la kateĥismo prezentas, kiel la savo por ĉiam realigita per Jesuo Kristo kaj la Sankta Spirito estos prezentata: en la sanktaj agadoj de la liturgio de la eklezio (unua alineo), precipe en la sep sakramentoj (dua alineo).

 

La vivo el la kredo (tria parto)

 

16   La tria parto de la Kateĥismo montras la lastan celon de la laŭ la bildo de Dio kreita homo: la beateco; ĝi ankaŭ prezentas la vojon, kiu kondukas tien: la libera ĝusta agado kun la helpo de la direktivo kaj de la graco de Dio (unua alineo). Tiu agado realigas la duoblan ordonon de la amo, kiel ĝi estas evoluinta en la dek Diaj ordonoj (dua alineo).

 

La preĝo en la kredovivo (kvara parto)

 

17   La lasta parto de la kateĥismo agadas pri la senco kaj signifo de la preĝo en la vivo de la kredanto (unua alieneo). Ĝi finiĝas kun mallonga komentario pri la sep petoj de la preĝo de la Sinjoro, la “Patronia” (dua alieno). En tiuj preĝoj ja troviĝas la tuteco de la bonaĵoj, kiujn ni rajtas esperi kaj kiujn nia ĉiela Paro volas doni al ni..

 

V • Praktikaj indikoj por la uzado de la Kateĥismo

 

18   Ĉi tiu Kateĥismo estas pensita kiel organa prezentado de la tuta katolika kredo. Oni devas ĝin do legi kiel unueco. Multaj referencoj en la piednotoj kaj rande Fußnote de la teksto kaj same la registroj fine de la libro Fußnote ebligas vidi ĉiun temon en sia ligo kun la tutaĵo de la kredo.

 

19   Ofte la Sankta Skribo ne estas vorte citata, sed estas nur atentigita al ĝi (en al piednoto). La legado de la nomitaj skrib-lokoj helpas al pli profunda kompreno. La skribo-indikoj estas pensitaj ankaŭ helpo por la kateĥizo.

 

20   Ĉe la lokoj en malgranda formato temas pri historiaj aŭ apologiaj rimarkigoj aŭ ankaŭ pri aldonaj instruaj klarigoj.

21   La malgrand-literaj citaĵoj el patristikaj, liturgiaj, instru-oficaj aŭ hagiografiaj fontoj riĉigas la instru-prezentadon. Ofte tiuj tekstoj estis elektitaj rilate iun direktan aplikadon en la kateĥizado.

 

22   Fine de ĉiu tema unuo mallongaj tekstoj kunigas la esencan instru-enhavon en mallongajn formuladojn. Ili donu al la loka kateĥizo instigojn al mallongaj frazoj, kiuj pli facile esta encerbigeblaj.

 

VI • La necesaj adaptoj

 

23   Al ĉu tiu kateĥismo gravas precipe la prezentado de la instruado. Ĝi helpas al profundigo de la Kredo-Konfeso. Pri tio ĝi celas al la maturigado de la kredo, ĝia enradikigo en la vivo kaj ĝia elradiado per la atestado Fußnote .

 

24   Pro sia intenso ĉi tiu kateĥismo ne povas mem realigi la adaptadojn en la prezentado kaj en la kateĥizaj metodoj, kiujn postulas la diferencoj en la kuturoj, en la vivoetapoj, en la spirita vivo kaj en la sociaj kaj ekleziaj situacioj de la adresatoj. Tiuj nepraj adaptiĝoj estas tasko de koncernaj kateĥismoj, kaj precipe tasko de la responsuloj por la instruado de la kredantoj.

“Kiu praktikas la oficon de instruisto, fariĝu ‘ĉio al ĉiuj’ (1 Kor 9,22), por gajni ĉiujn por Kristo … Tiu ne kredu, ke la homoj konfiditaj al ŝia aŭ lia zorgo, ĉiuj estus samaj kaj oni povus ilin ĉiujn instrui en sama maniero laŭ fiksa kaj sekura skemo. Iuj estas “kiel ĵusnaskitaj suĉinfanoj” (1 Pet 2,2); aliaj komenciĝas kreski en Kristo; iuj ja estas jam en matura aĝo … La vokitaj al tiu ofico devas kompreni, ke en la pludono de la kredo-misteroj kaj de la vivo-ordonoj necesas adapti la instruojn al la pensmaniero kaj al la kapablomaniero de la aŭskultantoj.” (Ĉatechismus Romanus, Antaŭvorto 11).

 

Precipe – la amo

 

25   Fine de ĉi tiuj enkondukoj ni memoru al la pastorala principo, kiun esprimas la Roma Kateĥismo tiel:

“La tuta instruado kaj informado devas esti regata de la amo, kiu neniel finiĝas. Kion ajn oni prezentas kiel kreda, espera aŭ farenda ‒ ĉiam estas rekomendenda precipe la amo al nia Sinjoro, por ke ĉiu komprenu, ke ĉiuj verkoj de kompleta kristana virto nur kaj solaj komenciĝas en la amo kaj havs nenion alian celon ol la amon”. (antaŭvorto 10).

 

Unua parto

La Kredo-Konfeso

 

Unua alineo

“MI KREDAS” — “NI KREDAS”

 

26   Kiam ni konfesas nian kredon, ni diras je la komenco: “Mi kredas” aŭ “Ni kredas”. Antaŭ ol ni prezentas la kredon de la eklezio, kiel ĝi estas konata, celebrata en la liturgio, vivata en la observado de la ordonoj kaj en la preĝado, ni demandas nin, kion signifas “kredi”. La kredo estas la respondo de la homo al Dio, kiu sin revelacias kaj sin donacas al la homo, kaj kiu en la serĉado de la lasta senco de sia vivo alportas lumon en pleneco. Do ni rigardas unue tiun serĉadon de la homo (unua ĉapitro), poste la Dian revelacion, per kiu Dio renkontas al la homo (dua ĉapitro), kaj fine la respondon de la kredo (tria ĉapitro).

 

 

Unua ĉapitro

La homo estas “Di-kapabla”

 

I • La deziro al Dio

 

27   La deziro al Dio estas enskribita al la homo en sian koron, ĉar la homo estas kreita de Dio kaj por Dio. Dio neniam ĉesas tiri la homon al Si. Nur en Dio la homo trovos la veron kaj la feliĉon, kiujn li senĉese serĉas. (355, 1701, 1718)

“Aparta kaŭzo por la homa digno kuŝas en la vokiteco de la homo al la kuneco kun Dio. Al la dialogo kun Dio la homo estas invitita: Li ja nur ekzistas, ĉar li estas kreita de Dio pro amo kaj li estas ĉiam tenita el amo; kaj li ne vivas plene laŭ la vero, kiam li ne libere akceptas tiun amon kaj ne protektiĝas en sia Kreinto.” (GS 19,1)

 

28   Ekde ĉiam la homoj esprimas multmaniere siajn serĉadojn de Dio per siaj kredokonceptoj kaj per siaj religiaj kondutmanieroj (ekzemple preĝo, ofero, kulto kaj meditadoj). Tiuj esprimomanieroj povas esti plursencaj, sed ili disponeblas tiom, ke oni povas nomi la homon religia estaĵo: (2095-2109, 843, 2566)

Dio “el unu origino faris ĉiujn naciojn de la homoj, por loĝi sur la tuta supraĵo de la tero, difininte ordigitajn epokojn kaj la limojn de iliaj loĝejoj; por ke ili serĉu Dion, se eble ili povus ĉirkaŭpalpi kaj trovi Lin, kvankam Li ne estas malproksime de ĉiu el ni; ĉar en Li ni vivas kaj moviĝas kaj ekzistas” (Apo 17,26.28)

 

29   Tiu “plej intima kaj plej vivofortaj kunligo kun Dio” (GS 19,1) ja povas esti forgesata, miskomprenata, eĉ klare rifuzata. Tiaj sintenoj povas havi diversajn kaŭzojn Fußnote : rezistado kontraŭ la malbono en la mondo, religia nescio aŭ indiferenteco, teraj zorgoj aŭ riĉeco Fußnote , malbona ekzemplo de kredantoj, kontraŭreligiaj pensotendencoj kaj finfine la emo de la pekema homo sin pro timo kaŝanta kaj fuĝanta antaŭ la voko de la Sinjoro. (398, 2123-2128)

 

30   “Ĝoju la koro de tiuj, kiuj serĉas la Eternulon” (Psa 105,3). Ankaŭ se la homo forgesas aŭ rifuzas Dion, Dio ne ĉesas voki ĉiun homon, por ke tiu sercu Lin kaj vivu per tio kaj trovu sian feliĉon. Sed tiu serĉado postulas de la homo la tutan fortostreĉon de la pensado kaj la rektan tendencon de la volo, “sinceran koron”, kaj ankaŭ la atestadon de aliaj, kiuj instruas lin serĉi Dion. (368), 2567, 845)

“Granda Vi estas, Sinjoro, kaj laŭdindeĝa; granda estas Via forteco, kaj nemezurebla Via saĝeco. Kaj laŭdi Vin volas la homo, kiu mem estas parto de via kreitaĵo, la homo, kiu ĉie ajn portas sian mortecon, kaj en ĝi la ateston de sia pekeco, kaj la ateston, ke Vi kontraŭas la fierulojn. Kaj tamen li volas Vin laŭdi, la homo, kiu mem estas parto de Via kreitaĵo. Vi pelas nin, por ke ni laŭdu vin kun ĝojoj, ĉar vi kreis nin al Vi, kaj sentrankvila estas nia koro, ĝis ĝi ripozas en Vi” (S-ta Aŭgusteno, conf. 1,1,1).

 

II • La vojoj al la Dio-ekkono

 

31   Ĉar la homo estas kreita laŭ la bildo de Dio kaj vokita ekkoni kaj ami Dion, li ekkonas serĉante Dion certajn “vojojn” atingi la ekkonon de Dio. Oni nomas tiujn ekkonojn ankaŭ “Diopruvoj”, ne en la senco de natursciencaj pruvoj, sed en la senco de kongruaj kaj konvinkaj argumentoj, kiuj igas verajn certecojn.

Tiuj “vojoj” al Dio havas kiel elirpunkto la kreitaĵon - la materian mondon kaj la homan personon:

 

32   La mondo. Oni povas ekkoni Dion kiel origino kaj celo de la universo el la movado kaj la estiĝado, el la kontingeco, la ordo kaj la beleco de la mondo. (54, 337)

La sankta Paŭlo asertas de la paganoj: “la scio pri Dio estas elmontrita ĉe ili, ĉar Dio elmontris ĝin al ili. Ĉar Liaj nevideblaj ecoj de post la kreado de la mondo fariĝas videblaj, sentate per Liaj faritaĵoj, nome, Lia eterna potenco kaj dieco (Rom 1,19-20) Fußnote .

Kaj la sankta Aŭgusteno diras: “Demandu la belecon de la tero, demandu la belecon de la maro, demandu la belecon de la aero, kiu etendiĝas kaj vastiĝas, demandu la belecon de la ĉielo…, demandu ĉiujn aĵojn. Ĉiuj respondas al vi: Rigardu, kiel belaj ni estas! Ilia beleco estas konfeso (konfessio). Kiu faris tiun aĵojn spertantajn variadon, se ne la plej Bela (Pulcher), kiu ne spertas variadon?” (sermones 241,2).

 

33   La homo. Pri la ĉeesto de Dio demandas la homo kun sia malfermiteco por la vero kaj la belo, kun sia senso por la morala bono, kun sia libereco kaj kun la voĉo de lia konscienco, kun lia deziro al senfineco kaj feliĉo. En ĉia tio la homo spertas signojn de sia spirito-animo. “Ĉar la ĝermo de la eterneco, kiun li portas en si, ne lasas sin redukti sur la nuran materion” (gaudium et spes 18,1), lia animo povas havi sian originon nur en Dio. (366, 1730, 1776, 1703, 2500)

 

34   La mondo kaj la homo atestas, ke ili havas nek sian ununa kaŭzon nek sian lastan celon en si, sed ke ili partoprenas tute en la neorigina kaj senfina esto. Sur tiuj diversaj “vojoj” la homo povas atingi la ekkonon, ke ekzistas vero, kiu estas la unua kaŭzo kaj la lasta celo de ĉio, kaj tiu vereco “estas Dio nomata de ĉiuj” (s-ta Tomaso el Akvino, summa theologiæ 1,2,3). (199)

 

35    La kapableco de la homo ebligas al li ekkoni la ĉeestadon de persona Dio. Sed por ke la homo povu komenci rilaton de konfidenco kun Dio, Tiu volis sin revelacii al la homo kaj doni al li la gracon, povi akcepti tiun revelacion en la kredo. La pruvoj por la ĉeesto de Dio ja povas gvidi al la kredo kaj helpi al la kompreno, ke la kredo ne kontraŭas al la homa racio. (159, 50)

 

III • La Dio-ekkono laŭ la doktrino de la eklezio

 

36   “La sankta patrino eklezio firme tenas kaj instruas, ke Dio, la origino kaj la celo de ĉiuj aĵoj, povas esti sekure ekkonata el la kreitaĵoj kun la natura lumo de la hom racio” (1a Vatikana Koncilio, dogmata konstitucio “Dei Filius” Konzil 2: Denzinger 3004) Fußnote . Sen tiu kapablo la homo ne povus akcepti la Dian revelacion. La homo posedas tiun kapablecon, ĉar li estas kreita “laŭ la bildo de Dio” (Gen 1,27). (335)

 

37   En la historiaj kondicoj, en kiuj troviĝas la homo, ja estas tre malfacile por li, Dion ekkoni nur per la lumo de sia racio. (1960)

“Se la la homa racio, por tion simple diri, povas fakte atingi per sia natura forto kaj per sia lumo la veran kaj sekuran ekkonon de la unu persona Dio, kiu protektas kaj gvidas la mondon per Lia providento, kaj la naturan leĝon, kio per la kreinto estas metita en nian koron, tamen ne malmultaĵoj baras, ke la sama racio efike kaj fruktodone utiligu tiun al ĝi denaske donitan kapablon. Kio ja etendiĝas al Dio, kaj kio tuŝas la rilatojn ekzistantajn inter la hono kaj Dio - tio estas veroj, kiuj tut supergrimpas la ordon de sensaj aĵoj; kiam ili estas aplikataj al la vivogvidado kaj tiujn formas, ili postulas mem-oferadon kaj abnegacion. La homa racio estas en malfacilaĵoj pri la akirado de tiaj veraĵoj, kaj pro la impulso de siaj sensoj kaj imago, kaj pro siaj malĝustaj avidoj, kiuj originas en la prapeko. Tiel okazas, ke la homoj en tiaj aĵoj volonte kredigas al si, ke estus malĝusta aŭ almenaŭ dubinda, kion ili mem ne volas, ke ĝi estu vera” (Pio la 12a, Enzkliko “Humani Generis” Denzinger 3875).

 

38   Tial estas necese, ke la homo estu priluminata per la revelacio de Dio pri tio, kio superas lian racion. Sed li estu priluminata ankaŭ per la revelacio de Dio ankaŭ pri tio, “kio en demandoj de la religio kaj de la moroj per la racio ja ne estas ne-alirebla”, por ke ĝi “ankaŭ en la nuna stato de la homaro estu ekkonata de ĉiuj sen malfacilaĵoj, kun fidinda sekureco kaj sen enmiksaĵo de eraroj” (Pio la 12a, Enzikliko “Humani Generis” Denzinger 3876) Fußnote . (2036)

 

IV • Kiel paroli pri Dio?

 

39   La eklezio reprezentas la konvinkon, ke la homa naturo kapablas ekkoni Dion. Per tio ĝi esprimas sian fidon, ke eblas paroli pri Dio al ĉiuj homoj kaj kun ĉiuj homoj. Tiu konvinko estas la bazo de ĝia dialogo kun la aliaj religioj, kun la filozofio kaj kun la sciencoj, sed ankaŭ kun la nekredantoj kaj la ateistoj. (851)

 

40   Ĉar nia Dio-ekkono estas limigita, tio validas ankaŭ de nia parolado pri Dio. Ni povas nur paroli pri Dio el la vidpunkto de la kreitaĵoj kaj laŭ nia limigita homa ekkono- kaj penso-maniero.

 

41   Ĉiuj kreitaĵoj montras certan similecon al Dio, precipe la homo, kiu estas kreita laŭ la bildo de Dio. simila al Li. Pro tio respegulas la multaj perfektecoj de la kreitaĵoj (ilia vereco, ilia boneco, ilia beleco) la senfinan perfektecon de Dio. Pro tio ni povas fari eldirojn pri Dio el la perfekteco de Siaj kreitaĵoj, “Ĉar el la grandiozeco kaj beleco de la kreitaĵoj la kreinto estas laŭe imagata” (Saĝ 13,5, 213, 299).

 

42   Dio estas majesta super ĉiu kreitaĵo. Pro tio ni devas senĉese nian paroladon pri Li purigi de ĉiuj limiteco, bildeco kaj neperfekteco, por ne intermiksi kun niaj homaj imagoj pri Li la “neeldireblan, nekompreneblan, nevideblan, nekoncepteblan” Dion (liturgio de la Sankta Krizostomo, Eŭkaristia Preĝo). Nia homa vorto neniam atingas la misteron de Dio. (370, 212, 300)

 

43   Kiam ni tiel parolas pri Dio, nia lingva ja home esprimiĝas, sed tamen ĝi reale rilatas al Dio mem, sed tamen ĝi ne povas Lin esprimi en Lia senfina simpleco. Ni devas konscii: “Oni ne povas konstati inter la Kreinto kaj la kreito iun eĉ grandan similecon, sen ke estus inter ili eĉ pli granda malsimileco (4a Koncilio en la Laterano, ĉapitro 2, “De errore abbatis Joachim”: Denzinger 806). “Ni ne povas kompreni de Dio, kio Li estas, sed ni povas kompreni nur, kio Li ne estas kaj kiel la aliaj estaĵoj rilatas al Li” (Thomaso el Akvino, summa contra gentiles 1,30). (206)

 

MALLONGE

 

44   La homo estas religia estaĵo laŭ sia naturo kaj laŭ sia vokiteco. Ĉar li venas de Dio kaj li iras al Dio, la homo vivas perfektan vivon nur en libervola ligiteco kun Dio.

45   La homo estas kreita vivi en komuneco kun Dio, en kiu li trovas sian feliliĉon. “Kiam mi aliĝos al Vi per mia tuta estaĵo, tiam neniuj doloro kaj mizero premegos min, kaj nur mia tuta de Vi plenigita vivo estos reale vera vivo” (Sankta Aŭgusteno, confessiones 10,28, 39).

46   Se la homo aŭskultas la mesaĝon de la kreitaĵoj kaj la voĉon de sia konscienco, li povas atingi la certecon, ke Dio ekzistas kiel kaŭzo kaj celo de ĉio.

47   La eklezio instruas, ke la unika kaj vera Dio, nia Kreinto kaj Sinjoro, el Siaj verkoj kun certeco povas esti ekkonata danke al la natura lumo de la racio Fußnote .

48   Ni povas vere paroli pri Dio, se ni komenciĝas kun la multeca perfekteco de la kreitaĵoj, per kiu ili similas al la senfine perfekta Dio. Sed nia limigita lingvo ne kapablas elĉerpi Sian misteron.

49   “Sen la Kreinton la kreitaĵo sinkas en la nenion” (Gaudium et spes 36). Pro tio la kredantoj scias per la amo de Kristo sin insiste admonitaj, alporti la lumon de la viva Dio al tiuj, kiuj Lin ne konas kaj ne rifuzas.

 

Dua ĉapitro

Dio alproksimiĝas al la homo

 

50   Per sia natura racio la homo povas ekkoni Dion kun certeco el Ties verkoj. Sed ekzistas ankoraŭ alia ordo de la ekkono, kiun la homo ne povas ekkoni el propraj fortoj: tiu de la Dia revelacio Fußnote . Per tute libera decido Dio Sin revelacias kaj Sin donas al la homo revelaciante Sian plej internan misteron, Sian gracan decidon, kiun Li decidis en Kristo por ĉiuj homoj ekde ĉiu eterneco. Li malkovris plene Sian savoplanon sendante Sian amatan Filon, nian Sinjoron Jesuon Kriston kaj la Sanktan Spiriton. (1066, 36)

 

 

Artikolo 1 • La revelacio de Dio

 

I • Dio revelacias Sian “gracan decidon”

 

51   “Plaĉis al Dio kaj Sia boneco kaj saĝeco, Sin mem revelacii, kaj malfermi la misteron de Sia volo, ke la homoj per Kristo, la karniniĝinta Vorto, en la Sankta Spirito havas aliron al la Patro kaj partoprenas en la Dia naturo” (Denzinger 2). (2823, 1996)

 

52   Dio “loĝante en lumo neatingebla” (1 Tim 6,16) volas al la homoj, kiujn Li kreis en libereco, komuniki Sian propran Dian vivon, por akcepti en Sia Unika Filo la homojn kiel Siajn gefilojn Fußnote . Dio Sin rivelanta volas kapabligi la homon, respondi al Li, ekkoni Lin kaj ami Lin multe pli, ol la homoj kapablus el si mem.

 

53   Tiu Dia revelacia decido realiĝas”en agoj kaj vortoj, kiuj estas interligitaj interne” kaj kiuj heligas sin reciproke. (Denzinger 2). En tio kuŝas stranga Dia “eduk-saĝeco”: Dio sin revelacias al la homo en ŝtupoj; Li antaŭpreparas la homon al tio en etapoj, surpreni Sian supernaturan memrevelacion, kiu havas sian kulminon en la persono kaj sendado de la karniĝinta Vorto Jesuo Kristo. (1153, 1950)

La sankta Ireneo el Lyon parolas sub la bildo de la reciproka adaptiĝo de Dio kaj de la homoj ĉiam denovede tiu Dia pedagogiko. “La Vorto de Dio loĝas en la homo kaj fariĝis al la Homido, por ke la homo alkutimiĝu, akcepti Dio, kja por ke Dio kutimiĝu loĝi en la homo laŭ la plaĉo de la Patro” (Ireneo, adversus hæreses 3, 20,2) Fußnote

 

II • La ŝtupoj de la revelacio

 

Dio allasas, ke oni ekkonu Lin ekde la komenco

 

54   “Dio, kiu per la vorto ĉion kreas kaj subtenas, koncedas al la homoj daŭran ateston pri Si en la kreitaĵoj, kaj super tio Li Sin mem ofertas dekomence al la pragepatroj, ĉar Li volis malfermi la vojon de la supernatura savo” (Denzinger 3). Li vokis ilin al intima komuno kun Si vestante ilin kun brila graco kaj justeco. (374, 32)

 

55   Ĉi tiu revelacio ne estis rompita per la peko de niaj pragepatroj. Ĉar Dio ilin “restarigis post ilia pekofalo … al espero pri la savo per la promeso de la reaĉeto, kaj Li zorgis senĉese por la homara gento, por doni la eternan vivon al ĉiuj, kiuj en la konstanteco de la bonaj verkoj strebas al la savo” (Denzinger 3). (410, 397)

“Kaj kiam la homo pro sia malobeo perdis Vian amikecon, Vi ne forlasis lin sub la povo de la morto … Plurfoje eĉ interligon Vi proponis al la homoj” (Roma Meslibro, Kvara Eŭĥaristia Preĝo 118). (761)

 

La interligo kun Noa

 

56   Kiam pro la peko la unueco de la homaro estis rompita, Dio klopodis savi la homaron unue sur la vojo de ĉiu unuopa rompitaĵo. En la interligo, kiun Li faris kun Noaĥ Fußnote post la diluvo, montras sin la Dia savovolo rilate al la “popoloj”, tio signifas: rilate al la homoj, kiuj “en siaj diversaj landoj … estas ordigitaj ĉiu laŭ sia lingvo kaj siaj gentoj kaj nacioj” (Gen 10,5) Fußnote . (401, 1219)

 

57   La samtempe kosma, socia kaj religia ordo de la multeco de la popoloj Fußnote dampu la fieron de la falinta homaro, kiu en unanima malboneco Fußnote volas sin fari al unuaĵo sammaniere kiel Babelo Fußnote . Sed sekve de la peko Fußnote tiu provizora ordo minacas ĉiam denove degliti en la paganan dekadencon de la politeismo kaj de la diigo de la popolo kaj ties gvidanto.

 

58   La interligo kun Noaĥ tiom longe validas, kiom longe daŭras la tempo de la popoloj Fußnote , ĝis la proklamado de la evangelio en la tuta mondo. La Biblio adoras kelkajn grandajn figurojn de la “popoloj”: “Abel la justulon”, la sacerdotan reĝon Melkicedekon Fußnote kiel bildo de Kristo Fußnote , la justulojn “Noa, Daniel kaj Ijob” (Eze 14,14). Tiel la Skribo esprimas, al kiu pli alta sankteco venas tiuj, kiuj laŭ la interligo de Noa persistas, ke Kristo venos, “kunvenigi en unu la disĵetitajn filojn de Dio” (Joh 11,52). (2569, 674)

 

Dio elektas Abrahamon

 

59   Por rekonduki al unueco la disigitan homaron, Dio elektas Abramon kaj vokas lin el lia lando, el inter lia parencaro kaj el la domo de lia patro Fußnote , por fari lin al Abrahamo,tio estas “la patro de multe da popoloj” (Gen 17,5): “en vi estu benataj ĉiuj popoloj de la tero” (Gen 12,3 LXX) Fußnote . (145, 2570)

 

60   La popolo elirinta el Abrahamo fariĝas portanto de promesoj faritaj al la patriarĥo, elektita popolo Fußnote , kiu estas vokita prepari la kolektadon de ĉiuj infanoj de Dio en la unueco de la eklezio Fußnote . Tiu popolo fariĝas rizomo, al kiu engreftataj la kredante fariĝintaj paganoj Fußnote . (706, 762, 781)

 

61   La patriarĥoj, la profetoj kaj aliaj grandaj figuroj de la Malnova Testamento estis kaj estas ĉiam honorataj kiel sanktuloj en ĉiuj liturgiaj tradicioj.

 

Dio estigas sian popolon Izraelon

 

62   En la tempo post la patriarĥoj Dio Izraelon faras sia popolo. Li liberigis ĝin el la sklaveco en Egiptujo , interligas kun ili en la Sinaja ligo kaj donas al ĝi per Moseo leĝon, por ke ĝi agnosku Lin la unikan, vivan kaj veran Dion, la prozorgeman Patron kaj la justan juĝanton, por ke ĝi servu Lin kaj atendu la promesitan elaĉetanton Fußnote . (1961, 2060, 2574)

 

63   Izraelo estas la sacerdota popolo de Dio Fußnote , super kiu “la nomo de la Eternulo ... estas” (Rea 28,10). Izraelo estas tiu popolo, “ al kiu Dio unue parolis (Römisches Messbuch [germana Roma Misalo], Sankta Vendredo 13: Grandaj Propetoj 6) (839), la popolo de “la pli aĝaj fratoj” en la kredo de Abrahamo Fußnote . (204, 2810)

 

64   Per la profetoj Dio edukas sian popolon, ke ĝi esperu al la savo, kaj atendu novan eternan interligon, kiu estas destinita por ĉiuj homoj Fußnote kaj estas skribata en la korojn Fußnote . La profetoj anoncas radikalan elaĉeton de la Dia popolo, la purigadon de ĉiuj ĝiaj misfaroj Fußnote , savo, kiu ampleksos ĉiujn popolojn Fußnote . Precipe la malriĉuloj kaj la humiluloj de la Sinjoro Fußnote fariĝos portantoj de tiu espero. Sanktaj virinoj kiel Sara, Rebeka, Raĥel, Mirjam, Debora, Hana, Judit kaj Ester la vivo-esperon de Izraelo vivtenas, kies plej pura bildo estas Maria Fußnote . (489, 711, 1965)

 

II • Kristo Jesuo - le peranto kaj la abundo de la tua revelacio

 

En Sia vorto Dio ĉion diris

 

65   “Dio, kiu multafoje kaj multamaniere parolis en la tempo antikva al niaj patroj en la profetoj, 2 en tiuj lastaj tagoj parolis al ni en Filo” (Heb 1,1-2). Kristo, la homiĝinta Filo de Dio, estas la perfekta, nesuperebla, ununaskita Vorto de la Patro. En Li la patro ĉion diras, kaj estas neniu alia Vorto ol tio. Tion la sankta Johano de la Kruco lumplene esprimas en sia interpretado de Heb 1,1-2.) (102)

“Post kiam li donacis al ni Sian Filon, kiu estas Lia Vorto, Dio povis donaci al ni neniun alian Vorton. Li ĉion parolis ĉefe en ĉi unu Vorto, kaj pli Li ne volas diri ... Ĉar kion Li iam parolis nur parte al la profetoj, tion Li nun parolis kiel tuto doninte al ni la tuton, Sian Filon (516). Kiu do nun volas Lin ankoraŭ demandi aŭ havi de Li viziojn aŭ revelaciojn, tiu ne nur malracie agus, sed li ec ofendus Dion, ĉar li direktus siajn okulojn ne nur al Kristo sen iu deziro al io alia aŭ al novaĵoj” (Carm. 2,22) (2717).

 

Ne plu estos alia revelacio

 

66   “Pro tio la kristana savo-ordo, tio estas la nova kaj nun definitiva interligo, neniam pasos, kaj antaŭ la glorplena aperaĵo de nia Sinjoro Jesuo Kristo oni ne plu rajtas atendi novan publikan savo-ordon” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 4). Kvankam la revelacio estas definitiva, ties enhavo ne estas tute elĉerpita; restas la tasko de la kristana kredo, iom post iom en la jarcentoj elĉerpi ties tutajn konsekvancojn.

 

67   En la jarcentoj okazis tielnomataj “privataj revelacioj”, de kiuj kelkaj estas agnoskitaj de la eklezia aŭtoritato. Sed ili ne apartenas al la dogmaro. Ili ne ekzistas por “kompletigi” aŭ “pliperfektigi” la definitivan revelacion de Kristo, sed ili helpu, en certa periodo pli profunde el vivi el tiu revelacio. La kredosenso de la kredantoj scias sub la gvid-ofico de la eklezio distingi kaj akcepti, kio en tiaj revelacioj estas al la eklezio vera voko de Kristo aŭ de liaj sanktuloj. (93, 84)

La kristana kredo ne povas akcepti “revelaciojn”, kiuj pretendas la en Kristo finitan revelacion superi aŭ korekti, kiel estas uzo ĉe certaj nekristanaj religioj kaj ofte ankaŭ ce certaj pli novaj sektoj, kiuj baziĝas sur tiaj “revelacioj”.

 

MALLONGE

 

68   Dio sin revelaciis kaj sin doncacis pro amo al la homo. Tiel Li donas al la demando laŭ la senco kaj la celo de la vivo riĉegan kaj definitivan respondon, kiun la homo demandas.

69   Dio sin revelacias al la homo per tio, ke Li iom post iom per agoj kaj vortoj komunikas al li Sian misteron.

70   Trans Sia mem-atestado en la kreitaĵoj Dio sin mem publikigis al niaj prapatroj. Li parolis al ili; post la pekofalo Li promesis al ili la savon Fußnote kaj oferis al ili Sian interligon.

71   Dio faris kun Noa interligon eternan, interligon inter Si kaj ĉiuj vivantaj estaĵoj Fußnote . Kiom daŭras la mondo, tiom ankaŭ daŭras tiu interligo.

72   Dio elektis Abrahamon kaj faris kun li kaj liaj posteuloj interligon. El ĝi Li evoluigis por Si popolon, al kiu Li per Moseo revelaciis la leĝon. Li preparis tiun popolon per la profetoj ricevi la savon destinitan por la tuta homaro.

73   Dio Sin tute revelaciis sendinte Sian propran Filon, en kiu Li faris Sian interligon por ĉiam. Kristo estas la definitiva Vorto de la Patro. Pro tio post Li ne plu estos iu plia revelacio.

 

Artikolo 2 • La pludonado de la Dia revelacio..

 

74   Dio “volas, ke ĉiuj homoj estu savitaj kaj venu al la scio de la vero.” (1 Tim 2,4), tio signifas: al la scio pri Jesuo Kristo Fußnote . Pro tio Kristo devas esti proklamata al ĉiuj popoloj kaj al ĉiuj homoj, kaj la revelacio devas atingi la limojn de la tero. (851)

“Kion Dio revelaciis por la savo de ĉiuj popoloj, tio daŭrigu eterne – tiel Li ordonis en Sia granda boneco – kaj ĝi estu pludonata al ĉiuj generacioj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 7). Fußnote

 

 

I • La Apostola Tradicio

 

75   “Kristo, la Sinjoro, en kiu la tuta revelacio de la plej alta Dio perfektiĝas, donis al la apostoloj la taskon, la evangelion, antaŭe anoncitan per la profetoj, kaj poste proklamitan per la propra buŝo de Li mem, prediki al ĉiuj kiel fonto de ĉiuj savigaj veroj kaj de la morala doktrino, kaj tiel peri al ili Diajn donojn” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 7). (171)

 

La apostola prediko …

 

76   Laŭ la volo de la Sinjoro okazis la pludono per du manieroj:

     buŝe “per la apostoloj, kiuj en buŝa prediko, per ekzemplo kaj institucioj pludonis tion, kion ili aŭ ricevis per la buŝo de Kristo en la kunesto kun Li kaj per Liaj verkoj aŭ kion ili lernis sub la inspirado de la Sankta Spirito”;

     skribe “per tiuj apostoloj kaj apostolaj viroj, kiuj sub la inspirado de la sama Sankta Spirito notis la mesaĝon de la savo (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 7).

 

… daŭrigata en la apostola sukceso

 

77   “Por ke la evangelio en la eklezio ĉiam estu nelezite kaj vive konservata, la apostoloj postlasis episkopojn kiel siaj posteuloj, al kiuj ili transdonis sian propran instru-oficon” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 7) . Ĉar necesis “konservi ĝis la fino de la tempoj neinterrompite la apostolan predikon, kiu en la inspiritaj libroj aparte esprimiĝas” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8). (861)

 

78   Tiu viva transdono okazanta en la Sankta Spirito estas nomata “tradicio” diferenca de la tradicio de la Sankta Skribo, sed malvaste kun ĝi ligita. “Tiel la eklezio daŭrigas en sia doktrino, ĝia vivo kaj ĝia kulto peri al ĉiuj generacioj ĉion, kio ĝi mem estas, ĉion, kio ĝi kredas” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8). “La eldiroj de la sanktaj patroj atestas la vivigan realecon de tiu tradicio, kies riĉaĵoj fluas en la agado kaj vivo de la kredanta kaj preĝanta eklezio” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8) (174, 1124, 2651)

 

79   Tiel restas aktuala kaj efika en la eklezio la memkomunikado de la Patro per la Vorto en la Sankta Spirito: “Kaj tiel Dio, kiu iam parolis, senĉese estas en interparolo kun la fianĉino de Lia amata Filo, kaj la Sankta Spirito, per kiu la viva voĉo de la evangelio resonas en la eklezio kaj tra la mondo, gvidos la kredantojn en ĉian veron kaj lasas loĝi la vorton de Kristo inunde inter ili (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8).

 

I • La rilato inter la Tradicio kaj la Sankta Skribo

 

Komuna fonto …

 

80   La Sankta Tradicio kaj la Sankta Skribo estas mallarĝe ligitaj inter si kaj havas kvotojn unu ĉe la alia. Havante la saman fonton ambaŭ kunfluas en unun kaj strebas al la sama celo (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 9). Ambaŭ reprezentigas kaj fruktigas en la eklezio la misteron de Kristo, kiu promesis resti ĉe la Siaj “ĉiujn tagojn, ĝis la maturiĝo d la mondaĝo” (Mat 28,20).

 

… du variaj manieroj de la tradicio

 

81   “La Sankta Skribo estas la parolo de Dio tiom, kiom ĝi estas skribita sub la spireto de la Sankta Spirito.” Sed la Sankta Tradicio pludonas la Vorton de Dio, kio de Kristo la Sinjoro kaj de la Sankta Spirito estas konfidita al la apostoloj, nedifektite al ties posteuloj, por ke tiuj sub la luma gvidado de la Spirito de la vero ĝin fidele konservu, klarigu kaj disvastigu” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 9).“Tiel estiĝas, ke la eklezio”, al kiu estas konfidita la transdono kaj la interpretado de la revelacio, “ne nur sole el la Sankta Skribo ĉerpu ĝian certecon pri ĉia revelacio. Pro tio kun la sama sento de la dankeco kaj kun la sama respekto ambaŭ estas akceptendaj kaj estimendaj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 9). (113)

 

Apostola Tradicio kaj eklesia Tradicio

 

83   La tradicio [aŭ Tadicio], de kiu ni parolas ĉi tie, devenas de la apostoloj kaj transdonas tion, kion ili elprenis el la instruo kaj el la ekzemplo de Jesuo, kaj kion ili perceptis de la Sankta Spirito. La unua kristana generacio ja ankoraŭ ne havis skriban Novan Testamenton, kaj la Nova Testamento mem atestas la okazaĵon de viva Tradicio.

 

La teologiaj, disciplinaj, liturgiaj aŭ religiaj tradicioj [aŭ Tradicioj], kiuj iom post iom estiĝis en la lokaj eklezioj, estas io alia. Ili prezentas apartajn esprimo-formojn de la granda tradicio, adaptitajn al la diversaj lokoj kaj tempoj. Ili en la lumo de la granda tradicio sub la gvidado de la instru-ofico povas esti konservataj, ŝanĝataj aŭ forlasataj. (268, 1202, 2041)

 

III • La interpretado de la kredo-heredo

 

La kredo-heredo estas konfidita al la eklezio kiel tutaĵo

 

84   La dogmaro Fußnote (depositum fidei) enestanta en la Sankta Tradicio kaj en la Sankta Skribo estas konfidita de la apostoloj al la eklezio kiel tutaĵo. “La tuta sankta popolo estante sindona al ĝi, kune kun siaj paŝtistoj, daŭre persistas en la doktrino kaj komunumo de la apostoloj, ĉe la pano-dispecigo kaj ĉe la preĝoj tiel, ke per la persistado en la tradiciita kredo, en ties realigo kaj konfesado, estiĝas unika kunsono inter la estroj kaj la kredantoj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10). (233, 857, 871)

 

La instru-ofico de la eklezio

 

85   “La tasko, aŭtente interpreti la skribitan aŭ tradiciitan vorton de Dio, estas konfidita sole al la viva instru-ofico de la eklezio” – tio signifas, al la episkopoj en komunumo kun la posteulo de Petro, la episkopo de Romo – “kies plenpovo estas uzata en la nomo de Jesuo Kristo” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10). (888-892, 2032-2040)

 

86   “La instru-ofico ne staras super la Dia Vorto, sed servas al Ĝi, nur tion instruante, kio estas tradiciita, ĉar ĝi ja nur tion (la Vorton de Dio) respektoplene aŭdas, sankte konservas kaj fidele klarigas laŭ Dia instrukcio kaj kun la subteno de la Sankta Spirito, kaj ĉion, kion ĝi prezentas kredenda kiel revelaciita, ĝi ĉerpas el ĉi tiu unu heredo de la kredo” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10). (688)

 

87   La kredantoj al si en la memoron vokas la Vorton de Kristo al la apostoloj “Kiu vin aŭskultas, tiu min aŭskultas” (Luk 10,16) Fußnote kaj ili volonte akceptas la instruojn kaj direktivojn, kiuj donas al ili la paŝtistoj en diversaj formoj. (2037, 1548)

 

La dogmoj de la kredo

 

88   La instru-ofico de la eklezio pleni efektivigas la de Kristo ricevitan aŭtoritaton, kiam ĝi difinas dogmojn, tio signifas, kiam ĝi en formo deviganta la kristanan popolon al nerevokebla kredo-konsento prezentas verojn, kiuj enteniĝas en la Dia revelacio, aŭ kiam ĝi en definitiva maniero prezentas verojn, kiuj kun tio staras en necesa kunligo. (888-892, 2032-2040)

 

89   Nia spirita vivo kaj la dogmoj staras en organa kunligo. La dogmoj estas lumoj sur nia kredovojo, ili heligas kaj sekurigas ĝin. Inverse per ĝusta vivo estas malfermataj nia racio kaj nia koro, por akcepti la lumon de la kredodogmoj Fußnote . (2625)

 

90   La reciprokaj interligitecoj inter la dogmoj kaj ties interna interrilato estas troveblaj en la tuto de la revelacio de la mistero de Kristo Fußnote . En tio estas pripensinde: ekzistas “ordo aŭ ‘hierarkio’ de la veroj de la katolika doktrino, ĉar ilia kunligo kun la fundamento de la kristana kredo estas diferenca.” (UR 11) (114, 158, 234)

 

La supernatura kredo-senso

 

91   Ĉiuj kredantoj partoprenas en la registrado kaj pludonado de la revelaciita vero. Iliicevis la unktadon de la Sankta Spirito, kiu ilin instruas Fußnote kaj enkondukas en ĉian veron Fußnote . (737)

 

92   “La tuteco de la kredantoj … en la kredo ne povas erari, kaj ĉi tiun ĝian apartan kvaliton ĝi publikigas per la supernatura kredo-senco de la tuta popolo, kiam ĝi flanke de la episkopoj ĝis al la lastaj kredantaj laikoj esprimas sian ĝeneralan interkonsenton en aferoj de la kredo kaj de la moroj” (LG 12). (785)

 

93   “Per tiu kredo-sento, kiu de la spirito de la vero estas vekita kaj subtenata, la popolo de Dio sub la gvidado de la sankta instru-ofico pendas … en la kredo transdonita nerevokeble al la sanktuloj, kun ĝusta juĝo ĉiam pli profunden enpenetras en ĝin, kaj ĝin ĉiam pli plene aplikas en la vivo” (LG 12). (889)

 

La kreskado en la kredokompreno

 

94   Danke al la helpo de la Sankta Spirito povas kreski la kompreno de la realeco kaj la formulado de la kredoheredo en la vivo de la eklezio: (66)

     “pro la pripensado kaj la studado de la kredantoj, kiuj tion konsideras en la koroj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8); precipe “la teologia esplorado … klopodu pli profundan ekkonon de la revelaciita vero” (GS 62, 7) Fußnote ; (2651)

     “pro la interna kompreno de la spiritaĵoj, kiujn ili spertas” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8); “la Diaj vortoj kreskas kun al legantoj” (s-ta Gregoro la Granda, hom. Ez. 1,7,8); (2038, 2518)

     pro la kerigmo de tiuj, kiuj kun la posteulado en la episkopa ofico ricevis la certan graco-donon de la vero (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8).

 

95   “Montriĝas do, ke la Sankta Tradicio, la Sankta Skribo kaj la instru-ofico de la eklezio laŭ la saĝega decido de Dio estas tiel interplektitaj kaj aliĝitaj unu kun ĉiu alia, ke unu sen la alia ne povas ekzisti, kaj ke ĉiuj kune, ĉiu siamaniere kontribuas efike al la savo de la animoj per la agado de la unu Sankta Spirito” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10,3).

 

MALLONGE

 

96   Kion Kristo konfidis al la apostoloj, tion tiuj, inspiritaj de la Sankta Spirito, en sia prediko kaj skribe pludonis al ĉiuj generacioj ĝis la glora reveno de Kristo.

97   “La Sankta Tradicio kaj la Sankta Skribo formas la unu sanktan postlasaĵon de la Dia Vorto konfidita al la eklezio” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 10). En tio rigardas la pilgrimanta eklezio kiel en spegulo Dion, la fonton de ĉiuj siaj riĉaĵoj.

98   “Tiel la eklezio en sia instruado, en sia vivo kaj en sia kulto daŭrigas kaj peras al ĉiuj generacioj ĉion, kio ĝi mem estas, ĉion, kio ĝi kredas” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 8).

99   Danke al sia supernatura kredosenso la tuta popolo de Dio ricevas senĉese la donon de la Dia revelacio, enpenetras pli profunden en ĝin kaj plene vivas el ĝi.

100 La tasko interpreti devige la Vorton de Dio estas konfidita ekskluzive al la instru-ofico de la eklezio, la papo kaj la kun li en komuno estantaj episkopoj.

 

 

Artikolo 2 • La Sankta Skribo

 

 

I • Kristo – la unika Vorto de la Sankta Skribo

 

101   Por revelaciiĝi al la homoj, Dio en Sia bonvolema boneco parolas al la homoj en homaj vortoj: “La Diaj Vortoj, esprimataj per homa lango, fariĝis similaj al homa parolado, kiel iam la Vorto de la eterna Patro fariĝis simila al la homo per la akcepto de la karno de homa malforteco” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 13).

 

102   Per ĉiuj vortoj de la Sankta Skribo Dio diras nur unu vorton: Sia unnaskita Vorto, en kiu Li eldiras Sin mem Fußnote . (65, 2763)

“La unu sama Dia Vorto disvastiĝas tra ĉiuj Skriboj; La unu sama Vorto sonas en la buŝo de ĉiuj sanktaj skribistoj. Ĉar Ĝi en la komenco estis Dio ĉe Dio, Ĝi bezonis neniujn silabojn, ĉar Ĝi ne estas kaŭzita de momenta situacio! (S-ta Aŭgusteno, ennarratio en Psalmos 103,4,1).

 

103    Pro tiu kaŭzo la eklezio ĉiam honoris la Sanktajn Skribojn kiel la Korpon de Kristo mem. Ĝi donas al la kredantoj seninterrompe la panon de la vivo, kion ĝi ricevas de la tablo de la Dia Vorto kaj de la Korpo de Kristo Fußnote . (1100, 1184, 1378)

 

104   En la Sankta Skribo la eklezio daŭre trovas sian nutraĵon kaj sian forton Fußnote , ĉar en Ĝi ĝi ricevas ne nur iun homan vorton, sed tion, kio la Sankta Skribo vere estas: la Dian Vorton Fußnote . “Ĉar en la Sanktaj Skriboj la Patro, kiu estas en la ĉieloj, amoplene venas renkonten al Siaj infanoj kaj dialogas kun ili. (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 21).

 

 

II • Inspirateco kaj vero de la Sankta Skribo

 

105   Dio estas la aŭtoro de la Sankta Skribo. “La de Dio revelaciita, kio skribe enestas kaj prezentiĝas en la Sankta Skribo, estas notita sub la spiro de la Sankta Spirito.”

“Ĉar la sankta patrino eklezio pro la apostola kredo kredas sanktaj kaj kanonaj la librojn kaj de la Malnova kaj de la Nova Testamentoj en sia tuteco kun ĉiuj siaj partoj, ĉar ili estas skribitaj pro inspiro de la Sankta Spirito, havas Dion kiel aŭtoron kaj kiel tiaj estas transdonitaj al la eklzio” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 11).

 

106   Dio inspiris la homajn aŭtorojn de la Sankta Skribo. “Al la koncipado de la Sanktaj Libroj Dio elektis homojn, kiuj servu al Li per la uzado de siaj propraj kapabloj kaj fortoj per tio, ĉian tion kaj nur tion, kion Li mem volis – efika en ili kaj per ili – kiel veraj aŭtoroj skribe transdoni (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 11).

 

107   (702) La inspiritaj libroj instruas la veron. “Ĉar do ĉio, kion eldiras la inspiritaj aŭtoroj aŭ hagiografoj, devas valori kiel eldirita de la Sankta Spirito, oni devas konfesi pri la Sanktaj Libroj, ke ili sekuraj, fidelaj kaj sen eraro instruas la veron, kion Dio volis havi notita pro nia savo en sanktaj skribaĵoj.”

 

108   La kristana kredo ne estas “libroreligio”. La Kristanismo estas le religio de la “Vorto” de Dio, “ne de skriba muta vorto, sed de la homiĝinta viva Vorto” (Bernhard el Clairvaux: homilia super missus est 4,11). Kristo, la eterna Vorto de la viva Dio, devas per la Sankta Spirito malfermi Fußnote nian spiriton “por la kompreno de la Skribo”, por ke Ĝi ne restu malviva vorto.”

 

 

III • La Sankta Skribo estas la interpreto de la Skribo

 

109   En la Sankta Skribo Dio parolas al la homo home. Por bone interpreti la Skribon, do estas atendende al tio, kion la homaj aŭtoroj vere volis diri kaj kion Dio volis revelacii al ni Fußnote .

 

110   Por kompreni la eldir-intencojn de la skribo-aŭtoroj, on devas atenti la cirkonstancojn de ilia tempo kaj kulturo, kaj la en ilia tempo kutimajn penso-, parolo- kaj rakontokutimojn. “Ĉar la vero estas ciam alie prezentata kaj esprimata en tekstoj aŭ en aliaj parolo-ĝenroj, kiuj estas en diversaj manieroj historiaj, profetaj kaj poeziaj” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 12,2).

 

111   Ĉar la Skribo estas inspirita, troviĝas ankoraŭ alia, ne malpli grava principo por la ĝusta interpretado, sen kio la Skribo restus malviva litero: “La Sankta Skribo estas legenda kaj interpretenda en la sama spirito, en kio ĝi estas skribita” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 12,3).

Por interpretado de la Skribo laŭ la Spirito, kiu ĝin inspiris, la dua Vatikana Koncilio donas tri kriteriojn Fußnote :

 

112   (128) 1. Zorge atenti “la enhavon kaj la unuecon de la tuta Skribo”. Ankaŭ se la libroj, el kiuj la Skribo estas kunmetita, estas tre variaj, la Skribo tamen estas unueco pro la unueco de la plano de Dio, kies centro kaj koro estas Jesuo. Ekde Lia pasĥo Lia koro estas malferma Fußnote . (368)

“Sub la ‘koro Fußnote de Kristo’ estas komprenenda la Sankta Skribo, kiu publikigas la koron de Kristo. Tiu koro estis fermita antaŭ la pasiono, ĉar la Skribo estia malhela. Post la pasiono la Skribo estas malfermita, por ke tiuj, kiuj Ĝin nun komprenas, pripensas kaj diferencigas, kiel la profetado estas interpretenda (S-ta Tomaso el Akvino: expositio en Psalmos 21,11).

 

113   2. Legi la Skribon “en la viva tradicio de la tut-eklezio”. Laŭ sentenco de la patroj “la Sankta Skribo estas skribita pli en la la koron de la eklezio ol sur pergamenton” Fußnote . La eklezio ja gardas ja en sia Tradicio la vivan memoron de la Dia Vorto, kaj la Sankta Spirito donas al ĝi la spiritan interpredadon de la Skribo, “… laŭ la spirita senco, kiun la Spirito donacas al la eklezio” (Origeno, homiliæ in Leviticum 5,5). (81)

 

114   3. Atenti “la analogion de la kredo” Fußnote . Sub “analogio de la kredo” ni komprenas la kunligon de la kredo-veroj reciproke kaj en la tuta plano de la revelacio. (90)

 

La multobla skribosignifo

 

115   Laŭ antikva tradicio la signifo de la Skribo estas duobla: la vorta kaj la spirita. Tiu lasta povas esti alegoria, morala aŭ anagoga. La profunda interkonsento de tiuj kvar signifo-enhavoj sekurigas al la viva legaĵo de la Skribo en la eklezio sian tutan riĉecon. Fußnote

 

116   La vorta senco estas tiu, kiu estas la senco laŭ vortoj de la Skribo kaj per la ekzegezo uzata, kiu orientiĝas ĉe la reguloj de la ĝusta teksto-interpretado. “Ĉiu senco [de la Sankta Skribo] baziĝas sur la vorta (s-ta Tomaso el Akvino, summa theologiæ 1,1,10 ad 1). (110-114)

 

117   La spirita senco. Danke al la unueco de la Dia plano ne nur la skriboteksto, sed ankaŭ la realeco kaj la eventoj, de kiuj tiu teksto parolas, povas esti signoj.

1. La alegora senco. Ni povas gajni pli profundan komprenon de la eventoj, kiam ni ekkonas la signifon, kiun ili havas en Kristo. Tiel estas la trairo tra la ruĝa maro signo de la venko de Kristo kaj kun tio de la bapto Fußnote .

2. La morala senco. La okazaĵoj, de kiuj estas parolata en la Skribo, instigu nin al la ĝusta agado. Ili estas “al ni kiel ekzemplo … al ni kiel averto … surskribitaj (1 Kor 10,11) Fußnote .

3. La anagoga senco. Ni povas vidi eventojn kaj okazaĵon en ilia eterrna sinifo, kiuj gvidas nin al la eterna hejmlando [greke: “anagogé ”]. Tiel la eklezio sur la tero estas sgno de la eterna Jerusalemo Fußnote . (1101)

 

118   Distiko el la mezepoko resumas la signifon de la kvar enhavaĵoj:

Litteræ gesta docet, quid credas alegoria.

          Moralis quid agas, quo tendas allegoria”

[La litero instruas la resulton; kion vi kredu, la alegorio;

          la moralo, kion vi agu; kien vi strebu, la anagogio.]

                                       (Aŭgusteno el Danlando, Rotulus pugillaris, I).

 

119   “Tasko de la ekzegeto … estas, celi laŭ ĉi tiuj reguloj al pli profunda kompreno kaj klarigado de la senco de la Sankta Skribo, por ke tiel kvazaŭ surbaze de sciencaj preparoj maturiĝu la juĝo de la eklezio. Ĉio, kio rilatas al la maniero de la skribo-interpretado, fine apartenas al la juĝo de la eklezio, kiu realigas la Dian taskon kaj servon, konservi la Dian Vorton kaj interpreti ĝin” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 12,3). (94)

“Mi eĉ ne kredus al la evangelio, se min ne instigus la aŭtoritato de la katolika eklezio (s-ta Aŭgusteno: contra epistulam Manichæi quam vocant fundamenti 5,6). (113)

 

IV • La kanono de la Skribo

 

120   La Apostola Tradicio lasis al la eklezio distingi, kiuj skriboj estu surprenataj en la liston de la sanktaj libroj Fußnote . Tiu kompleta listo estas nomata “kanono” de la Sanktaj Skriboj. Laŭ ĝi la Malnova Testamento konsistas el 46 (45, kiam oni kunprenas Jeremian [Jer] kaj Sentencon [Sen]) kaj la Nova Testamento el 27 Skriboj Fußnote : Malnova Testamento: Genezo (Gen) Fußnote , Eliro (Eli), Levidoj (Lev), Nombroj (Nom), Readmono (Rea), Josuo vrk Krankenversicherung(Jos), Juĝistoj (Juĝ), Rut (Rut), la du libroj Samuel (1 Sam, 2 Sam), la du libroj de la Reĝoj (1 Reĝ, 2 Reĝ), la du libroj de la Kroniko (1 Kron, 2 Kron), Ezra (Ezr), Neĥemia (Neĥ), Tobit (Tob), Judit (Jud), Ester (Est), la du libroj de la Makabeoj (1 Mak, 2 Mak), Jjob (Ijo), Psalmoj (Psa), Sentencoj / Proverboj (Sen), Predikanto /Kohelt (Koh), Alta Kanto (Kan), Saĝeco (Saĝ), Siraĥido (Sir), Jesaja (Jes), Jeremia (Jer), Plorkantoj / Lamentado (Lam), Baruĥ (Bar), Jeĥezkel (Jeĥ), Daniel (Dan), Hoŝea (Hoŝ), Joel (Joe), Amos (Amo), Obadja (Oba), Jona (Jon), Miĥa (Miĥ), Naĥum (Naĥ), Ĥabakuk (Ĥab), Cefanja (Cef), Ĥagaj (Ĥag), Zeĥarja (Zeĥ), Maleaĥi (Mal).

Nova Testamento: La evangelioj laŭ Mateo (Mat), Marko (Mar), Luko (luk) kaj Johano (Joh), la Agoj de la apostoloj (Ago), la leteroj de Paŭlo al la Romanoj (Rom), la unua kaj la dua al la Korintanoj (1 Kor) (2 Kor), al la Galatoj (Gal), al la Efesoj (Efe), al la Flipiamoj (Fil), al la Koloseanoj (Kol), la unua kaj la dua al la Tesalonikanoj (1 Tes), (2 Tes), la unua kaj la dua al Timoteo (1 Tim), (2 Tim), al Tito (Tit), al Filemon (Flm), la letero al la Hebreoj (Heb), la letero al Jakobo (Jak), la unua kaj la dua letero al Petro (Pet), la tri leteroj de Johano (1 Joh), (2 Joh), (3 Joh), la letero de Judas (Jud), kaj la Apokalipso de Johano (Apo).

 

La Malnova Testamento

 

121   La Malnova Testamento estas neĉesebla parto de la Sankta Skribo. Ties libroj estas inspiritaj de Dio kaj havas daŭran valoron Fußnote , ĉar la Malnova Interligo neniam estas nuligita. (1093)

 

122   “La savoplano de la Malnova Testamento etendiĝis precipe al tio: Prepari la alvenon de Kristo, de la elaĉetanto de ĉio, …”. Kvankam la libroj de la Malnova Testamento “entenas ankaŭ neperfektaĵojn kaj kaŭzitaĵojn de la momenta situacio” ili tamen atestas pri la eduk-arto de la savo-aga amo de Dio. Ili enhavas “majestajn instruojn pri Dio, savoplenan saĝon pri la vivo de la homo kaj mirindajn preĝo-trezorojn” (2506); en ili “fine estas kaŝita la sekreto de nia savo” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 15). (702, 762, 708)

 

123   La kristanoj adoras la Malnovan Testamenton kiel vera Vorto de Dio. La penson nuligi la Malnovan Testamenton, ĉar la Nova ĝin malvalidigintus [Markionismo], la ekleia ĉiam firme rifuzis.

 

La Nova Testamento

 

124   “La Dia Vorto, kio estas la forto de Dio por ĉiu, kiu kredas, sin montras kaj evoluas sian forton precipe en la Skriboj de la Nova Testamento”. (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 17). Tiuj Skriboj ofertas al ni la definitivan veron de la Dia revelacio. Ilia centra temo estas Jesuo Kristo, la homiĝinta Filo de Dio, Liaj agoj, Lia instruo, Lia sufero kaj Lia glorado kaj la komencoj de Lia eklezio sub la agado de la Sankta Spirito Fußnote .

 

125   La evngelioj estas la centra parto de ĉiuj Skriboj kiel “ĉef-atesto por la vivo kaj instruado de la karniĝinta Vorto, nia Elaĉetanto” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 148). (515)

 

126   Dum la estigo de la evangelioj oni povas distingi tri stupojn:

1       La vivo kaj la instru-agado de Jesuo. La eklezio firmtenas, ke la kvar evangelioj, “kies historieco ĝi jesas senhezite, fidinde tradicias, kion Jesuo, la Filo de Dio, en Sia vivo vere faris kaj instruis inter la homoj por ties eterna savo ĝis al tiu tago, kiam Li estis levita [en la ĉielon]”.

2       La buŝa tradicio. La apostoloj “post la suprenlevo de la Sinjoro tradiciis al siaj aŭskultantoj, kion Li mem diris kaj faris, kun tiu plej plena kompreno, kion ili havis, instrukciitaj per la mirindaj okazaĵoj ĉirkaŭ Kristo kaj instruitaj per la lumo de la Spirito de la vero”. (76)

3       La verkado de la evangelioj. “La sanktaj verkantoj skribis ja kvar evangeliojn, elektante ili selektis kelkaĵojn el la multo, kio estis aŭ buŝe aŭ jam skribe tradicita, kunigante aliaĵojn, aŭ rigardante al la stato de la eklezio ili klarigis kelkaĵojn konservante finfine la manieron de la predikado, sed ĉiam tiel, ke ili predikis al ni veraĵojn kaj sinceraĵojn pri Jesuo (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 19). (76)

 

127   La kvarforma evangelio okupas unikan position en la eklezio. Tion atestas ĝia adorado en la liturgio kaj la nekomparebla altira forto, kion ĝi ĉiam efikis sur la sanktulojn. (1154)

Ne ekzistas instrukcio, kio estus pli bona, pli valora kaj pli mirinda ol la teksto de la evangelio. Vidu kaj kaptu, kion nia Sinjoro kaj Majstro, Kristo, instruis en Siaj vortoj kaj efikis en Siaj agoj (S-ta Cezaria la pli juna).

“Precipe la evangelio alparolas min dum miaj internaj preĝoj; En ĝi mi trovas ĉion, kio necesas por mia povra animo. Mi malkovras en ĝi ĉiam novajn ekkonojn, kaŝitajn misterajn sencojn” (S-ta Tereza de la infano Jesuo: manuscrits autobiographiques A 83v).

 

La unueco de la Malnova kaj de la Nova Testamentoj

 

128   Jam en la tempoj de la apostoloj Fußnote kaj poste en ties tuta tradicio la unueco de la Dia plano klariĝis en ambaŭ Testamentoj de la eklezio per la tipologio. Tiu en la verkoj de Dio en la Malnova Interligo trovas “antaŭformojn” [tipologiojn] de tio, kion Dio poste plenumiĝis en la pleneco de la tempoj per la persono de Sia homiĝinta Vorto. (489)

 

129   La kristanoj do legas la Malnovan Testamenton en la lumo de Kristo la mortinta kaj reseurektinta. Tiu tipologia leĝado publikigas la neelĉerpeblan senco-enhavon de la Malnova Testamento. Ĝi ne rajtas forgesigi, ke tiu retenas propran valoron de la revelacio, kiun nia Sinjoro mem donis al ĝi Fußnote . Ĉetere la Nova Testamento estu legata ankaŭ en la lumo de la Malnova Testamento. La kristana prakateĥezo daŭre rerilatis al tio Fußnote . Laŭ malnova devizo la Nova Testamento estas ĉikaŭvolvita de la Malnova: “Novum in Vetere latet et in Novo Vetus patet” (S-ta Aŭgusteno: quæstiones in Heptotechum 2,73) Fußnote . (1968, 651, 2055)

 

130   La tipologio signifas la alpremo de la Dia plano al sia plenumo, ĝis kiam finfine “Dio estu ĉio en ĉio” (1 Kor 15,28). Ekz. la vokado de la patriarko kaj la eliro el Egiptujo ne perdas sian propran valoron en la plano de Dio per tio, ke ili en tio estas ankaŭ interŝtupoj.

 

V • La Sankta Skribo en la vivo de la eklezio

 

131   “En la Vorto de Dio enestas granda Potenco kaj Forto, ke Ĝi estas por la eklezio apogo kaj vivo, kaj por la ekleziaj infanoj kredoforto, animonutraĵo kaj pura, senĉese fluanta fonto de la spirita vivo (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 22).

 

132   “La studado de la Sankta Skribo estas kvazaŭ la animo de la sankta teologio. Sed ankaŭ la servo de la vorto, tio estas la pastorala kerigmo, la kateĥezo kaj ĉiu kristana instruo, en kiu la liturgia homilio devas havi eminentan lokon, prenas el la sama vorto de la Skribo sanan nutraĵon kaj sanktan forton” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 24). (94)

 

133   La eklezio “admonas … ĉiujn Kristokredantojn … aparte intense, per ofta legado de la Diaj Skriboj atingi la ‘superecon de la scio de Kristo Jesuo” (Flp 3,8). ‘Nekono de la Skribo estas estas ja nekono de Kristo’ (s-ta Hieronimo) (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 20). (2653, 1792)

 

MALLONGE

 

134   La tuta Sankta Skribo estas unusola libro, kaj tiu unu libro estas Kristo. “Ĉar la tuta Dia Skribo parolas de Kristo, kaj la tuta Dia Skribo plenumiĝas en Kristo” (Hugo el S-a Viktor: de arca Noe 2,8) Fußnote .

135   “La Sankta Skriboj enhavas la Dian Vorton, kaj ĉar inspiritaj, ili estas vere la Dia Vorto” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 14).

136   Dio estas la Kreinto (Aŭtoro) de la Sankta Skribo: Li inspiris ties homajn skribintojn (aŭtorojn); Li agas en ili kaj per ili. Li do garantias, ke iliaj Skriboj senerare instruas la savoveron Fußnote .

137   La interpretado de la inspiritaj Skriboj devas precipe tion atenti, kion Dio volas diri per la sanktaj skribintoj por nia savo. Kio venas de la Spirito, nur povas esti plene komprenata per la efiko de la Spirito Fußnote .

138   La 46 libroj de la Malnova kaj la 27 libroj de la Nova Testamentoj estas akceptitaj kaj honorataj de la eklezio kiel inspiritaj.

139   La kvar evangelioj havas centran pozicion, ĉar Jesuo Kristo estas ties mezo.

140   La unueco de la du Testamentoj sekvas el la unueco de la plano de Dio kaj el la revelacio de Dio. La Malnov Testamento preparas la Novan, dum tiu kompletigas la Malnovan. Ambaŭ sin reciproke heligas; ambaŭ estas vera Vorto de Dio,

141   “La eklezio ĉiam adoris la Diajn skribojn kiel ankaŭ la Dian Korpon” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 21). Ambaŭ nutras kaj difinas la tutan kristanan vivon. “Via vorto estas lumilo por miaj piedoj, kaj lumo por mia vojo” (Psa 19, 105) Fußnote .

 

 

Tria ĉapitro

La respondo de la homo al Dio

 

142   Per Sia revelacio “ … la nevidebla Dio el la superfluo de Sia amo alparolas la homojn kiel amikoj kaj Li interrilatas kun ili, por inviti ilin al la komunumo kun Si kaj en ĝin” (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 2). La konvena respondo al tio estas la kredo. (102)

 

143   Per la kredo la homo ordigas sian racion kaj sian volon tute sub Dio. Li donas al Dio, kiu revelaciiĝas, sian Jeson kun sia tuta esto Fußnote . La Sankta Skribo nomas tiun respondon de la homo al la revelaciĝanta Dio “kred-obeo” Fußnote . (2087)

 

Artikolo 4 • Mi kredas (1814-1816)

 

I • La kred-obeo

 

144   En la kredo obei [ob-audire] signifas, sind subigi al la aŭdita vorto en libereco, ĉar ties vero estas garantiita de Dio, kiu estas la vero mem. Kiel prototipo de tiu obeo metas la Sankta Skribo al niaj okuloj Abrahamon. La virgulino Maria lin realigas plej komplete.

 

Abrahamo - “la patro de ĉiuj kredantoj”

 

145   En lia laŭdo-parolado de la kredo de la antaŭuloj la letero al la Hebreoj akcentas la kredon de Abrahamo: “Pro la kredo Abraham obeis al la voko, foriri en landon, kiun li devus ricevi kiel heredo; kaj li foriris sen scii kien li venos” (Heb 11,8) Fußnote . Pro la kredo li vivis kiel fremdulo kaj pilgrimanto en la promesita lando Fußnote . Pro la kredo Sara ricevis la promesitan filon. Pro la kredo finfine Abrahamo oferis sian unusolan filon Fußnote . (59, 2570), 489)

 

146   Do Abrahamo realigas la difinon de la kredo, kiun la letero al la Hebreoj prezentas: “Fido estas realigo de esperataĵoj, provado de aferoj nevidataj” (Heb 11,1). “Abraham kredis al Dio, kaj tio estis kalkulita al li kiel virto” (Rom 4,3) Fußnote . Ĉar li “fortiĝis per fido” (Rom 4,20), Abrahamo fariĝis “la patro de ĉiuj, kiuj … kredas” (Rom 4,11) Fußnote . (1819)

 

147   La Malnova Tetamento estas riĉa pri atestoj de tia kredo. La letero al la Hebreoj prezentas laŭdoparoladon pri la ekzemplodona kredo de la antaŭuloj, kiu kreas por ili “bonan ateston” (Heb 11,2) Fußnote . Sed Dio “antaŭvidis por ni ion pli bonan” (Heb 11,40): La graco, kredi je Lia Filo, je “la aŭtoro kaj perfektiganto de la fido” (Heb 12,2). (839)

 

Maria - “beata estas ŝi, kiu kredis”

 

148   La virgulino Maria praktikas la perfektan kred-obeon. Ĉar ĝi kredas, ke por Dio “nenio estas neebla” (Luk 1,37) Fußnote , ŝi akceptis krede la anoncon kaj promeson faritan de la anĝelo kaj konsentis: “Jen la sklavino de la Eternulo; estu al mi laŭ via diro (Luk 1,38). Elisabeto ŝin salutis: “beata estas ŝi, kiu kredis, ke plenumiĝos tio, kio estas dirita al ŝi de la Eternulo” (Luk 1,45). Pro tiu kredo ĉiuj generacioj nomos ŝin feliĉa Fußnote . (494, 2617, 506)

 

149   Dum ŝia tuta vivo, ankaŭ en ŝiaj lastaj elprovoj Fußnote , kiam Jesuo, ŝia filo, mortis sur la kruco, ŝia kredo ne ŝanceliĝis. Maria neniam forlasis sian kredon, ke la Vorto de Dio “plenumiĝos”. Pro ti adoras la eklezio en Maria la sinceran kredobildon. (507, 829, 969)

 

II • “Mi scias, al kiu mi donis kredon”

 

Kredi sole je Dio

 

150   La kredo estas persona ligo de la homo je Dio kaj samtempe, ne divideble de tio, libera konsento al la tuta de Dio revelaciita vero. La kristana kredo kiel persona ligo al Dio kaj kiel konsento al la de Li revelacita vero diferenciĝas rilate al la kredo, kion oni donacas al homo. Sin tute doni al Dio kaj tute kredi tion, kion Li diras, estas ĝusta kaj bona. Sed vante kaj malĝuste estus, donaci tian kredon al iu kreitaĵo Fußnote . (222)

 

Kredi je Jesuo Kristo, la Filo de Dio

 

151   Por la kristano la kredo je Dio nedisigeble estas interligita kun la kredo je tiu, kiun Li estis sendita, je Lia “amata Filo”, en kiu Li havas plezuron Fußnote kaj al kiu aŭskulti Li nin vokis Fußnote . La Sinjoro mem diras al Siaj disĉiploj: “Vi kredas al Dio, kredu ankaŭ al mi” (Joh 14,1). Ni povas kredi je Jesuo Kristo, ĉar Li estas mem Dio, la homiĝinta Vorto: “Neniu iam vidis Dion. La solenaskita, kiu estas Dio kaj kiu estas en la sino de la Patro, Lin deklaris” (Joh 1,18). Ĉar Li “vidis la Patron” (Joh 6,46), Li estas la ununura, kiu Lin konas kaj povas Lin revelacii Fußnote . (424)

 

Kredi je la Sankta Spirito

 

152   Oni ne povas kredi je Jesuo Kristo sen havi interligon en Sian Spiriton: La Sankta Spirito revelacias al la homoj, kiu estas Jesuo. “Neniu parolanta en la Spirito de Dio povas diri: Jesuo estas la Sinjoro, krom en la Sankta Spirito” (1 Kor 12,3). “La Spirito esploras ĉion, eĉ la profundaĵojn de Dio … tiel same neniu ekkonas Dion, krom la Spirito de Dio” (1 Kor 2,10-11. Nur Dio sola ekonas Dion tute. Ni kredas je la Sankta Spirito, ĉar Li estas Dio. (243, 683)

 La eklezio senĉese konfesas sian kredon je la unu Dio, la Patro, la Filo kaj la Sankta Spirito. (232)

 

III • La signoj de la kredo

 

La kredo estas graco

 

153   Kiam la Sankta Petro konfesis, ke Jesuo estas la Mesio, la Filo de la vivanta Dio, Jesuo diris al li: “ne karno kaj sango tion malkaŝis al vi, sed mia Patro, kiu estas en la ĉielo” (Mat 16,17) Fußnote . La kredo estas donaco de Dio, de Li enverŝita supernatura virto. “Por ke tiu kredo estu realigata, ĝi bezonas la helpeman gracon de Dio, kaj de la internan helpon de la Sankta Spirito, kiu movas la koron kaj konvertas ĝin al Dio, kiu malfermas lanokulojn de la racio kaj ‘al ĉiuj donu la ĝojon, kredi kaj konsenti al la vero’ “ (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 5). (552, 1996, 2609, 1814).

 

La kredo estas homa ago

 

154   Per la graco kaj per la interna helpo de la Sankta Spirito oni povas kredi. Kaj tamen kredi estas vere homa ago. Kontraŭdiras nek al la libereco nek al la homa racio, doni fidon al Dio kaj konfirmi al la veroj revelaciitaj de Li. Jam en la homaj rilatoj ne lezas nian dignon, kredi tion, kion diras aliaj homoj pri si mem kaj pri siaj intecoj, fidi al iliaj promesoj (ekzemple kiam viro kaj virino gedziĝas), kaj tiel komenci kun ili komunecon. Sekve tute ne lezas nian dignon, “en la kredo doni al la revelacianta Dio plenan obeon de la racio kaj de la volo (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio: “Dei Filius”, K. 3: Denzinger-Schönmetzer 3008) kaj tiel komenci mallarĝan komunecon kun li. (1749, 2126)

 

155   En la kredo kunefikas racio kaj volo de la homo kun la Dia graco: “kredi estas ago de la racio, kiu laŭ la impulso de la volo movata de Dio per la graco konsentas al la Dia vero” (S-ta Tomaso el Akvino, summa teologiæ 2 - 2,9) Fußnote . (2008)

 

La kredo kaj la racio

 

156   La motivo kredi ne kuŝas en tio, ke la revelaciita vero vidiĝas vera kaj konvinka sub la lumo de nia natura racio. Ni kredas “pro la aŭtoritato de la revelacianta Dio mem, kiu nek trompiĝas nek trompas (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio: “Dei Filius”, K. 3: Denzinger-Schönmetzer 3008). Por ke malgraŭ ĉio la obeo de nia kredo interkonsentu kun la racio, Dio volis, ke kun la internaj helpoj de la Sankta Spirito estu ligataj eksternaj pruvoj de sia revelacio (Samloke Denzinger-Schönmetzer 3009). Tiel estas la mirakloj de Kristo kaj de la Sanktuloj, la profetaĵoj, la disvastio kaj sanktieco de la eklezio, ĝia frukteco kaj ĝia pluekziszado “tute sekuraj signoj de la Dia revelacio adaptita al la ekon-kapablo de ĉiuj (samloke Denzinger-Schönmetzer 3009), motivoj de la kredindeco Fußnote , kiuj montras, ke “la konsento al la kredo tute ne estas blinda emocio de la koro” (samloke Denzinger-Schönmetzer 3010). (2465, 1063, 548, 812)

 

157   La kredo est fidinda, pli fidinda ol ĉiu homa ekono, ĉar ĝi baziĝas sur la Vorto de Dio, kiu ne povas mensogi. La revelaciitaj veraĵoj povas ja aperi malhelaj por la homa racio kaj sperto, sed “la certeco per la Dia lumo estas pli granda ol la lumo de la natura racio” (S-ta Tomaso el Akvino, suma teologiæ 2 - 2171,5,obj.3). “Dekmil malfacilaĵoj konsistigas unu dubaĵon (J- H- Newman, apologia pro vita sua). (2088)

 

158   La kredo serĉas kompreni (S-ta Anselmo, proslogion proœm.). Kiu vere kredas, klopodas tiun, en kiun li kredas, pli bone ekkoni kaj la de li revelaciatan pli bone kompreni. Kaj pli profunda ekkono vokos pli fortan, ĉiam pli animitan kredon. La graco de la kredo malfermas “la okulojn de la koro (Efe 1,18) al viva kompreno de la revelaci-enhavoj, tio estas la tuto de la Diaj decidoj kaj de la kredo-misteroj kaj iliaj reciprokaj kunligoj kaj iliaj kunligoj kun Kristo, la centro de la revelaciita mistero. “Por ke la kompreno de la revelacio fariĝu ĉiam pli profunda, perfektigas la Sankta Spirito ĉiam la kredon per Liaj donoj”. (Dua Vatikana Koncilio: “Dei Verbum” 5).. Estas tiel, kiel la s-ta Aŭgusteno diris: “Mi kredas por kompreni, kaj mi komprenas por pli bone kredi (sermones 43, 7, 9). (1827, 90, 2518)

 

159   kredo kaj scienco. “Ankaŭ se la kredo staras super la racio, tamen neniam povas okazi vera diferenco inter kredo kaj racio, ĉar la sama Dio, kiu malkaŝas la sekretojn kaj enverŝas la kredon, metis en la homan spiriton la lumon de la racio: Dio ja ne povas nei sin mem, kaj nenim veraĵo povas nei veraĵon. (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, K. 4: Denzinger-Schönmetzer 3017). “Pro tio la metoda esplorado en ĉiuj disciplinoj, se ĝi antaŭeniras vere science kaj laŭ la moralaj normoj, neniam vere kontraŭdiras al la kredo, ĉar la profanaĵoj kaj la aĵoj de la kredo devenas de la sama Dio. Jes, kiu humile kaj persiste klopodas esplori la sekretojn de la aĵoj,estas kvazaŭ gvidata – ankaŭ se li pri tio ne estas konscia – per la mano de Dio, kiu portas kaj faras ĉiujn aĵojn, ke ili estu tio, kion ili estas ((Dua Vatikana Koncilio: “Gaudium et spes” 36,2). (283, 2293)

 

La libereco de la kredo

 

160   Por ke la kredo estu homa, “la homo respondu libere per sia kredo al Dio”; pro tio “neniu rajtas kontraŭ sia volo esti devigata al la akceptado de la kredo … ĉar la kred-ago laŭ sia propra naturo estas libera” (Dua Vatikana Koncilio: “Dignitatis humanæ” 10) Fußnote . “Dio vokas la homojn al Sia servo en la spirito kaj en la vero kaj ili estos pro tio devoligataj en la konscienco, sed ili ne estas devigataj … sed tio aperis komplete en Kristo Jesuo (Dua Vatikana Koncilio: “Dignitatis humanæ” 11). Kristo ja invitis al la kredo kaj al la konvertado, sed Li ne devigis. “Li donis ateston al la vero, kaj tamen Li ne volis ĝin devigi al tiuj, kiuj al ĝi kontraŭparolis. Lia regno … kreskas en la forto de la amo, en kiu Kristo, altigita sur la kruco, tiras la homojn al Si (Dua Vatikana Koncilio: “Dignitatis humanæ” 11). (1738, 616, 2106)

 

La neceso de la kredo

 

161   Kredi al Jesuo Kristo kaj al tiu, kiu Lin sendis pro nia savo, estas necesa, por atingi la savon Fußnote . Ĉar ‘estas sen kredo neeble, plaĉi al Dio’(Heb 1,6) kaj veni al la komunumo de Liaj Filoj, sen Li neniu atingis pravigon, kaj neniu atingos la eternan vivo, se li ne “persistis ĝis la fino” (Mat 10,2; 24,13) (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, K. 3: Denzinger-Schönmetzer 3012) Fußnote . (846, 432, 1237)

 

La persistado en la kredo

 

162   La kredo estas graco-donaco, kion Dio donas al la homo. Ni povas perdi tiun netakseblan donacon. La sankta Paŭlo atentigas Timoteon: “vi militadu la bonan militon, tenante la fidon kaj bonan konsciencon, kiun forpuŝinte de si, kelkaj homoj ŝippereis rilate la fidon” (1 Tim 1,18-19). Por vivi en la kredo, por kreski kaj elteni ĝis la fino, ni devas nutri ĝin per la Dia Vorto kaj petegi la Sinjoron, ĝin multigi Fußnote . Li devas “energii per amo” (Gal 5,6) Fußnote portata de la espero Fußnote kaj enradikiĝinta en la kredo de la eklezio. (2089, 1037, 2016, 2573, 2849)

 

La kredo ‒ komenco de la eterna vivo

 

163   La kredo ebligas al ni, jam anticipe ĝui la ĝojon kaj la lumon de la beatiga Dio-rigardo, kiu estas la celo de nia surtera vojo. Tiam ni vidos Dion “okulo ĉe okulo” (1 Kor 13,12), “kiel li estas” (1 Joh 3,2). La kredo do estas jam la komenco de la eterna vivo. (1088)

“Ni atendas la ĝuon de la bonaĵoj al ni promesitaj. Kiam ni ilin rigardas en la kredo kiel en spegulo, ili jam estas prezentaj” (S-ta Basilio, liber de Spiritu Sancto 15,36).

 

164   Nun ni iras nian vojon “ĉar ni vidas fide … ne vide”. (2 Kor 5,7), kaj ni ekkonas Dion kiel en spegulo, enigmo-plene kaj ne komplete. La kredo estas heligita de Dio, al kiu ĝi celas; tamen li ofte estas vivata en malhelo. La kredo povas esti forte pruvata. La mondo, en kiu ni vivas, ŝajnas esti longdistance for de tio, kiun la kredo asekuras al ni. La sperto de la malbono kaj de la mizeroj, de la maljustaĵoj kaj de la morto ŝajnas malkongrui kun la ĝojomesaĝo. Ili povas tristigi la kredon kaj fariĝi tento de ĝi. (2846, 309, 1502, 1006)

 

165   Tiam ni deves nin turni al la kredoatestantoj: Abrahamo, kiu kredis “ekster espero en espero” (Rom 4,18); la virgulino Maria, kiu sur la “pilgrimvojo de la kredo” (Dua Vatikana Koncilio, Lumen gentium, 58) eĉ eliris en la “nokton de la kredo” (Johano Paŭlo la 2a, Enzikliko “Redemptoris Mater” 17) partoprenante en la mizero de sia filo kaj en la nokto de lia tombo (samloke 18); kaj multaj aliaj atestantoj de la kredo: “havante ĉirkaŭ ni tian nubegon da atestantoj, ni formetu ĉion pezan kaj la pekon embarasantan, kaj persiste kuru la kuradon antaŭ ni metitan, direktante la rigardon al la aŭtoro kaj perfektiganto de la fido, Jesuo” (Heb 12,1-2). (2719)

 

Artikolo 5 • Ni kredas

 

166   La kredo estas persona ago: La libera respondo de la homo al la invito de revelacianta Dio. Sed la kredo ne estas izolita ago.Neniu povas kredi por si mem, kiel ankaŭ neniu povas vivi por si mem. Neniu povas al si mem doni la kredon, kiel ankaŭ neniu povas al si mem doni la vivon. La kredanto ricevis la kredon de aliaj; li devas ĝin transdoni al aliaj. Nia amo al Jesuo kaj al la homoj instigas nin, paroli al aliaj pri nia kredo. Ĉiu kredanto tiel estas membro en la granda ĉeno de la kredantoj. Mi ne povas kredi, se mi ne estas portata per la kredo de aliaj, kaj mi kunportas per mia kredo la kredon de aliaj.

 

167   “Mi kredas” (Apostola kredo-konfeso: Denzinger-Schönmetzer, Enchiridion Symborum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum 30): tio estas la kredo de la eklezio, kiel ĉiu kredanto precipe okaze de la bapto ĝin persone konfesas. “Ni kredas” (kredokonfeso de Nicea-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer, samlibre 150): tio estas la kredo de la eklezio, kiel ĝin konfesas la episkopoj kolektitaj por la Koncilio aŭ, pli ĝenerale, la kredantoj kolektitaj por la liturgio, “Mi kredas”: Tiel parolas ankaŭ la eklezio, nia patrino, kiu respondas per sia kredo al Dio kaj instruas nin diri “mi kredas”, “ni kredas”. (1124, 2040)

 

I • “Sinjoro, rigardu al la kredo de via eklezio

 

168   Unue estas la eklezio, kiu kredas kaj tiel portas, nutras kaj apogas mian kredon. Unue estas la eklezio, kiu ĉie konfesas (“vin laŭdas sur la terrondo la sankta eklezio” ni kantas en la himno “Te deum”), kaj kun ĝi kaj en ĝi ankaŭ ni konfesas: “mi kredas”, “ni kredas”. Per la eklezio ni ricevas en la bapto la kredon kaj la novan vivon en Kristo. En la roma rito demandas la baptanto la baptoton: “Kion vi petas de la eklezio de Dio?” La respondo estas: “la kredon - “kion donas al vi la kredo? - La eternan vivon” (Ordo initiationis christianæ adultorum 75).

 

169   La savo devenas sole de Dio, sed ĉar ni ricevas la vivon de la kredo per la eklezio, ĝi estas nia patrino: “Ni kredas al la eklezio kiel la patrino de nia renaskiĝo, kaj ne al la eklezio, kvazaŭ ĝi estus la aŭtoro de nia savo” (Faŭsto el Riez, de spiritu sancto 1,2). Kiel nia patrino ĝi estas ankaŭ nia edukisto en la kredo. (750, 2030)

 

II • La lingvo de la kredo

 

170   Ni ne kredas al formuloj, sed al la realeco, kiu tion esprimas kaj kion la kredo permesas nin “tuŝi”. “La ago de la kredo havas sian celon ne en la eldirado, sed ĉe [eldirita] realeco. (S-ta Tomaso el Akvino, suma teologiæ, 2-2,1,2, ad 2). Sed ni proksimiĝas al tiuj realecoj helpe de la kredo-formuloj. Tiuj ebligas, esprimi kaj pludoni la kredon, festi ĝin en komunumo, alproprigi ĝin al ni kaj pli kaj pli vivi el ĝi. (186)

 

171   Kiel “kolono kaj fundamento de la vero” (1 Tim 3, 15) la eklezio konservas fidele “la tradicitan kredon, kiu estas konfidita por ĉiam al la sanktuloj” Fußnote . La eklezio tenas la vortojn de Kristo en la memoro, ĝi transdonas la kredokonfeson de la apostoloj de generacio al generacio. Kiel patrino, kiu instruas siajn infanojn paroli kaj per tio kompreni kaj kunvivi, tiel instruas al ni la eklezio, nia patrino, la lingvon de la kredo, por enkonduki nin en la komprenon kaj vivon de la kredo. (78, 84, 857, 185)

 

III • Unu sola kredo

 

172   Ekde jarcentoj la eklezio konfesas en ĉiuj multaj lingvoj, kulturoj, popoloj kaj nacioj sian unikan kredon, ricevitan de unu Sinjoro, transdonitan per unu bapto, kredo radikanta en la konvinko, ke ĉiuj homoj havas nur unu Dion kaj unu Patron Fußnote . (813) La s-ta Ireneo el Liono, atestanto de tiu kredo, deklaras:

 

173   “La eklezio etendiĝas trans la tuta mondo ĝis la plej eksternaj limoj de la tero. Ĝi ricevis la kredon de la apostoloj kaj ties disĉiploj … kaj konservas [tiun mesaĝon kaj tiun kredon], kiel ĝi ilin ricevis, kvazaŭ ili loĝus en unu domo, ĝi kredas ilin tiom, kvazaŭ ĝi havus nur unu animon kaj unu koron, kaj ĝi proklamas kaj transdonas sian doktrinon tiom unuvoĉe, kvazaŭ ĝi havus nur unu buson” (adversus hæreses 1, 10, 1-2). (830)

 

174   “Kaj kiam ankaŭ sur la tuta mondo ekzistas diversaj lingvoj, tamen la valideco de la tradicio estas unu kaj la sama. La en Germanujo fonditaj eklezioj nenion alian kredas kaj transdonas ol la en Hispanujo aŭ inter la keltoj fonditaj, ol la en orientujo aŭ en Egiptujo, ol la en Libujo aŭ en la mezo de la mondo … “ (samloke, adversus hæreses 1, 10, 2). “Vera kaj fidindas ests la mesaĝo de la eklezio. Car ĉe ĝi aperas en la tuta mondo unu kaj la sama vojo por la savo” (samloke, adversus hæreses 5, 20, 1). (78)

 

175    “Ĉi tiun kredon, kiun ni ricevis de la eklezio, ni zorge konservas. Kiel valora trezoro, kiu estas fermita en unu sola valora ujo, la kredo estas ĉiam plijunigata per la efiko de la Spirito de Dio, kaj ĝi plijunigas la ujon, kio ĝin enhavas” (samloke, adversus hæreses 3, 24, 1).

 

MALLONGE

 

176   La kredo estas persona ligo de la tuta homo al la sin revelacianta Dio. En ĝi kuŝas konsento de la racio kaj de la volo al la Dia memrevelacio en Liaj agoj kaj vortoj.

177   “Kredi” do havas duoblan rilaton; Rilaton al la persono kaj rilaton al la vero; La kredoago rilatas al la vero per la fido al la persono, kiu ĝin atestas.

178   Ni kredu je neniu alia ol je Dio, la Patro, la Filo kaj la Sankta Spirito.

179   La kredo estas supernatura dono de Dio. Por kredi la homo bezonas la internan helpon de la Sankta Spirito.

180   “Kredi” estas konscia kaj libera homa ago konforma al la digno de la homa persono.

181   “Kredi” estas eklezia ago. La kredo de la eklezio antaŭiras nian kredon, generas, portas kaj nutras ĝin. La eklezio estas la patrino de ĉiuj kredantoj. “Neniu povas havi Dion kiel Patron, kiu ne havas la eklezion kiel patrinon” (S-ta Cipriano el Kartago: de catolicæ unitate eclesiæ).

182   “Ni kredas ĉion, kio enestas en la skribita aŭ tradicita vorto de Dio kaj kion la eklezio prezentas kiel kredenda vero de Dio revelaciita”.

183   La kredo estas necesa por la savo. La Sinjoro mem diras: “Kiu kredos kaj estos baptita, tiu estos savita; sed kiu ne kredos, tiu estos kondamnita”.

184   “La kredo estas antaŭgusto de la ekkono, kiu nin beatigos en la venonta vivo”. (S-ta Tomaso el Akvino, compendium teologiæ 1,2).

 

Apostola Kredokonfeso Fußnote

 

Mi kredas je Dio, la Patro ĉiopova,

la kreinto de la ĉielo kaj de la tero;

kaj je Jesuo Kristo,

Lia unu-nura Filo, nia Sinjoro,

koncipita per la Sankta Spirito,

naskita el Maria la Virgulino,

suferinta sub Poncio Pilato,

krucumita, mortinta kaj entombigita,

sobirinta en la regnon de la morto.

La trian tagon Li releviĝis el la mortintoj,

supren-iris al la ĉielo,

sidas dekstre de Dio, la Patro ĉiopova,

de kie Li venos, por juĝi la vivantojn kaj la mortintojn.

Mi kredas je la Sankta Spirito,

la sankta katolika* eklezio,

la komuno de la sanktuloj,

la pardono de la pekoj,

la releviĝo de la mortintoj,

kaj la vivo eterna.

 

Amen.


Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo Fußnote

 

C: Ni kredas je unu Dio,

S: la Patro ĉiopova, Kreinto de la ĉielo kaj de la tero, de ĉiuj aĵoj videblaj kaj nevideblaj.

K: Kaj je unu Sinjoro Jesuo Kristo, ununaskita Filo de Dio,

S: kaj el la Patro generita antaŭ ĉiuj jarcentoj.

K: Dio el Dio, Lumo el Lumo, Dio vera el Dio vera,

S: generita, ne kreita, samsubstanca kun la Patro: per kiu ĉio estas farita.

K: Kiu por ni homoj kaj por nia savo descendis de la ĉieloj.

S: Kaj per la Sankta Spirito Li enkarniĝis el Maria, la Virgulino, kaj fariĝis homo.

K: Krucumita por ni sub Poncio Pilato, Li mortis kaj estis entombigita.

S: La trian tagon Li resurektis laŭ la Skriboj,

K: ascendis al la ĉielo kaj sidas dekstre de la Patro.

S: Kaj Li revenos kun gloro, juĝi la vivantojn kaj la mortintojn, kaj Lia regno estos senfina.

K: Ni kredas je la Sankta Spirito, Sinjoro kaj Viviganto, kiu devenas de la Patro kaj de la Filo.

S: Kiu kun la Patro kaj la Filo same estas adorata kaj glorata; kiu parolis per la profetoj.

K: Kaj je unu eklezio: sankta, katolika kaj apostola.

S: Ni konfesas unu bapton por la pardono de la pekoj.

K: Kaj ni atendas la reviviĝon de la mortintoj,

S: kaj la vivon en la estonta mondo. K: Amen.

Dua alineo

LA KRISTANA KREDO-KONFESO

 

La kredo-simboloj

 

185   Kiu diras: “mi kredas”, diras: “Mi jesas tion, kion ni kredas”. La komuno en la kredo bezonas komunan kredo-lingvon, kiu estas deviga por ĉiuj kaj unuigas en la sama konfeso de la kredo. (171, 949)

 

186   De la komenco la apostola eklezio elprimis kaj transdonis sian kredon en malongaj por ĉiuj aŭtoritataj formuloj Fußnote . Jam tre baldaŭ la eklezio volis la esencaĵojn de sia kredo enporti ankaŭ en organajn ordigitajn resumojn, kiuj estis destinitaj precipe por la kateĥumenoj:

“Ne homa arbitro verkis tiun sinoptikon de la kredo, sed la plej gravaj instrukcioj de la tuta Skribo estas kunmetitaj en ĝi al unika kredo-doktrino. Same kiel la sinaposemo en unu malgranda grajneto enhavas la multajn branĉojn, tiel enhavas ĉi tiu resumo de la kredo en malmultaj vortoj ĉiujn religiajn ekkonojn de la Malnova kaj de la Nova Testmentoj” (S-ta Cirilo el Jerusalemo, katecheses illuminandorum 5,12).

 

187   Ĉi tiujn malongajn versiojn de la kredo oni nomas “kredokonfesoj”, ĉar ili mallonge resumas la kredon, kiun la kristanoj konfesas. Oni ilin ankaŭ nomas “Credo”, ĉar ili latine normale komenciĝas per “Credo” [mi kredas]. Plia nomo por ili estas “Kredosimbolo”.

 

188   La greka vorto “symbolum” signifas unu duonon de disrompiĝinta aĵo (ekz. sigelo), kiu servis kiel ekkonilo. La ambaŭ partoj estis kunmetitaj, por elpruvi la identecon de la portanto. La “kredosimbolo” do estas ekkono- kaj komunosigno por la kredantoj. “Simbolon” tiam signifas ankaŭ kollekto, kunigo, superrigardo. En la “kredo-symbolon” la ĉefaj eroj de la kredo estas kunigitaj. Pro tio ĝi servas kiel unua signo por apogi tiun opinion, kiel bazoteksto de la kateĥezo.

 

189   La kredokonfeso estas unuan fojon farita ĉe la bapto. La “kredo-symbolon” unue estas bapto-konfeso. Ĉar oni baptas “en la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito” (Mat 28,19), la kredoveraĵoj, kiujn oni konfesas en la bapto, estas ordigitaj laŭ ties rilato al la personoj de la sankta Triunuo. (1237, 232)

 

190   La simbolo sekve havas tri ĉefpartojn: “En la unua parto oni parolas de la unua persono en Dio kaj de la mirinda kreoverko; en la dua parto oni parolas de la dua persono kaj de la mistero de la elaĉeto de la homo, kaj en la tria parto de la tria persono, la aŭtoro kaj fonto de nia sanktigo” (S-ta Cirilo el Jerusalemo, katecheses illuminandorum R, 1,1,4). Tio estas la tri ĉefpartoj de nia [bapto]sigelo (s-ta Ireneo, demonstration apostolica 100).

 

191   Tiuj tri partoj diferenciĝas, sed kunligiĝas. “Ni nomas ilin laŭ iu de la patroj ofte uzata komparo artokoloj (membroj). Kiel oni ja unuopajn partojn de la korpo diferencas laŭ membroj, tiel ni diferencas ankaŭ en ĉi tiu nia kredo-konfeso ĉiun unuopan frazon, kiu estas metita al ni por kredado ,tute same kiel “artikolo” (S-ta Cirilo el Jerusalemo, katecheses illuminandorum R, 1,1,4). Laŭ malnova jam de la s-ta Ambrozio testita tradicio oni kutime kalkulas dekdu artikolojn de la Credo, por simboligi la tuton de la katolika kredo per la nombro de la apostoloj.

 

192   Laŭ la bezonoj de la diversaj epokoj estiĝis dum la jarcentoj multaj konfesiojn aŭ simboloj de la kredo: La simboloj de la diversaj malnovaj apostolaj eklezioj Fußnote ; la tiel nomata Atanazia simbolo “Quicumque Fußnote , la kredokonfesoj de certaj Koncilioj kaj sinodoj Fußnote aŭ de opaj papoj, ekz. la “fides Damasi Fußnote kaj la “Credo de la Dia popolo” (SPF) de Paŭlo la 6a de 1968.

 

193   Neniu de la konfesioj el la diversaj ekleziaj epokoj povas havi eksmodan kaj senvaloran reputacion. Ili ĉiuj mallonge resumas la kredon de ĉiuj tempoj kaj ili helpas nin hodiaŭ, ĝin percepti kaj pli profunde kompreni.

Du konfesioj havas en la vivo de la eklezio tute apartan posicion:

 

194   La apostola kredokonfeso, kio estas tiel nomata, ĉar ĝi ĝuste valoras kiel fidela resumo de la kredo de la apostoloj. Ĝi estas la malnova baptokonfeso de la eklezio de Romo. De tio ĝi havas sian grandan aŭtoritaton: “Ĝi estas la simbolon, kiun la roma eklezio konservas, kie Petro, la unua de la apostoloj, havis sian sedon kaj kien li kunportis la komunan kredon. (S-ta Ambrozio, eksplanatio symboli 7).

 

195   Ankaŭ la tiel nomata Niceno-Konstantinopolitana kredokonfeso posedas grandan aŭtoritaton, ĉar ĝi eliris el la du unuaj Ekumenaj Koncilioj (325 kaj 381) kaj estas ankoraŭ hodiaŭ komuna ĉiuj grandaj eklezioj de la oriento kaj de la okcidento. (242, 245, 465)

 

196   Nia prezentado de la kredo orientiĝas ĉe la Apostola Kredokonfeso, kiu prezentas certagrade “la plej malnovan roman kateĥismon”. Sed la prezentado estos kompletigota per oftaj referencoj al la Niceno-Konstantinopolitana konfeso, kio estas ofte pli detala kaj zorgema.

 

197   Ni alproprigu la konfeson de nia kredo kiel en la tago de nia bapto, kiam nia tuta vivo estis konfidita “al tiu tipo de instruado”. Fide preĝi la credon signifas, ligiĝi kun Dio la Patro, la Filo kaj la Sankta Spirito; ses ĝi ankaŭ signifas, esti ligata kun la universala eklezio, kiu al ni transdonas la kredon, mkaj en kies komuno ni kredas. (1064)

“Ĉi tiu simbolo estas la spirita sigelo, la kontemplado de nia koro kaj la ĉiam prezenta gardo; ĝi estas certe la trezoro de nia animo” (S-ta Ambrozio, eksplanatio symboli 7). (1274)

 

 

Unua ĉapitro

“MI KREDAS JE DIO, LA PATRO”

 

198   Nia kredokonfeso komenciĝas kun Dio, ĉar Dio estas “la Unua” kaj “la Lasta” (Jes 4,6), la komenco kaj la fino de ĉio. La Credo komenciĝas kun Dio la Patro, ĉar la Patro estas la Unua Dia Persono de la Plej Sankta Triunuo; ĝi komenciĝas per la kreo de la Ĉielo kaj de la Tero, ĉar la Kreo estas la komenco kaj la fundamento de ĉiuj Verkoj de Dio.

 

 

Artikolo 1 • “Mi kredas je Dio, la Patro, la Ĉiopova, la Kreinto de la ĉielo kaj de la tero”

 

Alineo 1 • “Mi kredas je Dio”

 

199   “Mi kredas je Dio”: tiu unua eldiro de la kredo-konfeso ankaŭ estas la plej fundamenta. La tuta konfeso parolas pri Dio, ankaŭ kiam ĝi parolas pri la homo kaj pri la mondo, tio okazas kun rigado al Dio. La artikoloj de la Credo ĉiuj dependas de la unua, kiel la pliaj artikoloj de la dekalogo disfaldas la unuan ordonon. La sekvaj artikoloj pli bone ekkonigas Dion, kiel Li paŝon post paŝo revelaciĝis al la homoj. “Ĝuste konfesas la kredantoj unue, ke ili kredas je Dio” (Catechismus Romanus, 1, 2, 6).

 

I • “Ni kredas je unu Dio”

 

200   Kun tiuj vortoj komenciĝas la Credo de Niceo-Konstantopola. La konfeso de la unikeco de Dio, kio radikas en la Dia revelacio de la Malnova Tetamento, ne povas esti disigata de la konfeso de la Ĉeesto de Dio kaj estas same fundamenta. Dio estas la Unu; ekzistas nur unu Dio. “La kristana kredo firmtenas kaj konfesas … ke Dio estas Unu laŭ la naturo, laŭ la substanco kaj laŭ la esenco” (Catechismus Romanus 1, 2, 8). (2085)

 

201   Al Izraelo, la popolo elektita de Li, Dio sin revelaciis kiel la Unu: “Aŭskultu, ho Izrael! la Eternulo, nia Dio, la Eternulo estas unu sola. Kaj amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj per via tuta forto” (Rea 6,4-5). Per la profetoj Dio vokas Izraelon kaj ĉiujn popolojn, sin turni al Si, la Unusla Dio: “Turnu vin al Mi, vi homoj el ĉiuj finoj de la tero, kaj estu savitaj; ĉar Mi estas Dio, kaj ne ekzistas alia. ... antaŭ Mi kliniĝos ĉiu genuo, kaj ĵuros ĉiu lango. Nur ĉe la Eternulo ... estos savo kaj protekto” (Jes 45,22-24) Fußnote . (2083)

 

202   Jesuo mem konfirmas, ke Dio “la Eternulo estas unu, kaj ke vi amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj per via tuta menso kaj per via tuta forto” Fußnote . Samtempe Li ekkonigas, ke Li mem estas la “Sinjoro” Fußnote . La konfeso “Jesuo estas la Sinjoro” estas ja la apartaĵo de la kristana kredo. Sed ĝi ne kontraŭas la kredon je la Eternulo. Ankaŭ la kredo je la Sankta Spirito, “kiu estas la Sinjoro kaj kiu vivigas”, ne portas en la Eternulon iun dividiĝon: (446)

“Ni kredas firme kaj ni konfesas sincere, ke nur unu estas la vera, eterna, nemezurebla kaj nevariebla, nekomprenebla, ominpotenta kaj neeldirebla Dio, la Patro kaj la Filo kaj la Sankta Spirito: ja vere estas tri personoj, sed unu esenco, unu substanco aŭ tute simple unu naturo” (4a Koncilio en la Latereano, Ĉapitro 1 “de fide catolica”: Denzinger-Schönmetzer 800. (42), 152)

 

II • “Dio revelacias Sian nomon”

 

203   Dio Sin revelaciis al Sia popolo Izrael per tio, ke Li lasis scii Sian nomon. (2143) La nomo esprimas la esencon, la identecon de la persono kaj la senson de ties vivo. Dio havas nomon. Li ne estas sennoma forto. Malkaŝi sian nomon signifas sin fari ekkonebla al la aliaj; tio signifas kvazaŭ malkaŝi sin mem, fari sin alirebla, por esti ekkonata pli profunde kaj esti vokata persone. (2808)

 

204   Dio faris Sin ekkonebla al Sia popolo paŝon post paŝo kaj sub diversaj nomoj. Sed la baza revelacio por la Malnova kaj por la nova Ligoj estis la revelacio de la Dia nomo al Moseo okaze de la apero en la brula dornujo antaŭ la eliro el Egiptujo kaj la Ligo de Sinajo. (63)

 

La viva Dio

 

205   Dio vokas Moseon el la mezo de dornujo brulana sen forbruliĝi. Li diras al Moseo: “Mi estas la Dio de via patro, la Dio de Abraham, la Dio de Isaak kaj la Dio de Jakob” (Eli 3,6). Dio estas la Dio de la patroj, kiu vokis la patriarkojn kaj gvidis ilin sur iliaj migradoj. Li estas la fidela kaj kompatinda Dio, kiu memoras la patrojn kaj al siaj premesoj. Li venas, por ties posteuloj liberigi el la sklaveco. Li estas la Dio, kiu tion volas kaj povas fari sendepende de tempo kaj spaco. Li realigas tiun planon per Sia omnipotenco.. “Mi estas, kiu mi estas” (2575, 208)

“Kaj Moseo diris al Dio: Jen mi venos al la Izraelidoj, kaj diros al ili: La Dio de viaj patroj sendis min al vi; tiam ili diros al mi: Kia estas Lia nomo? Kion mi diru al ili? Kaj Dio diris al Moseo: MI ESTAS, KIU ESTAS. Kaj Li diris: Tiel diru al la Izraelidoj: La Estanto sendis min al vi. …Tia estas Mia nomo por eterne, kaj tia estas memoraĵo pri Mi por ĉiuj generacioj” (Eli 3,13-15).

 

206   Revelaciante sian mistero-plenan nomon JHWH – “Mi estas tiu, kiu estas” aŭ “mi estas la Mi-estas” – diras Dio, kiu Li estas kaj per kiu nomo oni Lin alparolu. Tiu Dio-nomo estas mistero-plena, kiel Dio mem estas mistero. Gi estas revelaciita nomo, kaj samtempe kvazaŭ la rifuzo de nomo. Sed precize tiel ĝi tion, kio Dio estas, esprimas plej bone: La senfine superba super tio, kion ni komprenas aŭ povas diri. Li estas “la kaŝita Dio” (Jes 45,15). Lia nomo estas neeldirebla Fußnote ; kaj samtempe Li estas la Dio, kiu donacas al la homoj sian proksimecon.. (43)

 

207   Kun Sia nomo revelacias Dio samempe Sian fidelecon, kiu estas ekde iam kaj restas por ĉiam. Li estis fidela (“Mi estas la Dio de via patro”: Eli 3,6) kaj restos fidela (“Mi estas kun vi”: Eli 3,20). Dio, kiu Sin nomas “Mi-estas”, revelaciiĝas kiel tiu Dio, kiu ĉam ĉeestas, ĉiam ĉe Sia popolo, por savi ĝin.

 

208   Vidalvide de la mistera kaj fascina ĉeesto de Dio la homo konsciiĝas pri sia malgrandeco. Vidalvide de la brulanta dornujo Moseo eltiras siajn sandalojn kaj vualigas antaŭ la Dia gloro sian vizaĝon Fußnote . Vidalvide de la gloro de la trifoje sankta Dio elkrias Jesaja “Ve al mi! ĉar mi pereis; ĉar mi estas homo kun malpura buŝo” (Jes 6,5). Vidalvide de la Diaj signoj, kiujn Jesuo faras, Petro vokas: “Foriru de mi, ho Sinjoro, ĉar mi estas pekulo” (Luk 5,8). Sed ĉar Dio estas sankta, Li povas pardoni al la homo, kiu sin ekkonas antaŭ Li kiel pekulo: ”Mi ne agos laŭ Mia flama kolero … ĉar Mi estas Dio, ne homo, Sanktulo inter vi” (Hoŝ 11,9). Tiel diras ankaŭ la apostolo Johano: “Ni trankviligos nian koron antaŭ Li. En ĉio ajn, pri kio nia koro nin kondamnas ‒ ĉar Dio estas pli granda ol nia koro, kaj Li scias ĉion” (1 Joh 3,19-20). (724, 388)

 

209   Pro respektego rilate al Dio la Izraela popolo ne eldiras la nomon de Dio. En la legado de la Sankta Skribo la revelaciita nomo de Dio estas anstataŭata per la Dia digno-titolo “Adonaj, greke Kyrios, (esperantlingve Eternulo). Sub tiu titolo la Dieco de Jesuo solene estas konfesata: “Jesuo estas la Sinjoro”. (446)

 

La mizerikorda kaj graca Dio

 

210   Post kiam Izraelo estis pekinta kaj forturniĝinta de Dio, por adori la oran bovidon Fußnote , Dio elaŭdis la propeton de Moseo kaj surprenas, kunvojaĝi kun Sia malfidela popolo. Tiel Li demonstras Sian amon Fußnote . Kiam Moseo petas, ke al li estu permesate vidi Lian gloron, Dio respondas al Li: “Mi preterpasigos antaŭ vi Mian tutan bonecon, kaj Mi alvokos la nomon de la Eternulo antaŭ vi” (Eli 33,18-19). Kaj la Eternulo preterpasas Moseon kaj vokas: ”Eternulo, Eternulo, Dio indulgema kaj kompatema, multepacienca, favorkora, kaj verema” (Eli 34,6). Ekde nun Moseo konfesis, ke la Eternulo estas pardonema Dio Fußnote .” (2112, 2577)

 

211   La Dionomo “Mi-estas” aŭ “Li-estas”, esprimas la fidelecon de Dio. Spite al la malfideleco, kiu kuŝas en la peko de la homoj, kaj spite al la puno, kiun ĝi meritas, Dio gardis “favorkorecon por miloj” (Eli 34,7). Dio revelacias, ke Li estas “riĉa en kompateco” (Efe 2,4), kaj Li eĉ transdonas Sian propran Filon. Jesuo oferas Sian vivon por liberigi nin de la peko. Kaj tiel Li revelacias, ke Li mem portas la Din nomon: “Kiam vi levos la Filon de homo, tiam vi scios, ke mi estas” (Joh 8,28). (604)

 

Dio sola estas

 

212   Dum la jarcentoj la kredo de Izraelo povis elfaldi la riĉecojn, kiuj enestas en la revelacio de la nomo de Dio, kaj la kredo povis profundiĝi en ili. Dio estas unu; krom Li ne ekzitas iu Dio Fußnote . Li estas majesta super mondo kaj historio. Li kreis la ĉielon kaj la teron: “Ili pereos, sed Vi restos; Kaj ili ĉiuj eluziĝos kiel vesto, … sed Vi restas la sama; Kaj Viaj jaroj ne finiĝos (Psa 102, 26-27). Ĉe Li “ne povas ekzisti ŝanĝo, nek ombro” (Jak 1,17). Li estas la “Li-estas” de iam kaj por ĉiam kaj tiel Li restas fidela al Si mem kaj al Liaj promesoj. (42, 469, 2086)

 

213   La revelacio de la neprononcebla nomo “Mi estas la mi-estas” enhavas do la veron, ke nur Dio estas. En tiu sencon jam la tradukoj de la septuaginto kaj la tradicio de la eklezio komprenis la nomon de Dio. Dio estas la abundo de la esto kaj ĉiu perfekteco, sen origino kaj sen fino. Dum ĉiuj kreitaĵoj ĉion, kion ili estas kaj havas, ricevis le Li, Li sola estas ties esenco, kaj Li estas ĉio, kio Li estas, el Si mem. (41)

 

III • Dio, “Li, kiu estas”, estas vero kaj amo

 

214   Dio, “Li, kiu estas”, sin revelaciis al Izraelo kiel “riĉa je graco kaj fideleco”. Tiuj du nocioj esprimas la esencon de la riĉeco de la Dia nomo. En ĉiuj Siaj verkoj Dio montras Sian bonvolon, Sian bonkorecon, Sian gracon, Siam amon, sed ankaŭ Sian fidindecon, Sian persistecon, Sian fidelecon kaj Sian verecon. “Mi gloras vian nomon por via boneco kaj vereco” (Psa 138,2) Fußnote . Li estas la vero, ĉar “Dio estas lumo, kaj da mallumo estas en Li neniom” (1 Joh 1,5); Li estas “la amo”, kiel instruas la apostolo Johano (1 Joh 4,6). (1062)

 

Dio estas vero

 

215   “La esenco de Via vorto estas vero, kaj eterna estas ĉiu juĝo de Via justeco.” (Psa 119,160). “Kaj nun, mia Sinjoro, ho Eternulo, Vi estas Dio, kaj Viaj vortoj estas veraj” (2 Sam 7,28); pro tio la promersoj de Dio ĉiam plenumiĝos Fußnote . Dio estas mem la vero; Liaj vortoj ne povas erarigi. Pro tio oni povas fidoplene transdoni sin al Lia vero kaj al Lia fidindeco. Je la komenco de la peko kaj de la falo de la homo staris mensogo de la tentanto, kiu kondukis al dubo pri la Dia vorto, pri Lia bonvolo kaj Li fideleco. (397, 2465, 1063, 156)

 

216   La vereco de Dio estas ankaŭ Lia sapienco, kiu destinas la tutan ordon de la kreitaĵo kaj la kuron de la mondo Fußnote . Dio, la Unusola, kiu kreis la ĉielon kaj la teron Fußnote , estas ankaŭ la Unusola, kiu povas donaci la veran ekkonon de ĉiu kreitaĵo en la rilato al ĝi Fußnote . (295, 32)

 

217   Dio estas ankaŭ vera,kiam Li revelaciiĝas: La instrukcio, kiu venas de Dio, estas “instruo de la verro”. Li sendas Sian Filon en la mondon, por ke Tiu “atestu por la vero” (Joh 18,37). “Kaj ni scias: la Filo de Dio venis kaj al ni donis komprenon, por ke ni ekkonu la (Dion, la) Verulon” (1 Joh 5,20) Fußnote . (2466), 851)

 

Dio estas amo

 

218   En la kuro de sia historio Izraelo povis ekkoni, ke Dio havis nur unsolan kaŭzon, revelaciiĝi al ĝi kaj elekti ĝin inter ĉiuj popoloj, por ke ĝi apartenu al Li: Sian gracan amon Fußnote . Danke al siaj profetoj Izraelo komprenis, ke Dio ĝin ĉiam denove savas Fußnote kaj pardonas al ĝi ĝian malfidelecon kaj ĝiajn pekojn Fußnote . (295)

 

219   La amo de Dio al Izraelo estas komparata kun la amo de patro al sia filo Fußnote . Tio amo estas pli granda ol la amo de patrino al siaj infanoj Fußnote . Dio amas Sian popolon pli ol fianĉo sian fianĉinon Fußnote . Tiu amo venkos eĉ pri la plej malbonaj malfidelaĵoj Fußnote ; ĝi eĉ tiom iros, ke ĝi fordonas eĉ la plej amatan; “Ĉar Dio tiel amis la mondon, ke Li donis Sian solenaskitan Filon”. (458, 239, 796)

 

220   La amo de Dio estas “eterna” (Jes 54,8). Ankaŭ se “montoj forŝoviĝos kaj altaĵoj ŝanceliĝos – Mia favorkoreco ne foriĝos de vi” (Jes 54,10). “Mi ekamis vin per amo eterna, tial Mi altiris vin favorkore” tiom longe (Jer 31,3).

 

221   La sankta Johano iras eĉ plien kaj diras: “Dio estas amo” (1 Joh 4,8. 16): Amo estas la esenco de Dio. Sendante en la pleneco de la tempoj Sian unikan Filon kaj la Spiriton de la amo, Di revelacias Sian intimstan misteron Fußnote ; Li mem estas eterna amo-interŝanĝo - Patro, Filo kaj Sankta Spirito - kaj Li destinis nin, partopreni en ĝi. (733)

 

IV • La signifo de la kredo je la Unu Dio

 

222   Kredi je Dio, la Unu, kaj ami Lin kun nia tuta esto, havas ne-antaŭvideblajn sekvojn:

 

223   Ni scias pri la grandeco kaj majesteco de Dio: “Vidu, Dio estas granda kaj nekonata” (Ijo 36,26). Pro tio: “Dio staras en la unua loko” (S-ta Johana d’Arko, Dictum. Procès de condamnation). (400)

 

224   Ni vivas en dankesprimado: Se Dio estas la Unu, ĉio, kio ni estas kaj kion ni havas, devenas de Li: “por ke la treega grandeco de la potenco estu de Dio, kaj ne de ni mem” (1 Kor 4,7). “Kion mi redonu al la Eternulo por ĉiuj Liaj bonfaroj al mi?” (Psa 116,12). (2637)

 

225   Ni scias pri la unueco kaj la vera digno de ĉiuj homoj: Ili ĉiuj estas laŭ la bildo de Dio kreitaj similaj al Li Fußnote . (356, 360, 1700, 1934)

 

226   Ni utiligas ĝuste la kreitajn aĵojn: La kredo je la Unu Dio igas nin ĉion, kio ne estas Dio, tiom uzi, kiom ĝi nin pliproksimigas al Li. Kaj la kredo distancigas nin de ĉio, kio nin malproksimigas de Li Fußnote . (339, 2402, 2415)

 

Mia Sinjoro kaj mia Dio, ĉion forprenu de mi, kio malhelpas min rilate al Vi.

          Mia Sinjoro kaj mia Dio, ĉion donu al mi, kio helpas min rilate al Vi.

          Mia Sinjoro kaj mia Dio, ho prenu min de mi kaj donu min tute al Vi.

          (S-ta Nikolao el Flüe. Preĝo)

 

227   (313, 2090) Ni konfidas al Dio en ĉiu situacio, eĉ en malagrablaĵoj. Preĝo de la s-ta Terezia de la Infano Jesuo tion imprese esprimas:

 

          Nenio perturbu vin; / nenio vin ektimigu.

          Ĉio pasas. / Dio ne ŝanĝiĝas.

          Pacienco atingas ĉion. / Kiu havas Dion,

          al tiu nenio mankas. / Dio sola sufiĉas.

          (S-ta Terezia de la Infano Jesuo. Poesías 9) (2830, 1723)

 

 

MALLONGE

 

228   “Aŭskultu, ho Izrael! la Eternulo, nia Dio, la Eternulo estas unu sola” (Rea 6,4 laŭ Mar 12,29). “Kiu devos validi kiel pleja altaĵo, devas unike stari kaj ne havu egalulon … Se Dio ne estas unu, tiam Li ne estas Dio” (Tertuliano. Adversus Marcionem 1,3)

229   La Kredo je Dio nin movas, ni turni al Li sola kiel nia unua origino kaj kiel nia lasta celo, kaj nenion preferi rilate al Li aŭ meti anstataŭ Li.

230   Kvankam Dio Sin revelacias, Li restas neeldirebla mistero: “Se vi komprenus Lin, Li ne estus Dio” (S-ta Aŭgusteno. De sermone Domini in monte 52,6,16)

231   La Dio de nia kredo revelaciiĝis kiel tiu, kiu estas; Li faris Sin ekkonebla kiel “riĉa je favoro kaj fideleco” (Eli 34,6). Vero kaj amo estas Lia esenco.

 

 

I-a alineo 2 • La Patro

 

I • “En la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito”

 

232   La kristanoj estas baptataj en la “nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito” (Mat 18,19). Antaŭe ili respondas al la triobla demando, ĉu ili kredas je la Patro kaj je la Filo kaj je la Sankta Spirito, per “mi kredas”. “La esenco de la kredo de ĉiuj kristanoj estas la Triunuo” (S-ta Cesario el Arles, expositio symboli (sermo 9). (189, 1223)

 

233   La kristanoj estas baptataj “en la nomo” (singularo) kaj ne “sur la nomoj” (pluralo) de la Patro, de la Filo kaj de la Sankta Spirito Fußnote , ĉar ekzistas nur unu sola Dio, la ĉopova Patro kaj Lia unugenita Filo kaj la Sankta Spirito: La Plejsankta Trinitato.

 

234   La mistero de de la Plejsankta Trintato estas la centra mistero de la kristana kredo kaj vivo. Ĝi estas la mistero de la interna vivo de Dio, la pragrundo de ĉiuj aliaj kredomisteroj kaj la lumo, kiu ilin heligas. Ĝi estas en la “hierarkio de la kredoveroj Fußnote la plej fundamenta kaj la plej esenca. “La tuta savohistorio estas nenio alia ol la historio de la vojo kaj de la rimedoj, per kiuj la vera kaj via Dio - Patro, Filo kaj Sankta Spirito - revelaciiĝas repacigi la homojn, kiuj sin deturnas de la peko, kaj unuigi ilin kun si”. (Directorum,Cateticum Generale 47) (1449, 2157, 90)

 

235   En ĉi tiu alineo mallonge estas prezentata, kiel la mistero de la Plejsankta Trinitato estas revelaciita (II), kiel la eklezio formulas la kredoinstruon pri ĉi tio (III) kaj kiel la Patro realigis Sian “gracan decidon” de la kreado, elaĉetado kaj sanktigado per la Dia sendo de la Filo kj de la Sankta Spirito.

 

236   La ekleziaj patroj diferencas inter la “teologia” kaj la “oikonomia”. Per la unua nocio ili karakterizas la misteron de la interna vivo de la Triunua Dio, per la dua ĉiujn verkojn, per kiuj Tiu Sin revelacias kaj komunikas Sian vivon. Per la “oikonomia” malvolviĝas la “teologio”; sed inverse heligas la “teologio” la “oikonomion”. La verkoj de Dio revelacias al ni Sian interrnan estadon, kaj inverse la mistero de Lia interna estado komprenigas al ni pli bone ĉiujn Liajn verkojn. Simile rilatiĝas en la rilatoj de homaj personoj: La persono manifestiĝas en sia ago, kaj ju pli bone ni konas personon, des pli bone ni kompreas ties agadon. (1066, 259)

 

237   La Trinitato estas kredomistero en plej rigora senco, unu el la “en Dio kaŝitaj misteroj … kiuj ne povus fariĝi konataj, se ili ne estus revelaciitaj de Dio” (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, K 4. Denzinger-Schönmetzer 3015). Okaze de la Malnova Interligo Dio ja postlasis en Sia kreoverko kaj en Sia revelacio spurojn de Sia Trinitata Esto. Sed Lia Interna Esto kiel Sankta Trinitato estas mistero, kio al la racio ne estas alirebla, kaj kiu ankaŭ por la kredo de Izraelo estis nealirebla antaŭ la homiĝo de la Dia Filo kaj de la Sankta Spirito. (50)

 

II • La revelacio de Dio kiel Trinitato

 

La Patro estas revelaciita per la Filo

 

238   En multaj religioj Dio estas alvokata kiel “Patro”. La Dieco ofte estas rigardata kiel “Patro de la dioj kaj la homoj”. En Izraelo Dio estas nomata “Patro” kiel Kreinto de la mondo Fußnote . Dio precipe estas Patro pro la interligo kaj pro la dono de la leĝo al Izraelo, Lia “ununaskita” (Eli 4,22). Li estas ankaŭ nomata Patro de la reĝo de Izraelo Fußnote . Precipe Li estas la “Patro de la malriĉuloj”, de la orfoj kaj vidvinoj Fußnote , kiuj estas sub Lia ama protekto. (2443)

 

239   Se la lingvo de la kredo Dion nomas “Patro”, tiam ĝi atentigas precipe al du aspektoj: ke Dio estas la origino de ĉio kaj la majesta aŭtoritato, kaj samtempeLi estas la boneco kaj ama zorgeco pri ĉiuj Siaj infanoj. Tiu gepatra boneco de Dio povas estis dezegnata ankaŭ per la bildo de la patrineco Fußnote , kio pli mencias la imanentecon de Dio kaj la intimecon inter Dio kaj Sia kreito. La lingvo de la kredo tiel ĉerpas el la spertoj de la homo kun siaj gepatroj, kiuj estas por li kvazaŭ la unuaj reprezentantoj de Dio. La vivospertoj ankaŭ montras, ke homaj gepatroj povas erari kaj tiel misprezenti la bildon de la patreco kaj de la patrineco. Pro tio ni devas memorigi, ke Dio transiras la diferencon de la generacioj ĉe la homo. Li estas nek viro nek virino; Li estas Dio. Li ankaŭ transiras la homajn patrecon kaj patrinecon Fußnote , kvankam Li estas ties origino kaj mezuro Fußnote . Neniu estas patro tiel kiel Dio. (370, 2779)

 

240   Jesuo revelaciis, ke Dio estas “Patro” en neatendita senco”: ne nur kiel Kreinto, sed ekde eterneco Patro de Sia ununaskita Filo, kiu ekde eterneco estas Filo ununaskita nur rilate al Sia Patro: “Neniu konas la Filon krom la Patro, nek iu konas la Patron krom la Filo, kaj tiu, al kiu la Filo volas malkaŝi Lin.” (Mat 11,27). (2780)

 

241   Pro tio la apostoloj konfesis Jesuon kiel la Vorto, kiu estis ĉe Dio kaj estas Dio Fußnote , kiel “bildo de la nevidebla Dio” (Kol 1, 15), kiel “la elbrilo de Lia gloro kaj plena bildo de Lia substanco” (Heb 1,3).

 

242   Ilia konfeso estas konservata de la apostola tradicio, en kies sekvo la eklezio en la jaro 325 en la Unua Ekumena Koncilio en Niceo konfesis, ke la Filo estas “samsubstanca kun la Patro” (Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo; Denzinger-Schönmetzer 125), tio signifas, ke la Filo estas kun la Patro Ununura Dio. La Dua Ekumena Koncilio kolektiĝinta je 381 en Konstantinopolo, konservis en sia formulado de la Credo de Niceo ĉi tiun nocion kaj konfesis la “ununaskitan Filon de Dio” kiel “el la Patro generita antaŭ ĉiuj jarcentoj: Dio el Dio, Lumo el Lumo, Dio vera el Dio vera, generita, ne kreita, samsubstanca kun la Patro” (kredokonfeo de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150). (465)

 

La Patro kaj la Filo estas revelaciitaj per la Spirito

 

243   Antaŭ Lia pasĥo anoncas Jesuo la sendadon de “alia parakleto” [advokato (Langenscheidts Taschenwörterbuch Griechisch-Deutsch (poŝvortaro greka-germana de Langenscheidt)]: de la Sankta Spirito. Tiu agis jam dum la kreado Fußnote kaj “estis parolinta per la profetoj” (Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopola: Denzinger-Schönmetzer 150). Ekde tiu tempo Li estos ĉe la disĉiploj kaj en ili Fußnote , Li instruos ilin Fußnote kaj ilin “gidos en ĉian veron” (Joh 16,13). La Sankta Spirito do estas revelaciata kiel plia Dia persono kun Jesuo kaj la Patro. (68, 683, 2780)

 

244   La eterrna origino de la Spirito revelaciiĝas en Lia tempa senditeco. La Sankta Spirito estas sendita al la apostoloj kaj al la eklezio de la Patro en la nomo de la Filo, kaj de la Filo mem, post kiam Tiu revenis al la Patro Fußnote . La sendo de la persono de la Spirito post la glorado de Jesuo Fußnote revelacias la misteron de la Plejsankta Trinitato en Sia abundeco. (732)

 

245   La apostola kredo je la Sankta Spirito konatiĝis en 381 per la Dua Ekumena Koncilio en Konstantinopolo: “Ni kredas … je la Sankta Spirito, Sinjoro kaj Viviganto, kiu devenas de la Patro kaj de la Filo. (Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150). La eklezio agnoskas tiel la Patron kiel la “fonto kaj origino de la tuta Dieco” (6a Sinodo en Toledo je 683, “De Trinitate et de Filio Dei Redemptoris incarnato”: Denzinger-Schönmetzer 490). Sed la eterna origino de la Sankta Spirito ne estas sen kunligo kun la eterna origino de la Filo: “La Sankta Spirito, kiu estas la Tria Persono en la Trinitato, estas tute la sama Dio kun Dio, la Patro kaj la Filo … de unu substanco, ankaŭ unu naturo … Tamen Li estas nomate ne nur la Spirito de la Patro kaj ne nur la Spirito de la Filo, sed ankaŭ la Spirito de la Patro kaj de la Filo” (11a Sinodo en Toledo je 675, kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 527). La Credo de la eklezio konfesas, Li estas “adorata kaj glorifikata kune kun la Paro kaj la Filo (kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150). (152, 685)

 

246   La latina tradicio de la Credo konfesas, ke la Spirito “el la Patro kaj la Filo [filioque] eliras”. La Koncilio en Florenco deklaras je 1438, “ke la Sankta Spirito … Sian kernon kaj Sian en Si konstantan eston havas samtempe el la Patro kaj el la Filo, kaj el ambaŭ Li eliras de eterno kiel el unu principo kaj per unusola spiro … kaj ĉar la Patro mem ĉion, kio la Patro estas, donis en la generado al Sia ununaskita Filo krom la patreco, la Filo ĵus tion, ke la Sankta Spirito eliras el la Filo, havas de la Patro, de kiu Li ankaŭ estas generita el eterno” (Koncilio en Florenco, “Decretum pro Græcis”: Denzinger-Schönmetzer 1300-1301).

 

247   La filioque en la kredokonfeso de Konstantinopolo (je 381) ne troviĝis. Pro siaj malnovaj latinaj kaj aleksandriaj tradicioj la papo Leo la Unua ĝin estis dogme konfesinta jam je 447 Fußnote , antaŭ ol Romo konis la symbolum de 381, kaj gin transprenis je 451 sur la Koncilio en Kalcedono. La uzo de tiu formulo en la Credo estis en la latina liturgio allasata paŝe post paŝo inter la 8a kaj la 11a jarcentoj. La de la latina liurgio farita eligo de la “filioque” en la Credon de Niceo-Konstantinopolo ankoraŭ hodiaŭ por la ortodokzaj eklezioj estas kontestata punkto.

 

248   La orienta tradicio precipe esprimas, ke la Patro estas la unua origino de la Spirito. Konfesante la Spiriton kiel tiu, “kiu devenas de la Patro” (Joh 15.26), ĝi eldiras, ke Li eliras per la Filo el la Patro Fußnote . La okcidenta tradicio esprimas precipe la karaktere identan komunon inter la Patro kaj la Filo dirante, ke la Spirito el la Patro kaj la Filo [filioque] eliras. Ĝi tion diras “permesate kaj racie” (Koncilio en Florenco je 1439, “Decretum pro Græcis”: Denzinger-Schönmetzer 1302), ĉar laŭ la eterna ordo de la Diaj Personoj en ilia estosimila komuno la Patro estas la unua origino de la Spirito kiel “origino sen origino” (Koncilio en Florenco je 1442, “Decretum pro Jakobitis”: Denzinger-Schönmetzer 1331), sed ankaŭ kiel de la ununaskita Filo Patro Li estas kune kun Tiu la “unu principo” el kiu venas la Spirito (2a Koncilio en Lion je 1274, “Constitucio de Summa Trinitate es fide catolica”: Denzinger-Schönmetzer 850). Se tiuj laŭleĝaj, sin kompletigantaj vidpunktoj ne estas troakcentitaj, tiam la identeco de la kredo ne estas ĝenata per la realeco de unu en la kredo konata mistero.

 

III • La plej Sankta Trinitato en la kredodoktrino

 

La formiĝo de la Trinitata dogmo

 

249   La revelacia vero de la Sankta Trinitato estas, precipe pro la bapto, dekomence la fundamento de viva kredo de la eklezio. Ĝi trovas sian esprimon en la fundamenta regulo de la bapta konfeso, kiu estas formulata en la prediko, la kateĥezo kaj en la preĝado de la eklezio. Tiaj formuloj troviĝas jam en la Skriboj de la apostoloj, ekzemple la saluto transprenita en la eŭĥaristia celebrado: “La graco de la Sinjoro Jesuo Kristo, la amo de Dio kaj la komuno de la Sankta Spirito estu kun vi” (2 Kor 13,13) Fußnote . (683, 189)

 

250   Dum la unuaj jarcentoj la eklezio klopodis ekzplicite formuli sian trintatan kredon por pliprofundigi sian kredokomprenon kaj por defendi ilin kontraŭ deformantaj eraroj. Tio estis la verko de la unuaj koncilioj, kiuj estis fundamentitaj per argumentoj de la tologia laboro de la ekleziaj patroj, kaj kiuj estis subtenataj de la kredosenco de la kristan popolo Fußnote . (94)

 

251   Por formuli la trinitatan dogmon, la eklezio devis evoligi helpe de nocioj el la filozofio - “substanco”, “persono”, hipostazo”, “rilato” - taŭgan terminologion. Per tio ili ne submetis la kredon al homa sapienco, sed ili donis al la nocioj novan ankoraŭ ne eksiztintan signifon, por ke ili povu esprimi la neeldireblan misteron, kio “senfine tion superas, kion ni komprenas en homa maniero” (Credo de la Dia popolo, solena kredokonfeso de la 30a de Juni 1968, 9). (170)

 

252   La eklezio utiligas la nocion “substanco” (kelkfoje ankaŭ interpretita per “esenco” aŭ “naturo”) por signifi la Dian eston en Sia unueco: la nocion “persono” aŭ “hipostazo”, por signifi la Patron, la Filon kaj la Sanktan Spiriton en ilia reala interilata difereneco; la nocion “rilato”, por diri, ke ilia diferenco kuŝas en ilia reciproka rilato.

 

La dogmo de la Plejsankta Trinitato

 

253   La Trinitato estas unu. Ni ne konfesas tri Diojn, sed unu solan Dion en Tri Personoj: La “estosama Triunuo” (2a koncilio en Konstantinopolo je 553, “Anathematismi de tribus Capitulis”, 1 Denzinger-Schönmetzer 421). La Diaj Personoj ne dividas la Diecon inter Si, sed Ĉiu el Ili estas plene kaj tute Dio: “La Patro estas la samo kiel la Filo, la Filo la samo kiel la Patro, la Patro kaj la Filo la samo kiel la Sankta Spirito, nome el naturo unu Dio” (11-a Sinodo en Toledo je 675, kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 530). “Ĉiu el la Tri Personoj estas tiu realeco, tio estas Dia substanco, esenco aŭ naturo” (4-a Koncilio en Laterano je 1215, Ĉapitro 2, “De errore abatis Joachim”: Denzinger-Schönmetzer 804). (2789, 590)

 

254   La Tri Diaj Personoj estas inter Si reale diversaj. La Unu Dio ne estas “kvazaŭ sola por Si” (Fides Damasi: Denzinger-Schönmetzer 71). “Patro”, “Filo”, “Sankta Spirito” ne estas simple nomoj, kiuj signas estad-formojn de la Dia esto, ĉar ili estas reale diferencaj reciproke. (468, 689) “La Patro ne estas la sama kiel la Filo, kaj la Filo ne estas la sama kiel la Patro, kaj la Sankta Spirito ne estas la sama kiel la Patro aŭ kiel la Filo” (11-a Sinodo en Toledo je 675, Kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 530). Ili diferencas inter Si per Siaj originaj rilatoj: Estas “la Patro, kiu generas, kaj la Filo, kiu estas generita, kaj la Sankta Spirito, kiu eliras” (4-a Koncilio en Laterano je 1215. Ĉapitro 2, “De errore abatis Joachim”: Denzinger-Schönmetzer 804). La Dia Unuo estas triunua..

 

255   La Tri Diaj Personoj rilata al Si reciproke. Ĉar la reala diverseco de la Personoj ne dividas la Dian Unuon, Ĝi kuŝas unike en la reciprokaj rilatoj. “Kun la nomoj de la Personoj, kiuj esprimas rilaton, la Patro rilatas al la Filo, La Filo al la Patro kaj la Sankta Spirito al ambaŭ. Kvankam ili estas nomataj Tri Personoj, ili estas tamen unu naturo aŭ substanco (11-a Sinodo el Toledo je 675, Kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 528). En ili estas “ĉio … unu, kie neniuj kontraŭecoj de la rilatoj kontraŭas” (Koncilio el Florenco je 1442, “Decretum por Jacobitis” Denzinger-Schönmetzer 1330). “Pro tiu unueco la Patro estas tute en la Filo, tute en la Sankta Spirito; la Filo estas tute en la Patro, tute en la Sankta Spirito; la Sankta Spirito estas tute en la Patro, tute en la Filo” (samloke: Denzinger-Schönmetzer 1331).

 

256   Al la kateĥumenoj de Konstantinopolo konfidas la sankta Grgoro el Nacianzo, kiun oni ankaŭ nomas la “teologon”, jenan resumon de la Trinitata kredo: (236, 684)

 

(84) “Gardu precpe ĉi tiun bonan memoron, por kiu mi vivas kaj batalas, kun kiu mi volas morti, kaj kiu igas min porti ĉiujn malbonaĵojn, kaj kiu min igas malestimi ĉiujn plezurojn: la konfeso de la kredo al la Patro kaj al la Filo kaj al la Sankta Spirito. Mi konfidas ĝin al vi. En ĝi mi en ĉi tiu horo mergos vin en la akvon kaj levos vin el ĝi. Mi donas ĝin al vi kiel akompananto kaj protektanto de via tuta vivo. Mi donas al vi unikan Diecon kaj potencon, kiu ekzistas kiel Unu en la Tri, kaj enhavas la Tri en po diversa maniero. Dieco sen diferenco de la substanco aŭ naturo, sen altiganta pli altan gradon aŭ malaltiganta malaltan gradon … Ĝi estas la senfina natursameco de Tri Senfinuloj. Dio kiel Tuto, ĉiu rigardata en Si mem … Do kiel tiuj Tri kune rigardataj … apenaŭ mi komencas pensi pri la unueco, kaj jam aperas la Trinitato kun Sia gloro. Apenaŭ mi komencas pensi pri la Trinitato, kaj jam superas min denove la unueco” (or. 40,41).

 

 

IV • La verkoj de Dio kaj la Trintata sendado

 

257   “Ho beata lumo, Triunuo kaj praunuo!” (L.H. Himno “O lux beata, Trinitas”). Dio estas eterna beateco, nemortebla vivo, neniam foriĝanta lumo. Dio estas amo: Patro, Filo kaj Sankta Spirito. El libera volo Dio volas komuniki la gloron de Sia beata vivo. En tio konsistas la “graca decido” Fußnote , kiun Li prenis en Sia amata Filo jam antaŭ la kreo de la mondo. Li ja “antaŭdestininte nin por filadopto per Jesuo Kristo” (Efe 1,5), do “konformajn al la bildo de Lia Filo” (Rom 8,29) danke “la spiriton ... de adopto” (Rom 8,15). Tiu plano estas “graco donita al ni ... antaŭ tempoj eternaj” (2 Tim 1,9) kaj kiu senpere eliris el la trinitata amo. Ĝi evoluas en la kreoverko, en la tuta savohistorio post la pekofalo, en la sendadoj de la Filo kaj de la Spirito, kiuj estas daŭrigataj en la sendado de la eklezio Fußnote (292, 830), 221, 758)

 

258   La tuta Dia ekonomio estas la komuna verko de la Tri Diaj Personoj. Kiel la Trinitato havas unu saman naturon, tiel Ĝi havas nur unu saman efektivigon Fußnote . “La Patro kaj la Filo kaj la Sankta Spirito ne estas tri originoj de la kreo, sed unu origino” (Koncilio en Florenco je 1442 “Decretum pro Jacobitis”: Denzinger-Schönmetzer 1331). Kaj tamen ĉiu Dia Persono efikas la komunan verkon laŭ Sia persona aparteco. Konekse kun la Nova Testamento Fußnote konfesas la eklezio: Estas “unu Dio kaj Patro, el kiu ĉio estas, unu Sinjoro Jesuo Kristo, per kiu ĉio estas, kaj unu Sankta Spirito, en kiu ĉio estas” (Dua Koncilio en Konstantinopolo je 553, “Anathematismi de tribus Capitulis”, 1; Denzinger-Schönmetzer 421). Precipe la Diaj sendoj de la homiĝo kaj de la disdonado de la Sankta Spirito montras la apartaĵojn de la Diaj Personoj.) (236, 686)

 

259   La Dia ekonomio ekkonigas kaj la apartecojn de la Diaj Personoj kaj Ilian komunan naturon kiel samtempe komuna kaj persona verkoj. Pro tio la tuta kristana vivo partoprenigas kun ĉiu de la Diaj Personoj, sen iel disdividi Ilin. Kiu laŭdas la Patron, faras tion per la Filo en la Sankta Spirito; kie vivas laŭ Kristo, faras tion, ĉar la Patro lin tiras Fußnote kaj ĉar la Spirito lin movas Fußnote . (236)

 

260   La lasta celo de la tuta Dia ekonomio estas la akcepto de la kreitoj en la kompletan unuiĝon kun la beata Trinitato Fußnote . Sed jam nun ni estas vokitaj esti loĝejo de la Plejsankta Trinitato. La Sinjoro diras: “Se iu min amas, tiu observos mian vorton; kaj mia Patro lin amos; kaj ni venos al li kaj faros loĝon kun li” (Joh 14,23). (1050, 1721), 1997)

“Ho mia Dio, Triunuo, kiun mi adoras, helpu min, tute forgesi min, por esti fondita en Vi, nemove kaj pacoplene, kvazaŭ estu mia animo jam en la eterenco. Nenio povu ĝeni mian pacon, ellogi min el Vi, ho mia senŝanĝulo; ĉiu momento portu min pli profunden en la fundon de Via mistero! Mamnutru mian animon, faru Vian ĉielon el ĝi, Vian amatan restadejon kaj la lokon de Via trankvilo. Neniam mi volas lasi Vin solan tie, sed foresti kiel tuta, tute vigla en la kredo, tute esti adordo, tute sindonemo al via krea agado … (beata Elisabeta de la Trinitato, preĝo). (2565)

 

 

MALLONGE

 

261   La mistero de la Plejsankta Trinitato estas la centra mistero de la kristanaj kredo kaj vivo. Unusole Dio Sin revelacianta kiel Patro, Filo kaj Sankta Spirito povas doni al ni ekkonon.

262   La homiĝo de la Dia Filo revelacias, ke Dio estas la eterna Patro kaj ke la Filo estas samsubstanca kun la Patro, tio signifas, ke Li estas en Li kaj kun Li la unusola Dio.

263   La senditeco de la Sankta Spirito, kiu estas sendita de la Patro en la nomo de la Filo Fußnote kaj same sendita de la Filo en la nomo “de la Patro” (Joh 15,26), revelacias, ke Li kune kun Ili estas la sama Unu Dio. Li “kun la Patro kaj la Filo same estas adorata kaj glorata” (Kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150).

264   “La Sankta Spirito eliras el la Patro kiel unua origino, kaj ĉar Tiu Lin donacas sen tempa distanco, Li eliras komune el la Patro kaj la Filo” (S-ta Aŭgusteno “de Trinitato”15, 26, 47).

265   Per la graco de la bapto “en la nomo de la Patro kaj de la Filo kaj de la Sankta Spirito” (Mat 28,19) ni estas vokitaj partopreni en la vivo de la plej beata Trinitato, ĉitere en la malhelo de la kredo, kaj trans la morto en la eterna lumo Fußnote .

266   “La katolika kredo … konsistas en tio, ke ni adoras la Unu Dion en la Trinitato kaj la Trinitaton en la Unueco nek intermiksante la Personojn nek dividante la substancon: Iu alia ja estas la Persono de la Patro, iu alia la Persono de la Filo, iu alia la Persono de la Sankta Spirito; sed Patro, Filo kaj Sankta Spirito posedas Unu Diecon, saman gloron, saman eternan majeston. (Simbolo “Quicumque” Denzinger-Schönmetzer 75).

267   Nedivideblaj en tio, kion Ili estas, la Diaj Personoj estas ankaŭ nedivideblaj en tio, kion Ili faras. Sed en la komuna Dia agado ĉiu Persono de la Trinitato esprimas Sian proprecon, precipe en la Dia senditeco de la homiĝo de la Filo kaj de la dono de la Sankta Spirito.

 

I-a alineo 3 • La Ĉiopova

 

268   En la simbolo estas menciita de la atributoj de Dio unusole la ĉiopoveco: Ĝin konfesi havas do grandan signifon por nia vivo. Ni kredas, ke la ĉiopovo sin etendiĝas al ĉio, ĉar Dio, kiu ĉion kreis Fußnote , ĉion kondukas, kaj Li kapablas ĉion. Ni ankaŭ kredas, ke la ĉiopovo estas ama, ĉar Dio estas nia Patro Fußnote ; krome, ke ĝi estas misteroplena, ĉar nur la kredo povas ĝin ekkoni ankaŭ tiam, kiam ĝi “perfektiĝas en malforteco” (2 Kor 12,9) Fußnote . (222)

 

“Ĉion, kio plaĉas al Li, Li faras”

 

269   La Sankta Skribo plurfoje ripetas, ke la povo de Dio etendiĝas al ĉio. Ĝi nomas Lin la “fortan Jakobon”, la “Eternulon Cebaot” (Psa 24,10), “forta kaj potenca” (Psa 24,8), Dio estas ĉiopova “en la ĉielo” kaj “sur la tero” (Psa 24,6), ĉar Li kreis ĝin. Pro tio por Li estas “nenio neebla” Fußnote , kaj Li agas pri Sia verko laŭ Sia plaĉo Fußnote . Li estas la Sinjoro de la universo, kies ordon Li destinis kaj kio tute apartenas kaj obeas al Li; Li estas la Sinjoro de la historio; Li direktas la korojn kaj la faktojn laŭ Sia volo Fußnote : “Ĉar esti treege forta, tio ĉiam apartenas al Vi, kaj kiu povus resisti al la forto de via brako?” (Saĝ 11,21). (303)

 

“Vi kompatas kun ĉiuj, ĉar vi povas ĉion”

 

270   Dio estas la ĉiopova Patro. Lia patreco kaj lia potenco sin heligas reciproke. Li montras Sian patran ĉiopovecon per tio, ke Li zorgas por ni Fußnote , ke Li akceptas nin kiel Siajn infanojn (mi volas “esti por vi Patro,

kaj vi estos Miaj filoj kaj filinoj, diras la Eternulo Plejpotenca” 2 Kor 6,18); Li montras Sian ĉiopovecon ankaŭ per Sia senfina mizerikordo, ĉar Li Sin pruvas precipe per tio, ke li libere pardonas al ni la pekojn. (1441), 2777)

 

271   La Dia ĉiopovo tute ne estas arbitra; “En Dio potenco kaj esenco kaj volo kaj racio kaj sapienco kaj justeco estas la samo. Pro tio en la potenco de Dio povas esti, kio ne povas esti ankaŭ en Lia justa volo kaj en Lia sapienca racio” (s-ta Tomaso el Akvino, summa teologica 1,25,5 ad 1).

 

La mistero de la laŭŝajna senpotenco de Dio

 

272   La kredo je la ĉiopova Patro povas esti forte provata per la sperto de la malbono kaj de la sufero. Kelkfoje Dio ŝajnas malĉeesta kaj nekapabla preventi malbonon. Sed Dio la Patro montris Sian ĉiopovon mistere en la libervola malaltiĝo kaj en la resurekto de Lia Filo, per kiu Li venkis la malbonon. Tiel la krucumita Kristo estas “la potenco de Dio kaj la saĝeco de Dio. Ĉar la malsaĝeco de Dio estas pli saĝa ol homoj; kaj la malforteco de Dio estas pli forta ol homoj” (1 Kor 1,25). La Patro “laŭ la energio de la efikeco de Lia forto” evoluigis kaj montris en la revivigo kaj altigo de Kristo “la supermezuran grandecon de Lia potenco al ni, kiuj kredas” (Efe 1,19). (648), 309, 412, 609)

 

273   Sole la kredo povas konsenti la misterajn vojojn de la Dia ĉiopovo. Tiu kredo fieras pri la malfortecoj kaj tiel tiras al si la forton de Kristo Fußnote . La plej luma ekzemplo de tiu kredo estas la vigulino Maria. Ŝi kredis, ke “por Dio … nenio estas neebla” (Luk 1,37), kaj ŝi povis laŭdi la Sinjoron: “Ĉar la Potenculo faris al mi grandaĵojn, kaj sankta estas Lia nomo” (Luk 1,49). (148)

 

274   “Pro tio nenion povas tiel fortigi nian kredon kaj nian esperon, ol se ni portas tion ankritan en niaj koroj, ke Dio povas ĉion fari. Kio estas kredenda super tio, - tiel grande, tiel admirinde, tiel multe ĝi superas ĉiun ordon kaj ĉiun mezuron de la aĵoj - al tio la homa racio konsentos facile kaj sen iu ajn hezito, kiam ĝi kaptis la mezaĝon de la potenca Dio” (Katechismus Romanus 1, 2, 13). (2119, 1817, 1814)

 

MALLONGE

 

275   Kun Jiob la justulo ni konfesas: “Mi scias, ke Vi ĉion povas fari, kaj ke nenio, kion Vi entreprenas, estas malfacila por Vi” (Ijob 42,2).

276   La eklezio fidela laŭ la atesto de la Skribo direktas sian preĝon ofte al la “ĉiopova, eterna Dio” [omnipotens sempiternus deus …], ĉar ĝi kredas firme, ke nenio estas neebla por Dio Fußnote .

277   Dio montras Sian ĉiopovon en tio, ke Li konvertas nin de niaj pekoj, kaj ke per la graco Li faras nin denove Diaj amikoj (“Dio, vi malkovras Vian potencon precipe per kompato kaj indulgo”: Misalo Romana, Resuma Preĝo, 26a dimanĉo).

278   Kiel ni kredu, ke la Patro nin kreintus, la Filo nin elaĉetintus, la Sankta Spirito nin sanktintus, sen iel kredi, ke la amo de Dio estas ĉiopova?

 

I-a alineo 4 • La Kreinto

 

279   “En la komenco Dio kreis la ĉielon kaj la teron” (Gn 1,1). Kun tiuj solenaj vortoj komenciĝas la Sankta Skribo. La kredokonfeso transprenas tiujn vortojn konfesante Dion, la Patron, la Ĉiopovan kiel la “Kreinton de la ĉielo kaj de la teron” (Nicea-Konstantinopola Kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 30), kiu kreis “la teron videblan kaj nevideblan” (Nicea-Konstantinopola Kredokonfeso: Denzinger-Schönmetzer 150). Ni parolos unue pri la Kreinto, poste pri la kreitaro kaj fine pri la pekofalo, el kiu Jesuo Kristo, la Filo de Dio, nin restarigis per Lia veno.

 

280   La kreo estas “la komenco de la savo-ekonomio”, “la komenco de la savo-historio” (Directorium Catecheticum Generale 51), kiu kulinas en Kristo. Inverse estas la Kristo-mistero la decida heligo de la kreo-mistero; ĝi malkaŝas la celon, al kiu Dio kreis “en la komenco … la ĉielon kaj la teron” (Gen 1,1). Jam ekde la komenco Dio celis la gloron de la nova kreo en Kristo Fußnote . (288, 1043)

 

281   Pro tio la legaĵoj de la paska nokto, de la celebrado de la nova kreo en Kristo, komenciĝas kun la kreoraporto. Same en la bizanca liturgio estas la kreoraporto ĉiam la unua legaĵo de la viĝiloj de la solenoj de la Sinjoro. Laŭ la atesto de la frua kristanaro la instruo de la kateĥumenoj pri la bapto sekvas la saman vojon de la kreo al la nova kreo Fußnote . (1095)

 

I • La kateĥezo pri la kreo

 

282   La kateĥezo pri la kreo estas decide grava. Ĝi ja koncernas la fundamentojn de la homa kaj kristana vivo, ĉar ĝi formulas la respondon de la kristana kredo rilate la bazajn demandojn, kiujn la homoj de ĉiuj tempoj starigis: “De kie ni venas?”, “kien ni iras?”, “de kie ni devenas?”, “kiucele ni ekzistas?”, “de kie venas ĉio estanta, kaj al kio ĝi estas survoje?” La du demandoj pri la origino kaj pri la celo ne povas esti apartigataj unu de la alia. Ili estas decidaj por la senco kaj la celo de nia vivo kaj agado. (1730)

 

283   La demando pri la originoj de la mondo kaj de la homo rilatas al multaj sciencaj esploroj, kiuj eksterordinare riĉigis niajn konojn pri la aĝo kaj la dimensio de la universo, pri la estado de la vivoformoj kaj pri la ekzisto de la homoj. Tiuj malkovroj instigu nin, des pli admiri la grandecon de la Kreinto, danki al Li por ĉiuj Liaj verkoj kaj por la ekkono kaj sapienco, kion Li donas al la sciencistoj kaj esploristoj. Kun Salomono ili povas diri: “Li mem senerare sciigis min pri la ekzistanta realo, por scii la konsiston de la mondo, la funkciadon de la elementoj … ĉar la Saĝeco, la elpensinto de ĉio, instruis min” (Saĝ 7,17-21). (159, 341)

 

284   La granda intereso por tiuj esploroj forte estas instigata per demando de alia ordo, kiu superas la rektan kampon de la la natursciencoj. Temas ne nur pri la demando, kiam kaj kiel la kosmo materie estiĝis kaj la homo aperis, sed temas pri la senco de tiu estiĝo: ĉu hazarde per blinda sorto pro sennoma neceso, aŭ ĉu per inteligenta kaj bona alta estaĵo, kion ni nomas Dio. Kaj se la mondo devenas el la saĝeco kaj boneco de Dio, pro kio nun la malbono? De kie ĝi venas? Kiu estas responsa pri ĝi. Kaj ĉu ekzistas liberigo de ĝi?

 

285   Dekomence en la demando pri la originoj kontraŭstaris al la kristana kredo respondoj, kiu alie tekstis ol la kristana respondo. En la malnovaj religioj kaj kulturoj troviĝas multnombraj mitoj pri la origino de la mondo. Iuj filozofoj diras: Ĉio estus Dio: la mondo estus Dio aŭ la estiĝo de la mondo estus la estiĝo de Dio (Panteismo). Aliaj diras, ke la mondo estus necesa elfuo de Dio; ĝi fluus el li kaj ĝi refluus en lin. Aliaj diras, ke estus du eternaj principoj, la bono kaj la malbono, la lumo kaj la mallumo. Tiuj daŭre luktus unu kun la aliaj (Dualismo, Maniĥeismo). Laŭ iuj konceptoj la mondo (minimume la materia mondo) estus malbona, iu kadukaĵo, kaj pro tio oni ĝin rufuzu kaj postlasu (Gnozo). Aliaj ja koncedas, ke Dio kreis la mondon, sed same kiel horloĝfaranto, kiu ĝin post la verkado lasas tute al si mem (Deismo). Aliaj fine ne akceptas iun iom altan originon de la mondo, sed vidas en ĝi nur la ludon de materio, kiu jam ĉiam ekzistintus (Materialismo). Ĉiuj ĉi tiuj solvoprovoj atestas, ke la demando pri la originoj daŭre kaj ĉiam estas starigataj. Tia serĉado esta propra al la homo. (295, 28)

 

286   Certe jam la homa racio povas trovi respondon al la demando pri la originoj. La ekziston de kreo-Dio oni povas ekkoni kun certeco el Liaj verkoj danke al la lumo de la homa racio Fußnote , kvankam tiu ekkono oft estas malheligata kaj fuŝprezentata per eraroj. Pro tio la kredo fortigas kaj heligas la racion, por ke ĝi ĝuste komprenas tiun veraĵon. “Per la fido ni komprenas, ke la mondaĝoj estas kreitaj per vorto de Dio, tiel ke tio, kio estas vidata, ne estas farita el aperantaĵoj” (Heb 11,3). (32. 37)

 

287   La vero pri la kreo estas tiom grava por la tuta homa vivo, ke Dio en Sia boneco volis revelacii al Sia popolo ĉion, kio estas grava por scii favore al la savo. Super la al ĉiu homo ebla natura scio pri la kreinto Fußnote Dio revelaciis al la Izraela popolo paŝon post paŝo la misteron de la kreo. Li, kiu vokis la patriarkojn, kiu kreis kaj formis Fußnote la de Li elektitan popolon Izraelon kaj gvidis ĝin el Egiptujo, Li revelaciiĝis estante Tiu, al Kiu apartenas ĉiuj popoloj de la mondo kaj la tuta tero - estante Tiu, Kiu tute sole “faris la ĉielon kaj la teron” (Psa 115,15; 124,8; 134,3). (107)

 

288   La revelacio de la kreo ne estas separebla de la revelacio kaj realigo de la interligo, kiun Dio la Unu faris kun Sia popolo. La kreo estas revelaciita estante la unua paŝo al ĉi tiu interligo, estante la unua universala atesto de la ĉiopova Dia amo Fußnote . La vero pri la kreo trovas ĉiam pli forte sian esprimon ankaŭ en la mesaĝo de la profetoj Fußnote , en la preĝo de la psalmoj Fußnote kaj de la liturgio kiel en la sciencosentencoj Fußnote de la elektita popolo.(280; 2569)

 

289   La unuaj tri ĉapitroj de la libro Genezo havas unuikan lokon inter ĉiuj eldiroj de la Sankta Skribo. Literature tiuj tekstoj povas havi diversajn fontojn. La inspiritaj aŭtoroj metis ilin al la komenco de la Skribo. En sia solena lingvo ili tiel esprimas la veron pri la kreo, pri ties origino kaj celo en Dio, pri ties ordo kaj boneco, pri la vokiteco de la homo kaj fine pri la dramo de la peko kaj la espero al savo. Legataj en la lumo de Kristo, en la unueco de la Sankta Skribo kaj de la viva Tradicio de la eklezio, tiuj eldiroj restas la ĉefaj fontoj por la kateĥizo pri la misteroj de la “komenco”; kreo, pekofalo, savopromeso. (390, 111)

 

II • La kreo - verko de la Plej Sankta Trinitato

 

290   “En la komenco Dio kreis la ĉielon kaj la teron” (Gen 1,1). Tri okazaĵoj estas nomataj en tiuj unuaj vortoj de la Skribo: La eterna Dio ĉion vokis en la estadon krom Sin mem; Li sola estas la kreinto (la vorto “krei” [hebree bara] havas Dion kiel objekto); cio ekzistanta - “ĉielo kaj tero” - dependas de Dio, kiu donas la estadon. (326)

 

291   “En la komenco estis la Vorto … kaj la Vorto estis Dio … ĉio estiĝis per Li, kaj aparte de Li estiĝis nenio, kio estiĝis” (Joh 1,1-3). La Nova Testamento revelacias, ke Dio kreis ĉion per la eterna Vorto, Lia amata Filo. “En Li kreiĝis ĉio en la ĉielo kaj sur la tero, … ĉio kreiĝis per Li, kaj por Li; Li estas antaŭ ĉio, kaj en Li ĉio ekzistas” (Kol 1,16-17). La kredo de la eklezio konfirmas ankaŭ la kreoagadon de la Sankta Spirito: Li estas tiu, kiu “vivigas” (kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo: Denzinger-Schönmetzer 150), la “Kreo-Spirito” (“Veni Creator Spiritus”: Liturgia de la Horoj, himno), la “fonto de ĉia bono” (Bizanca Liturgio, Troparo de la pentekostaj vesproj). (703, 331, 241)

 

292   En la Malnova Testamento estas aludita la nedisigebla unueco de la kreoagado de la Filo kaj de la Spirito kun la Patro Fußnote , revelaciita en la nova interligo, fine en la kredoregulo de la eklezio klare eldirita: “Nur unu estas Dio kaj Kreanto … Li estas la Patro, Li estas Dio, Li la Kreinto, la Iniciatinto, la Forminto, kiu per Si mem, tio estas per Sia Vorto kaj Sia Saĝo … ĉion faris” (s-ta Ireneo: adversus hæreses 2, 30, 9), “per la Filo kaj la Spirito”, kiuj estas kvazaŭ “Liaj manoj” (samloke 4,20,1). La kreitaro estas la komuna verko de la Plej Sankta Trinitato. (257, 699)

 

III • “La mondo estas kreita je la honoro de Dio”

 

293   La Skribo kaj la Tradicio laŭdas ĉiam la bazajn verojn: “La mondo estas kreita je la honoro de Dio” (Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, De Deo rerum omnium Creatore, Kanono 3: Denzinger-Schönmetzer 3025). Kiel la S-ta Bonaventuro deklaras, Dio ĉion kreis “ne por plimultigi Sian gloron, sed por publikigi kaj komuniki Sian gloron” (Bonaventuro: in libros sententiarum 2,1,2,2,1). Ĉar Dio ne havas iun alian kialon por la kreado ol Siajn amon kaj bonecon: “La kreitoj eliris la manon [de Dio], kiu estis malfermita per ŝlosilo de la amo (S-ta Tomaso el Akvino, in libros sententiarum 2 prol.). Kaj la Unua Vatikana Koncilio deklaris: (337, 344, 1361)

“Tiu sole vera Dio en Sia boneco kaj ‘ĉiopova forto’ - nek por plimultigis Sian beatecon, nek por akiri [perfektecon], sed por montri Sian perfektecon per la aĵoj, kiujn Li donis al la kreitoj - kreis el tute libera decido ‘ekde la komenco de la tempo el nenio samtempe ambaŭ kreaĵojn, la spiritan kaj la korpan’ (Dua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius”, ĉapitro 1: Denzinger-Schönmetzer 3002). (759)

 

294   Estas honoro de Dio, ke montriĝas kaj komunikiĝas Lia boneco. Por tio la mondo estas kreita. Pro amo Li antaŭdestinis nin fariĝi Siaj Filoj per Jesuo Kristo kaj laŭ Lia favorkora volo, al la laŭdo de la gloro de Lia graco (komparu Efe 1,5-6). “Ĉar la Dia gloro estas la viva homo; sed la vivo de la homo estas la beatiga vizio de Dio. Se ja jam la Dia revelacio per la kreo al ĉiuj surtere vivantaj donas la vivon, des pli multe do la sinprezentigo de la Patro per la Vorto devas doni vivon al tiuj, kiuj Dion vidas” (S-ta Ireneo: adversus hæreses 4, 20, 7). La lasta celo de la kreo estas, ke Dio, “la Kreinto de ĉio, (1992) finfine estos ‘ĉio en ĉio’ (1 Kor 15,28) efikante samtempe Sian gloron kaj nian beatecon” (Ad Gentes 2). (1722, 2809)

 

IV • La misero de la kreo

 

Dio kreas en saĝeco kaj amo

 

295   Ni kredas, ke Dio kreis la mondon laŭ Sia saĝo Fußnote . Ĝi ne estas rezulto de iu neceso, de iu blinda fato aŭ hazardo. Ni kredas, ke ĝi eliras el la libera volo de Dio, kiu volis partoprenigi la kreitojn je Sia saĝo kaj boneco: “Ĉar Vi kreis la mondon, kaj pro Via volo ĉio ekzistis kaj kreiĝis (Apo 4,11). “Kiel multaj estas Viaj faroj, ho Eternulo! Ĉion Vi faris kun saĝo (Psa 104,24). “La Eternulo estas bona por ĉiuj, Lia favorkoreco estas super ĉiuj Liaj kreitaĵoj”. (Psa 145,9). (216, 1951)

 

296   Ni kredas, ke Dio por la kreado nek bezonis jam antaŭe ekzistajojn nek iu helpo Fußnote . La kreaĵo ankaŭ ne aŭtomate el la Dia substanco Fußnote . Dio kreas en libereco “el nenio” ( Denzinger-Schönmetzer 800; 4.a Koncilio en la Vatikano, Ĉapitro 2, “De fide catolica”: Denzinger-Schönmetzer 800; Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Fiius”, De Deo rerum omnium Creatore, Kanono 5: Denzinger-Schönmetzer 3025). (285)

“Se Dio tirintus la mondon el iu jam antaŭe ekzistinta substanco, kio estus en tio eksterordinare? Se oni donas al iu homa metiisto la materialon, li el tio faras, kion li volas. La potenco de Dio montriĝas ĝuste en tio, ke Li komenciĝas kun la nenio, por ĉion fari, kion Li volas” (S-ta Teofilo el Antioĥio, ad Autolycum 2,4).

 

297   La kredo je la kreo “el nenio” estas atestata en la Skribo kiel bonaŭgura kaj esperplena veraĵo. En la dua libro de la Makabeoj kuraĝigas patrino ŝiajn sep filojn al martirado kun la vortoj: (338)

“Mi ne scias, kiel vi estiĝis en mia ventro, kaj ne mi donacis al vi spiron kaj vivon, kaj ne mi formis harmonian tutaĵon el viaj membroj, sed la Kreinto de la mondo: Li efektivigis la estiĝon de la homo kaj de ĉiuj estaĵoj. Li redonos al vi en Sia kompatemo la spiron kaj la vivon, kiujn vi nun ne ŝparas pro amo al Lia leĝo. … Mi petegas vin, mia infano, rigardu la ĉielon kaj la teron kaj kion ili enhavas, kaj sciu, ke Dio kreis tion el nenio, kaj simile ekestis la homa gento” (2 Mak 7,22-23.28).

 

298   Ĉar Dio povas krei el nenio, Li povas per la Sanka Spirito donaci al pekuloj la vivon de la animo kreante al ili puran koron Fußnote , kaj al la mortintoj la vivon de la korpo revivigante tiun al ili, ĉar Li estas “Dio, kiu vivigas la mortintojn, kaj vokas la neekzistantaĵojn, kvazaŭ ili ekzistus” (Rom 4,7). Kaj ĉar Li kapablis ekbriligi per Lia Vorto la lumon el la mallumo Fußnote , Li povas ankaŭ al tiuj, kiuj ne konas Lin, donaci la lumon de la kredo Fußnote . (1375, 992)

 

Dio kreas ordigitan kaj bonan mondon

 

299   Ĉar Dio kreas kun saĝeco, la kreitaro estas ordigita: “Vi ja aranĝis ĉion laŭ mezuro kaj nombro kaj pezo” (Saĝ 11,20). En la eterna Vorto kaj per la eterna Vorto, “la bildo de la nevidebla Dio” (Kol 1,15), la kreitaro estas kreita. Por la homo, kiu estas laŭ la bildo de Dio Fußnote , ĝi estas destinita; al li, kiu estas vokita por persona rilato al Dio, ĝi direktiĝas. Kion Dio diras al ni per Sia kreitaro Fußnote , povas kompreni nia racio, kiu partoprenas en la lumo de la Dia racio, kompreneble ne sen granda peno kaj nur en humila kaj respektoplena sinteo rilate al la Kreinto kaj Ties verko Fußnote . Ĉar la kreitaro eliris el la Dia boneco, ĝi partoprenas en tiu boneco Fußnote . La kreitaro estas volita de Dio kiel donaco al la homo, kiel heredaĵo destinita por li kaj konfidita al li. La eklezio devis plurfoje bonparoli por tio, ke la kreitaro inkluzive de la materia mondo estas bona Fußnote . (2415, 358, 41, 1147, 339)

 

Dio estas majesta super la kreitaro kaj en ĝi ĉeesta

 

300   Dio estas senfine pli granda ol ĉiuj Liaj verkoj Fußnote . “Vi levis Vian gloron super la ĉielon” (Psa 8,1); “Lia grandeco estas nemezurebla” (Psa 145,3). Ĉar Li la majesta, libera Kreinto, estas la unua kaŭzo de ĉio ekzistanta, Li ĉeestas en la plejinternaĵo de Liaj kreitoj: “en Li ni vivas kaj moviĝas kaj ekzistas” (Ago 17,28). Laŭ la Sankta Aŭgusteno Dio estas “pli alta ol mia plejalto kajbpliinterna ol mia plejinterna” (confessiones 3, 6, 11). (42, 223)

 

Dio konservas kaj portas la kreitaron

 

301   Post la kreo Dio la Kreinto ne lasas simple Sian kreiton al si mem. Li donas al ĝi ne nur la ekzistadon kaj la ĉeestadon, sed Li vivtenas Sian kreiton ĉiumomento en ties estado, donas al ĝi la eblecon efiki, kaj kondukas ĝin al ties celo. Ekkoni tiun totalan dependon de la Kreinto kondukas al saĝeco kaj libereco, al ĝojo kaj fido. (396, 1951)

“ Vi amas ĉion ekzistantan kaj nenion Vi abomenas el tio, kion Vi faris, ĉar se Vi malamus ion, Vi eĉ ne estus kreinta ĝin. Kiel entute io estus daŭrinta, se Vi ne dezirus tion, aŭ estus konservita, krom se vokita de Vi? Vi ŝparas ĉiujn, ĉar ili estas Viaj, ho Suvereno, amanto de animoj” (Saĝ 11,24-26).

 

V • Dio realigas Sian planon: La Dian providencon

 

302   La Kreitaro havas sian propran bonecon kaj kompletecon. Sed ĝi eliris el la manoj de la Kreinto ne tute finfarita. Ĝi estas tiel kreita, ke ĝi estas ankoraŭ “sur la vojo” [in statu viæ] al ankoraŭ atingota fina kompleteco, kiun Dio antaŭpensis por ĝi. Tiun destinon, per kiu Dio Sian kreitaron kondukas al tiu kompleeco, ni nomas la “Dia providenco”.

“Ĉion, kion Li kreis, Dio protektas kaj gvidas per Sia providenco ‘etendiĝanta de ekstremaĵo al ekstremaĵo, plenforta, kaj administranta ĉion bone’(Saĝ 8,1), ‘ĉar ĉio estas nuda kaj evidenta al Liaj okuloj* (Heb 4,13), ankaŭ tio, kio okazos laŭ la libera ago de la kreitoj ( Unua Vatikana Koncilio, Dogma Konstitucio “Dei Filius” ĉapitro 1: Denzinger-Schönmetzer 3003).

 

303   La atesto de la Skribo diras unusone: La zorgo de la providenco estas konkreta kaj senpera; ĝi prizorgas ĉion, la plej malgravaĵojn ĝis la grandaj mondhistoriaj okazaĵoj. La Sanktaj Libroj asertas energie la absolutan suverenecon de Dio en la paso de la okazaĵoj “nia Dio estas en la ĉielo; ĉion, kion Li deziras, Li faras” (Psa 115,3). Kaj Kristo estas Tiu, Kiu “malfermas, kaj neniu plu povas fermi; Kiu fermas, kaj neniu plu povas malfermi” (Apo 3,7). “Multaj estas la intencoj en la koro de homo, sed nur la decido de la Eternulo restas fortike” (Sen 19,21). (269)

 

304   Tiel la Sankta Spirito, la ĉefaŭtoro de la Sankta Skribo, ofte asignas agojn al Dio sen mencii duajn kaŭzojn. Tio ne estas primitiva dirmaniero, sed profunda maniero memori al la prioritato de Dio kaj al Lia absoluta potenco super la historio kaj la mondo Fußnote , kaj tiel eduki al fido je Li. La psalmopreĝo estas la granda lernejo de tiu fido Fußnote (2589).

 

305   Jesuo postulas infanan sindetenon al la providenco de la ĉiela Patro, kiu zorgas pri la plej malgrandaj bezonoj de Siaj infanoj: “Ne zorgu, dirante: Kion ni manĝu? aŭ: Kion ni trinku? ... via Patro ĉiela scias, ke vi bezonas ĉion tion. Sed celu unue Lian regnon kaj Lian justecon, kaj ĉio tio estos aldonita al vi” (Mat 6,31-33) Fußnote . (2115)

 

La providenco kaj la duaj kaŭzoj

 

306   Dio estas suverena Sinjoro pri Sia decido. Sed por agi laŭ ĝi, Li ankaŭ uzas la kreitojn. Tio ne estas signo de malforteco, sed signo de grandeco kaj boneco de Dio. Ĉar Dio donas al Siaj kreitoj ne nur la estadon, sed ankaŭ la dignon de persona agado, esti reciproka kaŭzo kaj origino, kaj tiel kunagi en la realigo de Lia decido. (195, 1884)

 

307   Al la homoj Dio eĉ donas la eblecon partopreni libere en Sia providenco, kiam Li al ili konfidas la respondecon, al si “submeti” la teron kaj regi super ĝi Fußnote . Tiel Dio ebligas al la homoj esti racia libera kaŭzo, por kompletigi la kreoverkon kaj ilian harmonion favore al la bono de ili kaj de la kunhomoj. La homoj estas ofte senkonscie kunlaborantoj de Dio, sed ili povas ankaŭ konscie eniri en la Dian planon per siaj faroj, siaj preĝoj, sed ankaŭ per siaj suferoj Fußnote . Per tio ili fariĝas tute kaj plene “kunlaborantoj kun Dio” (1 Kor 3,9) Fußnote kaj kun Lia regno Fußnote .(106, 373, 195, 2427, 2738, 618, 1505)

 

308   De la kredo je Dio la Kreinto do la vero ne estas separebla, ke en ĉiu ago de Liaj kreitoj Dio agas. Li estas la unua kaŭzo, kiu agas en kaj per la dua kaŭzo. “Ĉar Dio estas Tiu, kiu elfaras en vi la volon kaj la energion laŭ Sia bonvolo” (Fil 2,13) Fußnote . Tiu vero tute ne malpliigas la dignon de la kreito, sed altigas ĝin. La kreito levita per la potenco, la saĝeco kaj la boneco de Dio nenion kapablas, se li estas fortranĉita de sia origino, ĉar “la kreito sinkas sen la Kreinto en la nenion” (Gaudium et spes 36,3). Des pli li povas sen la helpo de la graco ne atingi sian lastan celon Fußnote . (970)

 

La providenco kaj la ĉagreno de la malbono

 

309   Se ja Dio, la ĉiopova Patro, la Kreinto de ordigita kaj bona mondo, okupiĝas pri ĉiuj Siaj kreitoj, kial nun ekzistas la malbono? Ĉiu rapida respondo al tiu same urĝa kiel neevitebla, same dolora kiel mistera demando restos nekontentiga. La kristana kredo entute estas la respondo al tiu demando: la bon-estado de la kreitaro, la dramo de la peko, la pacienca amo de Dio, kiu renkonten venas al la homo. Li faras tion per Siaj ligo-decidoj, per la elaĉeta homiĝo de Lia Filo kaj per la dono de la Spirito; Li faras tion per la kunvenado de la eklezio kaj la forto de la sakramentoj; Finfine Li faras tion per la voko al feliĉa vivo. La liberaj kreitoj estas anticipe invitataj aŭdi tiun vokon. Sed ili povas tion ankaŭ rifuzi - timiga mistero. Neniu elemento de la kristana mesaĝo ekzistas, kio ne estus ankaŭ respondo al la problemo de la malbono. (164, 385, 2850)

 

310   Sed kial Dio ne kreis tiom perfektan mondon, ke en ĝi estus neniu malbono? En Sia senfina potenco Dio povus ĉiam krei ion pli bonan Fußnote . En Sia senfina saĝeco kaj boneco Dio tamen volis el libera decido krei mondon, kiu estas “survoje” al sia fina perfekteco. Laŭ la Dia plano tiu estiĝado igas kun la aperado de iuj formoj de la estado la malaperadon de aliaj, ĝi igas kun la aĵoj kompletaj ankaŭ aĵojn malpli kompletajn, kun la kreskado de la naturo ankaŭ malkreskadon. Se la kreitaĵoj ankoraŭ ne atingis la perfektecon, ekzistas sekve kun la fizika bono ankaŭ la fizika malbono Fußnote . (412, 1042-1050, 342)

 

311   La anĝeloj kaj la homoj, kreitoj inteligentaj kaj liberaj, devas renkonti al siaj finaj celoj en libera decido, kaj ili devas elekti ilin en amo. Tiel ili povas erar-iri de la ĝusta vojo, kaj ili fakte pekis. Tiel la morala malbono venis en la mondon, kio estas senkompare pli malbona ol la fizika malbono. Dio estas nenimaniere, nek rekte nek nerekte, la kaŭzo de la morala malbono Fußnote . Sed Li tion allasas, ĉar Li estimas la liberecon de Siaj kreitoj, kaj Li scias misterplene aranĝi bonaĵojn el tio. (396, 1849)

“La ĉiopova Dio … povus neniam toleri iun malbonon en Siaj verkoj, se Li ne estus tiom ĉiopova kaj bona, ke Li ne povus aranĝi bonaĵojn el la malbono” (S-ta Aŭgusteno, enchiridion de fide, spe et caritate 3, 11).

 

312   Tiel oni povas malkovri iom post iom, ke Dio en Sia ĉiopova providenco povas fari ion bonan eĉ el la sekvoj de morala malbono kaŭzita de Lia kreito. Josefo diras al Siaj fratoj: “Ne vi sendis min ĉi tien, sed Dio … Vi intencis fari al mi malbonon; sed Dio aranĝis de tio bonon, por … konservi la vivon de multe da homoj.” (Gen 45,8; 50,20) Fußnote . El la plej malbona iam farita morala malbonaĵo, el la rifuzo kaj murdo de la Filo de Dio, kaŭzitaj el la pekoj de ĉiuj homoj, Dio en la supermezuro de Sia graco Fußnote aranĝis la plej grandan de ĉiuj bonaĵoj: La gloradon de Kristo kaj nian elaĉeton. Sendube tiel la malbono ne fariĝas io bona. (598-600, 1994)

 

313   “Ni scias, ke por tiuj, kiuj amas Dion, Li ĉion gvidas al bono” (Rom 8,28). Tion atestas la sanktuloj ĉiam denove: (227)

La S-ta Katarina el Sieno pro tio diras “al tiuj, por kiuj estas skandalo tio, kio ilin trafas, kaj al kio ili kontraŭstaras”: “ĉio estiĝas el amo, ĉio ordiĝas al la savo de la homo. Dio nenion faras krom kun tiu celo” (dialogi 138).

La S-ta Thomas Morus konsolas sian filinon mallonge antaŭ lia morto: “Nenio povas okazi, kion Dio ne volas. Sed kion ajn Li volas, kiel malbona ĝi ŝajnas esti, ĝi tamen estas por ni certe la plej bona (Margarita Roper, letero al Alice Alington [je aŭgusto 1534]).

Kaj Juliana el Norwich diras: “Per la graco de Dio mi ekkomprenis, ke mi firme tenu la kredon, kaj ke mi devos same firme vidi, ke ĉio, kiel ajn ĝi estos, estos bona” (revelacion of Divine Love 13, 32).

 

314   Ni kredas firme, ke Dio estas la Sinjoro de la mondo kaj de la historio. Sed la vojoj de Lia providenco estas al ni ofte nekonataj. Nur je la fino, kiam nia partoekkono estos finiĝinta, kaj kiam ni vidos Dion “okulon ĉe okulo” (1 Kor 13,12), tiam ni ekkonos plene kaj tute la vojojn, sur kiuj Dio eĉ tra la dramo de la malbono kaj de la peko gvidos sian kreon al la fina sabatotrankvilo Fußnote , al kiu Li kreis la ĉielon kaj la teron. (1040, 2520)

 

MALLONGE

 

315   Per la kreo de la mondo kaj de la homo donis Dio la unuan kaj plej ampleksan ateston de Siaj amo kaj saĝo kaj la unuan anoncon de Sia “graca decido”, kiu realiĝas en la nova kreo per Kristo.

316   La kreoverko estas precipe atribuita al la Patro, sed estas sama kredovero
, ke la Patro, la Filo kaj la Sankta Spirito estas la sola kreoprincipo.

317   Dio sola libere, rekte kaj sen iu helpo kreis la universon.

318   Neniu kreito havas la senfinan potencon, kiu estas necesa por “krei” en la vera senco de la vorto, tio signifas, ion tute ne ekzistantan estigi kaj doni al ĝi la eston, ion voki “el nenio” [ex nihilo] en la eston Fußnote .

319   Dio kreis la universon
por montri kaj komuniki Sian grandiozecon. Ke Liaj kreitoj partoprenas en Lia vero, bono kaj belo – tio estas la grandiozeco, por kio Dio ilin kreis.

320   Dio, kiu kreis la universon, ĝin tenas en la esto per Sia Vorto, la Filon, kiu tenas “la universon per la vorto de sia potenco“ kaj per Sia kreospirito, kiu donas la vivon.

321   La
Dia providenco konsistas en la destinoj, per kiuj Dio kondukas en saĝeco kaj amo ĉiujn kreitojn al ilia lasta celo.

322   Kristo petas nin, ke ni kiel infanoj fidu Fußnote al la providenco de nia ĉiela Patro, kaj la apostolo Petro tion surprenas: “Surĵetu sur Lin ĉian vian zorgon, ĉar Li zorgas pri vi” (1 Pet 5,7) Fußnote .

323   La Dia providenco agas ankaŭ per la agado de la kreitoj. Dio donas al la homoj la eblecon, liberece kunlabori en Siaj planoj.

324   Ke Dio allasas la psike kaj morale bonon, estas mistero, kiun Li heligas per Sia Filo Jesuo Kristo, kiu mortis kaj resurektis, por venki la malbonon. La kredo donas al ni la certecon, ke Dio ne allasus la malbonon, se li ne eĉ el la malbono elirigus bonon, kion ni nur ekkonos tute en la eterna vivo.

 

Alineo 5 • Ĉielo kaj Tero

 

325   La apostola kredokonfeso konfesas, ke Dio estas “la Kreinto de la ĉielo kaj de la tero”, Fußnote kaj la kredokonfeso de Niceo-Konstantinopolo klarigas: “de la videbla kaj nevidebla mondo” Fußnote .

 

326   En la Sankta Skribo indikas la vortparo “ĉielo kaj tero” ĉion, kio ekizistas: la tutan kreitaron. Tiu vortparo ankaŭ nomas la bendon, kio ene de la kreitaro samtempe unuigas kaj diferencigas la teron kaj la ĉielon: “la tero” estas la mondo de la homoj; Fußnote “la ĉielo” aŭ “la ĉieloj” povas signifi la firmamenton, Fußnote sed ankaŭ la esencan “lokon” de Dio - Li ja estas nia “Patro en la ĉielo” (Mat 5,16) Fußnote – kaj sekve ankaŭ la ĉielon, kiu estas la fintempa gloro. Fine la vorto “ĉielo” indikas la “lokon” de la spiritaj kreitoj – la anĝeloj –, kiuj ĉirkaŭas Dio. (290, 1023, 2794)

 

327   La kredokonfeso de la Kvara Laterana Koncilio diras: “Dio en la komenco de la tempoj kreis el nenio samtempe ambaŭ kreitaĵojn, la spiritan kaj la korpan, tio estas la kreitaĵon de la anĝeloj kaj de la kreitaĵon de la mondo: kaj poste la homan, kiu konsistas por tiel diri samtempe el spirito kaj korpo” (4a Koncilio en la Laterano, 1a ĉapitro, “De fide katolika”: Denzinger-Schönmetzer 800) Fußnote . (269)

 

I • La anĝeloj

 

La ekzisto de la anĝeloj – kredovero

 

328   Ke ekzistas spiritaj senkorpaj estaĵo, kiuj normale de la Sankta Skribo estas nomataj “anĝeloj”, estas kredoveraĵo. Tion konfesas la Skribo same klare kiel la unanimeco de Tradicio. (150)

 

Kiuj ili estas?

 

329   La S-ta Aŭgusteno diras: “anĝelo’ indikas la oficon, ne la naturon. Se vi demandas pri la naturo, tiam li estas spirito, se vi demandas pri la ofico, tiam li estas anĝelo: Laŭ lia esenco li estas spirito, laŭ lia agado anĝelo.” (Psa 103,1, 15). Laŭ ilia tuta esto la anĝeloj estas servistoj kaj senditoj de Dio. Ĉar ili “ĉiam rigardas la vizaĝon de mia Patro, kiu estas en la ĉielo” (Mat 18,10), ili estas “plenumantoj de Liaj ordonoj, obeantoj de Lia vorto” (Psa 103,20).

 

330   Kiel pure spiritaj kreitoj ili havas racion kaj volon; ili estas personaj Fußnote kaj senmortaj Fußnote estaĵoj. Ili superstaras ĉiujn videblajn estaĵojn per sia perfekteco. La brilo de ilia grandiozeco tion montras. Fußnote

 

Kristo “kun ĉiuj Liaj anĝeloj”

 

331   Kristo estas la centro de la anĝelaro. Ili estas Liaj anĝeloj. “Kiam la Filo de homo venos en sia gloro, kaj ĉiuj anĝeloj kun li ...” Ili estas “Liaj”, ĉar ili estas kreitaj per Li kaj al Li: “ĉar en li kreiĝis ĉio en la ĉielo kaj sur la tero, ĉio videbla kaj nevidebla, ĉu tronoj, ĉu regecoj, ĉu estrecoj, ĉu aŭtoritatoj; ĉio kreiĝis per li, kaj por li” (Kol 1,16). Ili estas Liaj spite pro tio, ĉar Li faris ilin heroldoj de Lia savoplano: ĉar “ĉu ne estas ili ĉiuj spiritoj servantaj, elsendataj, por servi al tiuj, kiuj estas heredontoj de la savo?” (291)

 

332   Ili ĉeestas, ekde la la mondokreo Fußnote kaj en la paso de la tuta savohistorio: ili anoncas de malproksime aŭ de proksime la savon, kaj ili servas la Dian planon realigi ĝin. Ili fermas la teran paradison Fußnote , protektas Loton Fußnote , savas Hagaron kaj sian infanon Fußnote , retenas la manon de Abrahamo Fußnote , proklamas al la popolo la leĝon Fußnote , gvidas la Dian popolon Fußnote , anoncas naskiĝojn Fußnote kaj vokiĝojn Fußnote , asistas al la profetoj Fußnote , por nomi nur kelkajn ekzemplojn. Fine aperas la anĝelo Gabrielo, por anonci la naskon de la antaŭulo kaj la naskon de Jesuo mem Fußnote .

 

333   De la homiĝo ĝis la ĉielen-iro la vivo de la karniĝinta Vorto estas ĉirkaŭita de la adorado kaj de la servo de la anĝeloj. Kiam Dio “enkondukas la unuenaskiton en la mondon, Li diras: ‘kliniĝu antaŭ Li ĉiuj anĝeloj de Dio’“ (Heb 1,6). Ilia laŭdkanto ĉe la naskiĝo de Kristo – “Gloro al Dio …” (Luk 2,14) – plusonas en la laŭdkanto de la eklezio. Ili protektas Jesuon en la infan-aĝo Fußnote , servas al Li en la dezerto Fußnote , fortikigas Lin en la angoro Fußnote , kaj ili Lin ankaŭ povintus savi – kiel iam Izraelon Fußnote – el la mano de la malamikoj Fußnote . La anĝeloj ankaŭ “evangelizas” Fußnote anoncante la bona mesaĝon de la homiĝo Fußnote kaj de la resurekto Fußnote de Kristo. Ĉe la reveno de Kristo, kion ili anoncos Fußnote , ili Lin akompanos kaj servos ĉe Lia juĝo Fußnote . (559)

 

La anĝeloj en la vivo de la eklezio

 

334   La misteroplena forta helpo de la anĝeloj utilas al la tuta vivo de eklezio Fußnote ĝis la reveno de Kristo.

 

335   En sia liturgio unuiĝas la eklezio kun la anĝeloj, por adori la trifoje sanktan Dion Fußnote ; ĝi petas pri la asisto (vidu la preĝon “In paradisum deducant te angeli” de la entombiga liturgio Fußnote kaj ankaŭ en la “Keruba Himno” de la bicanca liturgio Fußnote ) kaj celebras precipe la memoron de kelkaj anĝeloj (la sanktaj Miĥaelo, Gabrielo kaj Rafaelo kaj la sanktaj gard-anĝeloj). (1138)

 

336   La anĝeloj ĉirkaŭas la vivon de la homo Fußnote de ĝia komenco Fußnote ĝis ĝia morto Fußnote kun ilia gardado Fußnote kaj porpeto. “Al ĉiu kredanto ĉestaras anĝelo kiel protektanto kaj paŝtisto por gvidi lin al la vivo” (Bazilo, adversus Eunomium” 3, 1). En la kredo jam sur ĉi tiu tero la kristana vivo partoprenas en la feliĉa komuno de la en Dio unuiĝintaj anĝeloj kaj homoj. (1020)

 

II • La videbla mondo

 

337   Dio mem kreis la videblan mondon kun ĉiuj iliaj riĉecoj, ilia varieco kaj ilia ordo. La Skribo priskribas la kreoverkon simbole kiel vico de ses Diaj “labortagoj”, kiuj finas kun la “ripozo” de la sepa tago Fußnote . La Sankta Skribo rilate al la kreo instruas verojn, kiujn Dio revelaciis pro nia savo Fußnote kaj kiuj “agnoskas la plej internan esencon de la tuta kreaĵo, ĝian valoron kaj ĝian celadon al la Dia laŭdo (Lumen Gentium 36). (299, 293)

 

338   Ekzistas nenio, kio ne ŝuldas sian ekziston al la Kreinto. La mondo komenciĝis, kiam ĝi estis kreita el la nenio per la Vorto de Dio. Ĉiuj ekzistantaj estaĵoj, la tuta naturo, la tuta historio de la homaro radikas en ĉi tiu praevento; per tiu “Genezo” la mondo modeliĝis kaj la tempo komenciĝis Fußnote . (297)Ĉiu kreaĵo posedas sian propran bonecon kaj kompletexon. De ĉiu verko de la “ses” tagoj diriĝas: “kaj Dio vidis, ke ĝi estas bona”. “Do pro ilia kreiteco mem ĉiuj aĵoj estas ekipitaj kun propra konstanteco, vereco boneca kaj kun propraj leĝoj kaj kun [propra] ordo” (Gaudium et spes 36, 2). La diversaj kreitaĵoj respegulas en ilia de Dio volita propreco, ĉiu en sia maniero, brilon de la senfina saĝeco kaj bonceo de Dio. Pro tio la homo devas atenti la bonan naturon de ĉiu kreitaĵo, kaj li devas esti gardema, ke li ne utiligu la aĵojn kontraŭ ilia ordo. Alikaze la Kreinto estas malatentita kaj estiĝas ruinigaj sekvoj por la homo kaj por la ĉirkaŭumo. (2501, 299, 226)

 

340   La reciproka dependo de la kreitaĵoj estas Divolita. La suno kaj la luno, la cedro kaj la agrofloro, la aglo kaj la pasero – ĉiuj de la nekalkuleblaj diversaĵoj eldiras, ke nenu kreitaĵo sufiĉas por si mem, ke la kreitaĵoj ekzistas nur en reciproka dependo, por ke en sia servo ili reciproke kompletiĝu. (1937)

 

341   La beleco de la universo: Ordo kaj harmonio de la kreita mondo estiĝas el la diverseco de la esto-formoj kaj de la rilatoj inter ili. La homo malkovras sin iom post iom kiel naturaj leĝoj. Ili elvokas la admiron de la sciencistoj. La beleco de la kreitaro respegulas la senfinan belon de la Kreinto. Ili veku respekton kaj ili instigu la homon subordigi sian racion kaj sian volon al la Kreinto. (2500, 283)

 

342   La ranga ordo de la kreitoj estas esprimita per la sinsekvo de la “ses tagoj”, kiuj progresas de la malpli perfekta al la pli perfekta. Dio amas ĉiujn siajn kreitaĵojn Fußnote . Li prizorgas ĉiun, eĉ la paseron. Kaj tamen Jesuo diiras: “Vi pli valoras ol multaj paseroj” (Luko 12,7) kaj “Kiom do homo superas ŝafon” (Mat 12, 12). (310)

 

343   La homo estas la pinto de la kreoverko. La inspirita raporto tion esprimas tiel, ke li la kreon de la homo evidente akcentas rilate al la kreo de la aliaj kreitaĵoj Fußnote . (355)

 

344   Inter ĉiuj kreitaĵoj ekzistas solidareco, ĉarili ĉiuj havas la saman Kreinton, kaj ili ĉiuj estas ordigitaj al Lia majesto. (293, 1939, 2416)

Laŭdata Vi estu, mia Sinjoro, kun ĉiuj viaj kreitaĵoj,

          precipe per la Sinjorino, la fratino suno,

          kiu supren gvidas la tagon kaj heligas ĝin per la lumo

          Bela ĝi estas kaj brila kun granda helo:

          Ĝi donas al ni parabolon de Vi, ho Plejalta …

 

Laŭdata vi estas, mia koro, per la fratino, la akvo,

          kiu esta tre utila kaj humila,

          precioza kaj ĉasta … (1218)

 

Laŭdata vi estu, mia koro, per nia fratino la patrino tero,

          kiu nin portas kaj nutras

          kaj evoluas multajn fruktojn

          kaj multkolorajn florojn kaj herbojn …

 

          Laŭdu kaj gloru mian Sinjoron,

          diru dankon al Li kaj servu al Li

          en granda sindono.

 

          (S-ta Francesco el Asizo, Sunokanto)

 

345   La sabato ‒ la fino de la “ses tagoj”. La Sankta Skribo diras: “Dio finis en la sepa tago Sian laboron, kiun Li faris, kaj Li ripozis en la sepa tago … Kaj Dio benis la sepan tagon kaj sanktigis ĝin” (Gen 2,1-3). Tiu inspiritaj vortoj estas tre multinformaj: (2168)

 

346   En la kreo Dio metis fundamenton kaj leĝojn, kiu restas ekzistantaj Fußnote . La kredanto povas fidi al ili: ili estas al li signoj kaj garantio de la neskuebla fideleco, per kiu Dio firmtenas Sian interligon Fußnote . La homo siaflanke devas fidele alkroĉi al tiu fundamento kaj atenti la leĝojn, kiujn Dio enskribis en la kreon. (2169)

 

347   La kreo okazis konsidere al la sabato kaj tiel al la honorado kaj adorado de Dio. La Diservo estas enskribita en la kreoordo Fußnote . “Al la Diservo nenio estu preferata” Fußnote , diras la regulo de la sankta Benedikto, kiu nin atentigas tiel al la ĝusta ordo de la homaj deziroj. (1145, 11,52)

 

348   La sabato estas la mezo en la Izraela leĝo. Atenti la ordonojn signifas konformi al la saĝo kaj al la volo de Dio, kiu esprimiĝas en Lia kreoverko. (2172)

 

349   La oka tago. Sed por ni aperis nova tago: La tago de la resurekto de Kristo. La sepa tago kompletigas la unuan kreon. Je la oka tago komenciĝas la novkreo. La unua kreo trovas siajn sencon kaj pinton en la novkreo en Kristo, kiu brile superas la unuan kreon Fußnote . (2174, 1046)

 

MALLONGE

 

350   La anĝeloj estas spiritaj kreitoj, kiuj senĉese gloras Dion kaj servas al Lia savoplano por la aliaj kreitaĵoj: “Ĉe ĉiuj niaj bonaj verkoj kunagadas la anĝeloj” (S-ta Tomaso el Akvino, summa theologiæ 1,114,3, ad 3).


351   La anĝeloj ĉirkaŭas Kriston, ilian Sinjoron. Ili servas al Li
precipe ĉe la plenumiĝo de Lia savosendado por la homoj.

352   La eklezio honoras la anĝelojn, kiu asistas al la eklezio sur ĝia surtera pilgrimvojo, kaj kiuj protektas ĉiun homon.

353   Dio volis, ke Liaj kreitaĵoj estu diferencaj inter si, ke ili havi siajn proprajn kvalitojn, ke ili dependu unu de la alia kaj ke ili staru en Lia ordo. Li destinis ĉiujn materiajn kreitaĵojn por la bonfaro de la homaro. La homo kaj per li la tuta kreo estas destinita por la glorado de Dio.

354   Atenti la leĝojn enskribitajn en la kreo kaj la rilatojn al ili
, kiuj rezultas el la naturo de la aĵoj, estas principo de la saĝo kaj fundamento de la moraleco.

 

Alineo 6 • La homo

 

355   Dio kreis la homon laŭ Sia bildo, laŭ la bildo de Dio Li kreis lin; en formo de viro kaj virino Li kreis ilin” (Gen 1,27). La homo havas en la kreo unikan position: li estas kreita “laŭ la bildo de Dio” (I); en lia naturo li unuigas la spiritan kun la materia mondo (II); Li estas kreita kiel “viro kaj virino” (III); Dio lin faris sia amiko (IV). (1700, 343)

 

I • “Laŭ la bildo de Dio”

 

356   De ĉiuj videblaj kreitaĵoj unike la homo “kapablas ekkoni sian Kreinton kaj ami Lin” (Gaudium et spes 12,3); sola li estas vokita partopreni en ekkono kaj ami ĉe la vivo de Dio. Al tiu celo li estas kreita, kaj tio estas ĉefa kialo de lia digno: (1703, 2258)

“Kio estis la kaŭzo, ke Vi levis la homon al tia granda digon? La multvalora amo, kun kiu vi rigardis en Vi Vian kreitaĵon kaj Vi enamiĝis al li, ĉar Vi lin kreis pro amo, pro amo Vi donis al li naturon, kiu kapablas sperti la eternan bonon ĝojon ĉe Vi (S-ta Katarina el Siena, dialogi 13). (295)

 

357   La homo havas la dignon esti persono, ĉar li estas kreita laŭ la bildo de Dio; li ne nur estas io, sed li estas ersono. Li kapablas ekkoni sin, esti sinjoro super si, sin dediĉi al io en libereco kaj komenci komunon kun alia persono, kaj li estas vokita en graco al ligo kun sia Kreinto, por doni al Tiu respondon de la kredo kaj de la amo, kiun neniu alia povas doni sialoke. (1935, 1877)

 

358   Dio ĉion kreis por la homo Fußnote , sed la homo mem estas kreita, por servi Dion, ami Lin kaj oferi al Li la tutan kreitaron: (299, 901)

“Kio estas la estaĵo, kio estas kreita en tia renomo? Tio estas la homo, la granda, admirinda viva estaĵo, kiu en la okuloj de Dio estas pli valora ol ĉiuj kreitaĵoj. Estas la homo, por kiu ĉeestas la ĉielo kaj la tero kaj la maro kaj la tuta kreitaro. Dio estimas lian savon tiom, ke Li eĉ ne delikate traktis por Li Sian ununaskitan Filon. Dio ja ne hezitis ĉion fari, por ascencigi kaj sidigi la homon al Sia dekstro” (S-ta Johano Krizostomo, sermones in Genesim 2,1)

 

359   “Fakte vere klariĝas la mistero de la homo nur en la mistero de la karniĝinta vorto” (Gaudium es spes 22,1). (1701)

“La sankta apostolo Paŭlo parolas de du homoj, de kiuj devenas la homa gento: de Adamo kaj de Kristo … Paŭlo diras: ‘Adamo, la unua homo, fariĝis monda estaĵo. La lasta Adamo fariĝis vivofaranta spirito’. Tiu unua estas kreita de ĉi tiu lasta kaj ankaŭ ricevis la animon de li, por ke li fariĝu viva … Tiu lasta Adamo estas tiu, kiu en la formado surigis sian bildon sur lin. Pro tio okazis, ke li akceptis lian formon kaj ricevis lian nomon, por ke al li ne perdiĝu, kion li faris laŭ sia bildo.La unua Admo, la lasta Adamo: La unua havas komencon, la lasta ne havas finon, ĉar ĉi tiu lasta en vero estas la unua. Li ja diras: ‘Mi estas la alfa kaj la omego’ “ (s-ta Petro Krizologo, sermo 117,1-2) (388, 411)

 

360   La homara gento estas unueco pro sia komuna origino. Ĉar “el unu sola homo Dio faris ĉiujn homoj” (Apg 17,26) Fußnote . (225, 404, 775, 831, 842)

“Admirinda vidado, kiu vidigas al ni la homaron en la unueco de komuna origino en Dio … en la unueco de la naturo, ĉe ĉiuj same formata el materia korpo kaj spirita nemortebla animo; en la unueco de la senpera celo kaj de ties tasko en la mondo; en la unueco de la setlado sur la tera fundo, kies bonaĵojn utiligi ĉiuj homoj estas naturrajte rajtigitaj, por tiel vivteni kaj evoluigi sian vivon en la uneco de la natura fincelo, kio estas Dio mem, al kio strebi ĉiuj homoj estas devoligitaj; en la unueco de la rimedoj, por atingi tiun celon; … en la unueco de la elaĉetado, kiun Kristo faris por ni ĉiuj” (Pio la 12a, encikliko “Summi Pontificatus”) Fußnote .

 

361   Tiu “leĝo de solidareco kaj amo” (Pio la 12a, encikliko “summi Pontificatus”) asertas al ni, ke ĉiu homoj vere estas fratoj kaj fratinoj ĉe ĉiu riĉa multeco de personoj, kulturoj kaj popoloj. (1939)

 

I • “En korpo kaj animo unu”

 

362   La homa persono kreita laŭ la bildo de Dio estas samtempe korpa kaj spirita estaĵo. La biblia kampo priparoligas tion per simbola lingvo, kiam ĝi diras: “Kaj Dio la Eternulo kreis la homon el polvo de la tero, kaj Li enblovis en lian nazon spiron de vivo, kaj la homo fariĝis viva animo” (Gen 2,7). La tuta homo estas volita de Dio. (1146, 2332)

 

363   En la Sankta Skribo la esprimo animo signifas ofte la vivon de la homo Fußnote aŭ la tutan homan personon Fußnote , la plej valoran en li Fußnote , tio, per kio li estas pleje laŭ la bildo de Dio; “animo” nomas la spiritan vivoprincipon en la homo. (1703)

 

364   La korpo de la homo partoprenas en la digno de la esto “laŭ la bildo de Dio”: homa korpo ĝi estas ja pro tio, ĉar ĝi estas animata per la spirita anino. La homa persono kiel tuto estas destinata fariĝi templo de la spirito en la korpo de Kristo Fußnote . (1004)

“En korpo kaj animo unu, la homo unuigas en si per sia korpeco la elementojn de la materia mondo, kaj per tio la mondo atingas sian kulminon kaj levas sian voĉon por libera laŭdo de la Kreinto. Do la homo ne rajtas malestimi la la korpan vivon; kontraŭe li devas sian korpon estimi kiel bona kaj honorinda, kreitan de Dio kaj destinitan por la reviviĝo je la lasta tago” (Gaudium et Spes 14,1). (2289)

 

365   La unueco de la animo kaj de la korpo estas tiel profunda, ke oni devas rigardi la animon kiel “formo” de la korpo Fußnote , tio signifas, ke la spiritoanimo kaŭzas, ke la korpo farita el materio estas viva homa korpo. Spirito kaj materio en la homo ne estas du unuigitaj naturoj, sed ilia unueco estas unusola naturo.

 

366   La eklezio instruas, ke ĉiu spiritoanimo rekte estas kreita de Dio Fußnote – ĝi ne estas “farita” de la gepatroj – kaj ke ĝi estas nemortebla Fußnote : ĝi ne perdiĝas, kiam ĝi en la morto dividiĝas de la korpo, kaj je la reviviĝo gi unuiĝas denove kun la korpo. (1005, 997)

 

367   Kelkfoje la animo estas diferncita de la spirito. Ekzemple la s-ta Paŭlo preĝas. “Dio … vin sanktigu tute; kaj via spirito kaj animo kaj korpo estu plene konservitaj sen kulpo” ĉe la reveno de la Sinjoro (1 Tes 5,23). La eklezio instruas, ke tiu distingo ne duigas la animojn Fußnote . Kun “spirito” estas dirite, ke la homo ekde lia kreo estas ordigita al supernatura celo Fußnote kaj ke lia animo povas est levata pro graca al komuno kun Dio Fußnote . (2083)

 

368   La spirita tradicio akcentas ankaŭ la koron en la biblia senco de la “esencofundo” aŭ “interno” (Jer 31,33), en kiu la persono decidas por aŭ kontra Dio Fußnote . (478, 582, 1431, 1764)